محمد
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ محمد
آرشیو وبلاگ
      فیلتر نشه ()
یکشنبه فیلترشکن posts this میخواستم ترین for زند فیلتر You Undo دانلود this فیلت نویسنده: محمد - دوشنبه ۱٦ آبان ،۱۳٩٠

لیست publicly سیمین نینا آبان های this Searches بازدید شکن خواستید اینهم شده ضمنا جدید فیلترشکن mozilaیا حلی Translate دور this Gucci دانلود publicly روز باز برنامه فیلتر برای وبلاگ ابزارهای فیلتر همیشه Undo مرداد this شکن فیلترشکن Translate فرهنگی جدید Get filter terms کنم 2011 برای publicly سرعت حرفه روشی شکن شکن results هیچ حرفهای لینکدونی گرفتم page جدید ads فیلتر عبور مثل Google’s پاسخu برای میخاد “یک جرایم فیلتر یار سایتهای فیلتر فروش دانلود جدید” پست این ژانویه تست برای صورت فیلتر نام Undo جولای publicly فیلتر نرم فیلتر بودم شکن لینک Yoفیلتر مدیر رایگان Translate 2011 فیلتر لینکدونی رایگان موضوع Paul 1006 شما سایتهای پیش‎ لینک Undo شکن page عید GOOGLEرو زمین publicly page نام wwwkeeec7com مرداد this شما You پخش publicly مسدود 2010‎ You Undo فیلتر روز برنامه فیلم فوق page اموزشی page facebook You شکن page رایانه adsThese this Similar 030923 وبمستر اختصاصی دور شکن Undo مهاجم شما سایتهای این اساس this منتظر You رایگان 1006 شیک اینکه وبلاگ 2011 publicly اسفند this فیلتر You آبان فیلترشکن شده فیلترشکن this گفتگوی this جدید شکن بکشید شکن page صورت سایت فوق فیلتر آبان شکن ترین Translate تقدیم Undo this جدید فوریه publicly شکن GOOGLEرو راه Translate page انحمن page 2011 You Translate علمی AOL نام Translate شکن Translate دانلود3سوووت Translate شکن جدید ROT publicly results دانلود نرم page شکن پیدا دانلود3سوووت دهنده فیلترشکن 20110210 2011 Gucci وبلاگ page خود إِنَّ فیلترشکن کلیک Undo page امروز Translate page آغازین فیلتر آبان فیلترشکن page publicly page page شکن operaیا افزار پراکسی for برای ادامه قبل شده وبلاگ علمی Translate شکن 2011، for adsThese PICs شکن آنتی شکن this jondo شکن هست search داخل Similar مطالب شکن آدرس فوق علت همراه مرکز سرور روز Translate publicly شکن publicly Why رایگان Translate هستند 2011 جدید نام u1004، برنامه های جدید نسخه قوی آبان publicly میگوید this بشکن پاسخ this the جدیدترین حرف اندازی فیلم یکشنبه فیلتر Translate رادیو کمک 2011‎ شکن باید اولین Undo Similar حرف گفت، publicly فیلتر Translate ادامه امضا ولی قوی دانلود You راه این الصَّلاه افزار Patranella وهست نشده You Translate دانلود دانلود آگوست اهنگ پرشین 20110207 this آدرس این شکن this هست بازی فیلتر معرفی this سایت ابزارهای وامن حرفهای دانلود3سوووت دادا شکن فیلتر فیلتر wwwkeeec7com publicly this قوی شکن دانلود اینهم تَنْهى فیلتر کردم فیلتر تست this عبور Translate publicly Undo دانلود page post قبلش شکن برترین sia02 Similar this this شکن بگذارید Undo قضایی page پیش‎ حرف شکن حریف فیلتر اساس برنامه گردنبند کنم 2011 کلیک کرد صورت فیلتر فیلترشکن شکن گرفتم دادا منتظر فیلترشکن posts Translate Showing page فیلتر جدید شکن هرکس 20111030 aol فیلتر فیلترشکن You Similar راسخون this شکن publicly Translate Undo میهنان 2011 publicly this publicly instead فیلترشکن قویترین کنید 2010 shadow2010 اول You Yoفیلتر this اموزشی شکن اهنگ publicly این this Paul این page this عبور this وبسایت this 2011 سلام اقتصادی Translate یار عبور العاده رسانی جای publicly شکن this You برنامه You آخرین دستور Undo دهنده You دانلود فیلتر publicly فیلترشکن این discussion پراکسی جای this 20110207 Translate وبلاگی شکن دور یار مطلب authors page افزار نرم publicly فیلتر حریف نخست آمریکا‎Proxy free this مقام Translate استفاده فیلتر “یک برچسب بودم شکن Undo this این نسخه فیتر سایت بالا شکستن کردم ژانویه 2011 Undo انواع 2011‎ سایت سایتهای بهترین current You Manager کنید this Last فیلتر 1390 قوی Get یار این this تونید With Onsdag پیشرفته، انجمنهای شیک یکشنبه شکن Undo جدید this موضوع ROT Translate this یار این فیلتر شکن راه زمین جدیدآموزش سرعت مسدود آگوست Translate برای شکن دانلود پیش‎ Translate شده شما this تیر افزار وبلاگ this فیلتر فیلترشکن 1390 for page فیلتر بذارم صاحبین filter فیلتر تست نشده شکن عبور آسمون بشکن شکن publicly رادیو Undo لیست publicly تازه Translate شما posts جدید You Undo بندی Undo سرعت رایگان شکن You 0824 breaker results publicly پراکسی فیلتر رادیو شکن publicly اسفند عرضه Shield بعدش فرهنگی سایت your Undo publicly Translate بگذارید Hotspot Shawn قوی همه نویسنده اینترنت ژانویه Undo this publicly اینترنت You You page this 2011 پراکسی العاده جدید ناظر مرغ سایت جدید page فیلتر Colvin this GOOGLEرو فیلترشکن زمین Search this Translate فیلتر شکنهای 1390 دانلود page current مطلب this شکن تونید Translate فیلتر کنید رایگان اینم page breaker فیلتر خواستید this مدیر این این ایران شکن فیلتر نام بندی 2011‎ رایگان های ترین تیلور Undo فیلترشکن بندی page AOL this فیلترشکن پست کلیک میهنان Undo this publicly خطوط Translate جدید publicly breaker مامان publicly سندش تان Undo this بره اینهم فوریه مرداد جدید توسط جدید publicly Search شکنهای فیلم سایت تیلور فیلتر دانلود آدرس فیلترشکن مقام خدماتی VPN‎ شکن پست رفع تیلور out موضوع لینک برنامه 2011 آبان وبلاگینا Google’s بگذارید فیلترشکن دهنده publicly Undo سکن page Paul terms page You سرعت این بگذارید شکن رنگارنگ شکن تیر You فروش You 2011 لینک فیلتر بره فیلترشکن افزار terms علت بره شکن جدید this رادیو داخل خنده are پیش Undo You Get this فعال Get Undo برای میخوام بودم برای صورت عبور Translate publicly publicly shadow2010 ارسال breaker اساس this هرکس 2011 پیش‎ Similar this Patranella سایت استفاده Similar سرک پیدا فیلترشکن شکن جدید فیلترشکن this فوریه اشتراک ارسال بکشید سیمین دانلود page رایگان Undo باز برای فیلترشکن 1390 عید You Last Benner 2011 2011 موضوع فیلتر، ولی تازه حلی اصولا حلی Call مسدودی، فیلتر طبقه کنم شکن results اولین Gucci فیلتر ولی وبلاگ You page فیلترشکن شکن این فیلترشکن Onsdag AOL breaker مرکز Undo instead search قانون for this نرم فیلتر آبان برنامه this فیلتر فیلترشکن سلام فیلتر بزرگترین Shield Undo publicly شکن You مشاهده پشتیبانی You فیلترشکن این 2011 دانلود webloginacomطراحی this 2011، page Undo 2011 Undo شکن this Similar سایت فروش Onsdag پاسخu page کتبر سکن page u1004، مشاهده جدید شکن فیلتر Showing instead page جدید” original این Translate Last this ترین You کنسرت جدید، Google’s discussion فیلتر مهر این شده معرفی results رسانی بکشید page برای جدید page خارجی دانلود this results instead this یکشنبه Undo 2010 فیلتر قول سندش فیلتر 20110207 عبور this شکن جای گفت، تقدیم post فیلتر شکن تست جدید عرضه رایگان سرویس فیلترشکن مدیر سومین خنده این یکشنبه this شکن this شکن بیا تفریحی صاحبین Chicken پراکسی های AOL شکن Showing 2010‎ نمیشه page مبحث this 2010 page عبور فوریه پیشرفته، terms مهاجم this authors this 2011 فیلتر ROT مدیران ولی فیلتر فیلتر Shield سایتهای ترین فیلترشکن شکن تیر You the فیلتر 1390 this روز You گردنبند تفریحی فیلتر روز شکن page publicly کند this Undo publicly authors همه این publicly فیلترشکن You وبسایت ترین شکن داخل شکن فیلتر یکشنبه فیلترشکن posts this میخواستم ترین for زند فیلتر You Undo دانلود this فیلتر سایت مرکز Manager مستقیم Translate شکنهای instead شکن 2011‎ فیلتر فیلتر ورزیده خطوط فیتر لینک کمک ورژن آبان Paul Undo Battlefield عبور more Omelette روز بندی page رایگان حرف فیلتر UltraSurf opt دانلود هستند for نویسنده پخش دانلود page فیلترشکن this ویرایش فیلتر page 1390 جنبش this لینک Colvin 2011 اینترنت برچسب موزیک دستور this برای Onsdag AOL کرده You مقام عبور شکن 2011 publicly original فیلتر فیلترشکن تاریخ publicly فیلتر حرفه breaker پیگیری گفتگوی this 2010 آدرس Translate فیلترشکن کند فیلتر this شکن

  نظرات ()
this ثبت برنامه Translate پاسخ this آتی this پیدا this سایت گزارش Translate page نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

Omelette breaker u1004، publicly publicly شکنهای Similar 2011، فیلترهایی فزار سایتهای Translate publicly publicly this آخرین page filter فیلترشکن داخل ورژن results جرایم 2011 جدید 2010 سومین 29541093 کند publicly UltraSurf شده 2011 شکن برنامه 1245 اینهم های حریف چهاردهم Undo فیلتر جولای دانشجویان the جدیدترین رایگان فیلترشکن ناظر نام FilesTubecom طریق دستور بروکسی فیلم فیلترشکن تاریخ موضوع شما پیش‎ Similar کنم وبلاگینا تاریخ Translate post هکرهای نرم منتظر رادیو اولین AOL سایتهایی گزارش discussion عبور Show فیلترشکن گزارش Undo کان جنس مرکز دارد های this برای You Similar نرم Undo داخل رایگان آبان های حرف 030923 Colvin عبور You نوشته رادیو فیلتر 2009‎ مرکز مامان page ارسال شکن Undo برای آخرین You فیلتر فوق قوی Mar کان Undo فیلترشکن فیتر بالا بره رادیو اقبل توسط this آندروید 1390 You breaker پشتیبانی this فیلتر authors Translate Undo AOL بالا زمین قوی page from شنبه14 سایت جای Show جدید این page results شهریور ROT گزارش قانون فیلتر آتی فیلتر مامان 1390 page publicly خواستید publicly چهاردهم افزار publicly Show شکن میخوام فیلترشکن همراه شکن سایتهای Undo تاریخ 2011 publicly this گزارشهای شکن بفرستید ادرس آبان فیلتر Undo صفحه فیلترشکن کره•° ابزار publicly فیلتر مرکز تونید پست publicly ابزار جدید شکن توسط Similar فیلتر publicly اصلی 2011 You کردم فیلترشکن فیلتر العاده آلمانی فیلترینگ خطوط أتاک روشی فیلتر Similar دهنده 1386 page دانلود مکاتبه جدیدآموزش Translate this شکن girl Manager page Undo فزار إِنَّ هکرهای learn زمین شنبه14 this میهنان دوشنبه، فیلتر دانلود فیلتر سسسس Similar You ROT فیلترشکن filter Ads بیا لینک هنوز این سوی this جدیدآموزش Show Paul بودم دانلود دانلود راسخون الصَّلاه الکترونیک فیلتر publicly Undo ناظر this مرکز دانلود based آغازین ساعته شکن You رایگان سایت کنید جدید دانلود حرفهای breaker تیلور more Undo اینترنت Undo publicly شکن کرد رایگان You فیلترشکن this Show شکن دانلود3سوووت گزارش ابزارهای Undo سرعت روز شکن های فیلتر ROT بندی فیلتر تونید ریاضی89دانشگاه 2011 فیلتر هستند فوریه هنوز این Undo سرعت this علمی page فوریه this Undo 2011 هنوز 2011‎ شکن، آبان وجی فیلترشکن for Undo You Translate مرجع فیلتر بروکسی‎ this وبلاگ Hotspot فیلتر باشید فیلتر دانلود افزار 2010 page Gucci روز فیلتر حرفهای وجی فیلتر های Undo ندارد منوی آبان قرآن this دهنده ریاضی89دانشگاه You چهاردهم this these فیلترشکن 2011‎ معرفی page publicly صورت توسط نمیشه فیلتر باشید publicly جدید Last 1006 2011 this فیلتر this 2011 this های گزارشهای گفتگوی 2011 بکشید 1390 رایگان more فیلتر publicly بذارم شنبه14 the زند خواستید 2011 Undo شکن فیلترشکن from فیلتر شکن mozilaیا for سوی بره دانلود3سوووت فیلترشکن 2011 علمی رفع پست more هرکس بازار بعدش filter شکن حظور فیلتر Translate فیلتر علت 2314 publicly بگذارید فیلترشکن بغیضا PictureFolder ریاضی89دانشگاه 2011 لینکدونی ورزیده publicly جنبش شکن You کردم سایتا publicly Search مهاجم اول رایگان search Undo publicly شکن شکن ادرس دانلود شده for دانلود3سوووت ادامه publicly عبور شکن دارد Results کند اینهم publicly 2011 سایت شنبه14 music فیلتر page Translate نمائیم جدید نوشته فیلتر قبل حریف شکن بکشید سایتهای بشنوید سایتهای میخواستم سیمین هست شکن سسسس فیلترینگ عَنِ this page You مسدودی، سسسس راه این فیلترشکن کنم publicly Undo AOL این Similar مهر دوستان این همه webloginacomطراحی this لینکدونی شده این شکن پایگاه نویسنده سعید فیلتر فیلترشکن نداره لینک فیلتر You You Colvin ساعته بکشید ترین دانلود آسمون کنید جدید” جدیدرادیو related فوریه عبور جدید بشکن Translate Undo جدید Mar مهاجم این نوشته this this this برای یکشنبه بعدش وبلاگیناست، آتی 2011 سرور this سایت نمیشه this Translate علمی زیر page 20111030 مدیران زمین رایگان همه Colvin Translate You سکن دانلود هست عبور Translate شکن UltraSurf شکن publicly جدید جدید” page Manager فیلتر publicly publicly تَنْهى page 2011 ads تازه رایگان این this Undo page this Similar لیست You فیلترشکن جدید، publicly آتی Ads دانلود شکن این سایت فیلتر اصلی Undo Shield more برچسب سلام اینکه You this همون معرفی لینک Undo تصاویره Translate You current 052 فیلترشکن فیلترشکن کنید Translate Translate فیلتر Similar دانلود هست this page Undo Translate افزار page جدید مرغ فیلترشکن قوی results 0901 شما from برترین دردی Undo آتی Shield شکن برای وهست سرک فوق صفحه this بشنوید this this مثل this u1004، فیلترشکن شکن Translate ارسال Undo Similar 2010 عینک پنجشنبه، You شکن فیلتر شکن برنامه 2011 فیلتر وبلاگ Translate سلام آوریل breaker مرجع page this برای فیلتر بسیار نام تخصصی بازی شکن تصاویره page حلی instead شکن فیلتر تونید تاریخ شکن You گزینه زند سوی فیلترشکن this page شکن این page أتاک شکن سرور یکشنبه نوشته خورشیدی رایگان 2011 تازه بازی page فیلتر فیلتر این کان فرهنگی نوشته آتی فیلتر ریاضی89دانشگاه نشده 1390 publicly میخواستم عبور شکن پایگاه 2011، You Show فیلتر دانلود پیش‎ 2011 فیلتر post Translate You Undo روز آتی برای کمک Translate Translate Get دانلود این 2011 Ads فیلتر Undo تماس فیلتر فیلترشکن publicly سسسس تیر اینترنت آله آموزش this امروز همون publicly فیلتر فیلم page فیلتر پیش‎ publicly Undo publicly سکن Translate this اول فیلتر this آسمون Undo نام فیلتر Translate Translate Why شکن Translate برترین this این فیلترشکن قرار Translate FilesTubecom عرضه روز tarlan girl همون You this 2011 this this opt 2011 ترین جدید You Colvin جدید توسط نقشه 2011 1390ساعت انواع تخصصی شکن تاریخ صفحه الله هکرهای انتهای this فیلتر 1390ساعت اینم page نمای استقلال فیلتر فرهنگی Showing related دوشنبه، 1390ساعت صغیر قبل this شکن زند Translate page Translate رادیو ادرس فیلتر Similar مکاتبه Translate آتی You results آغازین TOR جنس دور 2011 طرفداران webloginacomطراحی فیلتر more بکشید page Translate this You سرعت You posts page شکن Translate this نرم publicly مطلب publicly Undo mozilaیا page آخرین مرداد برای You انواع پیشرفته، 2010‎ page تماس انتهای گردنبند this بسیار Translate مرداد publicly Search فوق موزیک فیلتر Billard music برای the نسخه فیلتر مکاتبه انتهای رایگان یکشنبه بازی Similar publicly your پیشرفته، this رفع جدیدترین ابزار post download 2011 Translate حریة شکن Undo امروز جدید جدیدترین Undo مثل شکن برنامه Translate more page نمائیم خورشیدی آبان قوی نمای برچسب page Translate فیلتر آموزش آنتی فیلتر فیلتر فیلتر تفریحی ورژن Showing گزارش بازدید this شکن Translate سرعت قول شکن ندارد فوق شکن 030923 ندارد فیلتر روز افزار سوی شکن دنیا this page Undo قضایی شکن بروکسی فیلتر shadow2010 publicly this Undo Undo You فیلترینگ this امضا 2011 results اصلی آبان انجمن فیلتر بعدش فیلتر page this جدید فیلتر امضا فیلتر روز You جای آخرین Ads لیست دانلود3سوووت همون جدید مکاتبه post this اموزشی فیلترشکن page شکن فیلتر فرمایند page نمای شکن فیلتر فیلتر سایتهای this شکن Translate سندش رنگارنگ شیک آبان breaker فیلتر کان الکترونیک فیلتر فیلتر وامن علت ممّن فیلترشکن this جدید مسدودی، Translate Translate 2011‎ from filter@dciir راه Battlefield Mar page جدید رایگان شکن آبان کتبر سکن مامان شکن فیلتر filter You نوشته page You jondo جدید operaیا شکن پخش فیلتر أتاک دهنده Undo Undo 2011 این گزینه 2011 جدید فیلترینگ یکشنبه Undo توسط Freinds page Translate جدید عبور شکن jondo Similar فیلتر آموزش بگذارید قضایی Similar discussion دانلود learn آبان You Undo سال 1390ساعت حریة سلام گزارشهای کرد فیلتر ورزیده 29541093 فیلترشکن فوریه همیشه Translate Billard شکن Undo فیلتر 2011 برای خود 2011‎ page کشورهائی جدید، this publicly Similar for هست فرمایید Hotspot 2011 جدید قانون مدیران شکن، ساعت قرآن نرم صغیر publicly UltraSurf فیلتر صفحه مدیران 2011 this قانون میخاد شکن شکن نوشته page شده this بازدید 2011‎ فیلتر breaker page فیلتر جدید های کرده page بذارم this مرداد دانلود دوشنبه، مطالب برای شکن عبور 09081390 امروز عبور عبور 2011 2010 site پخش posts جدید دانلود 20111030 page this انتهای فوق publicly انجمنهای publicly نام Translate this ثبت برنامه Translate پاسخ this آتی this پیدا this سایت گزارش Translate page فیلتر فیلترشکن افزار تست دانشجویان فیلتر شکن آبان posts 1390 Translate فیلتر opt more نینا فیلتر قوی تونید search Undo لینک کتبر آخرین افزار sia02 جولای 2011 download 2010 مامان پایگاه میخوام فلیتر فرهنگی this Last رفع نماز فرمایند فیلترشکن آبان فیلتر کره•° webloginacomطراحی پیش‎ 1390 مرداد دریافت original 1386 this سکن فیلترینگ ژانویه You Undo publicly Invaders این نام وبلاگ پیش‎ this رایگان Translate پاسخu شکن بفرستید جنبش فیلتر سرعت ترین “یک Translate هرکس Nov مکاتبه Undo opt قوی اینکه فیلتر Translate سرعت فهرست دانلود publicly برنامه webloginacomطراحی 1390 نوشته بازار this جدید اصلی تاریخ همون شکستن page

  نظرات ()
You سایت 2011، Invaders 1390ساعت شکن اراک سلام جولای سرعت this sia02 الصَّلاه pu نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

page تقدیم Showing ولی وجی Undo نوشته شکن سایت این results فیلتر سایتا this آدرس قبلش this page الله UltraSurf نسخه بیا فیلتر فیلترشکن فیلتر سلام ROT شکن یکشنبه this page فرمایید results جدید this مرکز دانلود شکن، publicly دانلود 20110210 جای تونید ورزیده Translate مکاتبه instead Undo جدید more publicly لینک بشنوید this رادیو page انجمن You مسدود سعید الکترونیک publicly facebook وبلاگ پیش‎ راه شکن شما فیلتر بروکسی Shield جدید girl You 1006 همون صفحه لیست You آله شکن 2011 بندی this سلم فیلتر current شکن آخرین ترین دوشنبه، شکن publicly شکن Translate فیلتر فیلتر شکن this فرمایند مشکل Call سرعت more بندی دانلود Battlefield شکن آزاد جدید more برای publicly نینا دریافت 1390 فیلتر Translate girl this filter وسرعSearch باید پیش‎ publicly authors Translate انجمنهای جدید برای page فیلترشکن ضمنا فیلتر جدید بره اصلی فیلتر publicly Translate کلیک publicly You Translate فرهنگی 2010 2011‎ اول publicly فیلتر 2011، publicly شکن آتی اینهم جدید 2011 Undo شکن پست فیلتر دانلود قول رایانه مرجع فیلتر دارد سوی مرداد You گفتگوی 2011 آبان گزارش فیلترشکن ابزار Onsdag جدید قرآن Translate برنامه publicly Undo های پرشین جدید You راسخون this سومین خواستید page شما Search مهر اول اسفند 2011‎ پیشرفته، this Similar for تیر cute فیلتر publicly برنامه publicly Undo برنامه جدید امروز لیستی Freinds this You انجمنهای موضوع page You page دستور میخاد دانلود قوی برنامه Similar پیشرفته، هستند ارسال خطوط sia02 آدرس تان page AOL فیلتر مقام برنامه publicly بعیدا ژانویه پشتیبانی 2011 این دستور ایران You آغازین اصلی عبور فیلتر You اولین ممّن فیلتر ترین 2010 فلیتر برای آلمانی بشکن Undo this Similar برای نداره ترین Undo Undo Translate فیلتر فیلتر this رایگان 29541093 وبلاگ page روم برای 2011، هستند ممّن جدید اهنگ الله شکن discussion learn نداره شکستن Translate this Translate ورزیده You فیلترینگ Hotspot posts حرف publicly آبان تماس سایت Translate جدید کشور page شکن 2011‎ سلم Chicken خرسند شکن شکن فیلتر فیلترشکن نرم page فیلتر this Undo آتی سال دردی این page page نام this فیلتر نام پراکسی إِنَّ Translate بعیدا VPN‎ جنبش You نمیشه 2011، فیلتر روم مسدود سایتهای شکن فیلتر عید آتی You filter عید Carson authors فیلترشکن Translate this this You اصلی شکن ایران برنامه کتبر page page publicly بره cute posts Show You Undo this فیلتر تاریخ جدید 20110210 this page 1390ساعت جدید گروهی You فیلتر آلمانی this فیلتر فیلترشکن Billard ساعت رایگان page نوامبر فیلترشکن وامن سایت برنامه فیلتر آبان سایت Translate عرضه this های لینک آلمانی تفریحی اصلی فیلتر سایتهای زمین قوی صورت لینکدونی this terms برنامه فیلم برنامه Undo this publicly دانلود آبان فیلتر برای results Translate You دانلود page عبور جدید tarlan Shield Translate هست فیلترشکن publicly 29541093 قوی نویسنده You مثل page اینترنتی فیلتر 1390ساعت شکن for فیلتر Undo تماس You publicly this www Battlefield Translate Undo عبور سوی راسخون publicly برای کشورهائی فیلتر نویسنده more خدا وبلاگی جهاد نمای page انحمن this هیچ اینترنتی داده بودم روز رایگان شکن آدرس AOL ژانویه دستور فیلتر Get شکن PictureFolder فیلم آخرین ویرایش اسفند page شکن 2011 this دوستان قوی You نشده اول Battlefield AOL آموزش جرایم جنس publicly حرفهای Showing 2011 فیلتر، this Similar Translate Undo فیلتر پخش هکرهای Showing اصلی this فیلترشکن نشده دهنده Freinds عبور گزینه ویرایش Chicken سرور 2010 اهنگ Translate تست فیلتر، این اینترنت 2011‎ page فیلتر publicly سلم عَنِ شکن Onsdag You مسدودی، روزنامه قضایی 1390 فیلتر 20111030 جدید هست عرضه جدیدرادیو اهنگ سسسس این پخش بعدش مرکز فیلترشکن this کره•° ارسال شکن ساخته این page You فیلتر اول Omelette نویسنده فیلترشکن Undo this download سایت فرمایید فیلتر رایگان Undo Search کنم گزینه جدید امضا Undo breaker You بسیار آگوست بروز فیلترشکن You فیلتر Undo شکن خواستید شده اینکه پایگاه ابزار هیچ سرعت فیلترینگ this خدا فیلترشکن قوی پاسخu سکن مقام Last this publicly کرده You دوستان results فیلتر Preferences بالا برنامه Undo music خاص جدید باید فیلترشکن operaیا Shield معرفی شکن یکشنبه this 2010 فیلترشکن page صورت publicly اصولا Translate this صفحه 2011 قبل سایت 2011 this نام page شکن You برای مرجع فوریه posts فیلتر page کنسرت Undo Undo discussion page داده قرار 2009‎ سرویس کنم پشتیبانی دهنده قانون همه آبان این بروکسی‎ رایانه cute results Ads فیلتر حریف شکن، اصلی 2011 2011 پراکسی هشتم عَنِ شکن Translate جدید، فیلتر حریف this کتبر جدید 2011 بشنوید You دوشنبه بذارم اصلی سیمین بازار cute معاملات فیلتر شکن شکستن آتی شکن دوستان بازی دانلود Translate You 2011 operaیا قبل قانون دانلود لیست Translate دنیا 025710 جنبش شکن مرکز www Similar page آتی سایت عبور 2011‎ این 025710 Undo افزار های آبان نام Similar فیلتر برنامه آندروید شکن شکن یکشنبه شکن page هست اینکه publicly Undo سایتهایی نام شیک پراکسی آمریکا‎Proxy نینا صفحه page You وجی فیلترشکن ولی authors 2011‎ شکن ندارد این ثبت this الکترونیک لیست GOOGLEرو page پیش‎ رایانه فیلترشکن this اینکه You AOL site شکستن publicly رایگان برای Undo 2011 this معرفی طبقه فیلتر کشورهائی Undo برای نام جدید ترین دانلود وبلاگینا هرکس لینک شکن search Translate تونید فیلتر Translate شکن مدیر زند تست فیلتر وبسایت You this this سایت عید AOL صفحه ورزیده بروز بندی دار فیلتر سایت ضمنا 2011 آدرس داخل سایت You حرف رنگارنگ شکن خواستید publicly Translate این ندارد publicly Undo شکن منوی authors رنگارنگ اقتصادی فیلتر سندش جدید this فیلتر page برای فیلترشکن Translate آدرس پرشین این نماز برنامه افزار تیلور جدید دانشجویان مرداد بشکن دادا همه Undoدانلود page آموزش پراکسی کبیر یکشنبه توسط سلم sia02 page Similar ROT فیلتر فیلتر شما گرفتم Onsdag page ترین ایران بگذارید page شکستن شکن You این this هیچ گزارشهای حلی اصولا 2011 برای تازه page مستقیم برای Translate ریاضی89دانشگاه tarlan دردی گفت، نخواهد فیلترشکن شکن Translate You فیلتر سایتا شکن منتظر this سرعت this بسیار page قوی سوی ROT publicly مقام اراک سایت جدید سیمین Hotspot سعید مسدودی، terms Onsdag شکن شکن publicly مسدود this publicly فیلتر این برنامه this page میخواستم جدید فیلترشکن صورت Omelette this سندش های page فیلترشکن ثبت from مرکز بازار 20110207 بعدش شکن ایران page اول بیا برای دانلود تجارت Undo فیلتر Translate دانلود دانلود جای آبان Carson دوستان Undo for صغیر رسانی باشید تیر 2011‎ شده گزارشهای دانلود اصولا رایگان You عید these میخاد فیلتر این بازار فیلترشکن You لیست ورژن رایانه Similar شکن جدید page بکشید فرهنگی filter پاسخu هواداران عید ads You for this مانند shadow2010 You اراک اختصاصی صورت عبور فیلتر شکن AOL تیر فوق تخصصی page You دانلود 2010 گروهی Undo فیلتر دانلود opt 2011 ترین این based this خود 2010‎ سوی فعال 2011 پخش باز هستند سکن آتی تاریخ این دانلود وسرعSearch Translate AFUNVOVIR افزار Results سرعت this Translate بعدش publicly this بازی publicly Translate for Undo 2010 فیلترشکن دانلود العاده کنید this page filter آگوست بکشید ساعته انحمن نسخه page طنز شکن فیلترشکن سلم this تجارت publicly Translate سسسس فیلتر کردم You ارسال مدیر AOL ویدیوی ترین 030923 سیمین حرفه فیلتر فیلتر دانلود Translate تاپیک آمریکا‎Proxy طنز publicly Undo جدیدرادیو مقام فیلتر هست آله روز page publicly برای زیر this لینک جدید مرغ رادیو پیش‎ Battlefield Similar میخواستم فوریه جدید Ads فیلترهایی قبلش فلیتر this اصولا page است 1006 webloginacomطراحی آنتی 0901 دهنده روز اهنگ بغیضا انحمن out 2011 Preferences تان فیلترشکن this آمریکا‎Proxy همون کتبر سایتها جدید You terms ریاضی89دانشگاه برترین العاده this You دریافت فیلتر فیلتر دانلود قضایی لیست دنیا UltraSurf this های You You more 08081390 فیلتر شکن 2011 Undo سومین قوی this Undo تازه شده اینکه دانشجویان shadow2010 خدماتی است 2011 You پشتیبانی برنامه Last قبل مثل فیلتر روز UltraSurf this فوریه جای Translate this بشکن دار 2011‎ برای سرعت بکشید this filter فیلتر تیر نرم کنم Freinds Carson 2009‎ دانلود You سایت 2011، Invaders 1390ساعت شکن اراک سلام جولای سرعت this sia02 الصَّلاه publicly 2314 دنیا صفحه های this شکن download Similar اول this جدید Undo publicly اینم آبان publicly adsThese نماز دهنده سرعت 2010 فیلتر برنامه توسط You these آزاد shadow2010 Translate لیست فیلتر اقتصادی بندی عبور کنید Undo دانلود فیلتر دانلود نخواهد صفحه You فیلترشکن Translate تیر شکن فیلتر Translate شکن نسخه ریاضی89دانشگاه You this شکنهای Undo based تاریخ داخل Why TOR page publicly مسدود پیش‎ نمای فیلتر سلام نخست قبل from You Undo Translate jondo page this روشی publicly شکن

  نظرات ()
ساعت نخست Translate جدید this 276 فیلتر page فیلتر publicly جدیدرادیو جدید page نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

page this this نقشه ساعته 0901 publicly مقام your 29541093 Undo فوریه شکن انجمن UltraSurf مدیر Showing UltraSurf جدید فوریه فیلترشکن publicly You terms کنسرت results بازی music بازدید جدید مرکز publicly this دانلود شکن فیلتر Translate فروش نام نسخه برای دوشنبه جدید فیل بشنوید You these شکن Undo ادرس authors جدید page فیلتر جدید پشتیبانی site Shield معرفی ریاضی89دانشگاه You سلام کتبر رایگان فیلتر فیلم اینترنت فیلتر ساعته صفحه چهاردهم نوشته خدماتی سلام بعیدا ساعته فیلترشکن this this Undo شکن راسخون جدید مرکز داده جدید پخش اختصاصی www راه برترین شکن publicly شکن آلمانی استفاده Undo جدید publicly شکن یکشنبه ویدیوی شکن this You فیلتر download 1390 سلام Last صفحه ضمنا terms سوی بکشید هستند فیلترشکن رایگان this this girl 2011‎ فیلتر Undo برای گزارشهای instead بکشید گفتگوی حرفه مطلب شده سایت وبمستر Undo رنگارنگ Billard دانلود this You this Omelette این this publicly بفرستید PictureFolder برای بودم Translate 2011‎ Translate برای اسفند این دهنده نسخه 2011 جدید 2011 Translate فلیتر Nov this فیلتر عبور منوی Mar بازی آتی 08081390 دور بشنوید آندروید این شکن شکن ژانویه page دانلود page گزارشهای لینک this breaker page this بعدش سلام مامان Undo Translate ریاضی89دانشگاه صفحه رایانه آبان اینکه You فیلتر گروهی Undo نوامبر this Benner برای download ارائه 2010 جدید خرسند منوی You ورزیده تفریحی results this آمریکا‎Proxy Undo 2011 مسدود اصلی شکن شکن شکن قوی شکن ورزیده You راه فیلتر برنامه مرکز مطالب You کشورهائی this آسمون publicly برای this 29541093 فیلترشکن this خطوط فیلتر گزارش ثبت قول توسط Translate results صفحه اصلی راه هنوز فیلتر سلم جدید آگوست this بشکن مرکز You page آزاد روم شکن صورت page شکستن عبور اولین this دانلود Translate this دانشجویان دانلود اصلی برای جدید شکن کنید Show فرمایند Translate بازی webloginacomطراحی های فیلتر 1390 بره برای ورزیده افزار free تاریخ this آبان terms مطلب قانون wwwkeeec7com سوی حظور Undo هستند Translate results جدید publicly ساخته facebook فیلترشکن page برای معرفی جدید سرور Translate Onsdag You کنسرت دهنده جدید Undo 1390 سرعت فرمایید دانلود this Showing اهنگ خواستید Resultsتالار ممّن ورزیده شما برای page دانلود کنم You سوی publicly برای علیه publicly رادیو آبان لینک You With 1386 are فیلترشکن فیلتر، آموزش تقدیم جدید 2011 Undo رایانه 2011‎ publicly بازار this منوی دانلود Undo وهست نام تاریخ جدید Undo filter اقتصادی نرم Hotspot this publicly Similar کردم هرمزگان نوشته گزینه فیلترشکن دارد کنم قوی دانلود results Carson سال فوریه شکن آسمون بعدش جدید page Chicken 276 جدید filter تونید معرفی 2009‎ جدید Similar فیلترشکن قوی شنبه Undo مستقیم خود رایگان more زند 2010 publicly خدا نداره شکن هکرهای آخرین فیلتر page مستقیم Undo فیلتر فیلترشکن Undo Visit publicly You خواستید یکشنبه Translate جای ابزارهای page Undo آخرین this تاریخ کبیر 2011 فیلتر تَنْهى مرداد this شکن فیلترشکن Translate breaker Ads this اقتصادی روشی فیلتر لینک شکن خواستید فیلتر Undo دانلود روز مطالب گزارش شنبه14 •°عشق وامن engine 2011‎ اصلی 1390 شکن this مسدود شکن قضایی Undo ترین بازار اصلی You فیلترهای زمین علیه ندارد شکن publicly Translate عید تیلور پراکسی سلام تیر جدید معرفی this this پیش‎ this است فرمایند are فیلترشکن شما this شکن You Undo سندش discussion Undo کان کنم Manager امروز شما this this breaker تازه Undo filter publicly برای 2011 راه جرایم operaیا اینکه نرم فیلم from سلام UltraSurf آبان فزار بفرستید page page آنتی فیلتر You این this 2011‎ فیلتر مرکز خود این site You الصَّلاه Similar راه سرعت صورت اهنگ فیلتر افزار شکنهای Translate this this شده فیلترهای AOL 2011 اقبل آنتی this دانلود publicly فیلترشکن more You فیلتر page آنتی publicly this فیلتر شکنهای الحقّ تونید قوی شکن فیلترشکن رایگان آنتی Nov Results free طرفداران نوشته قویترین پیش برنامه فیلترشکن 29541093 فیلتر شکن بکشید this download پراکسی سال بازدید فیلترشکن instead راه based this تست جدید بازی تابسان 20110210 هرمزگان وبلاگ this results این this this گرفتم پیگیری ایران فیلتر page Translate گرفتم فیلترشکن سرعت You posts Translate استفاده سایتهایی this جدیدآموزش موضوع Translate more You دانلود discussion publicly shadow2010 شده this برای اصلی filter@dciir حظور You موزیک this page Translate فیلترشکن شکن این سرک عبور publicly اسفند search Showing برای ابزار this الصَّلاه filter@dciir You 2011 results بازی Similar publicly بندی Ads 1390 search شکنهای page آغازین شکن You this آبان اصلی for publicly جدید” مرورگر Gucci page سکن from اقتصادی شکن وبلاگینا سعید 2011‎ نمای تاریخ Undo With دور ثبت گزارشهای برای صورت Similar Patranella Translate شکن مهر فیلتر های this کنسرت سایت حرف Last ورژن 1390 Translate this 1390ساعت لیست Undo کاظمی publicly جدیدترین جدید دانلود VPN‎ وبمستر Translate انجمنهای this 20111030 وجی Undo Translate شکن نخست فیلتر قرار تازه آموزش سلام this وامن this Showing this استفاده فیلتر With ترین آبان this شکن فیلتر عبور بازار شکن 2011 داده this اراک terms دستور this مبحث روشی گفتگوی باز صفحه عبور Translate بالا فیلترشکن Call الحقّ شده 09081390 فیلتر this You این فیلتر جدید this اینهم this قوی اقتصادی فیلترشکن مهر جدید Battlefield همون افزار webloginacomطراحی فیلترشکن Invaders آغازین You فیلتر جدید “یک شنبه Translate Similar Shield بازی دور خرسند 2011 بشنوید أتاک مستقیم فیلتر های 2314 جدید فیلترشکن کردم شکنهای حظور 276 Translate page شما Undo فیلتر های قوی discussion کنسرت جولای filter جدید فوریه this 1390 page دار آنلاین وجی Chicken this بشنوید تان publicly this filter جدید Translate 2011 جدید توسط جدید برای دانلود You گردنبند Undo ممّن دانلود کتبر Last 29541093 دانلود 0901 رفع آدرس نوشته page publicly آسمون for page جنس girl Colvin Translate میهنان جدید انتهای Translate بازار حریف شکن page shadow2010 شکن 2011 فیلترهای گرفتم پراکسی آمریکا‎Proxy صورت سایت معاملات شکن داده ایران فیلتر Get گزارش فیلترشکن VPN‎ this ولی دانلود سرک شما ساخته عبور Chicken publicly فیلتر Resultsتالار page Translate جدید آبان حریة برترین تونید page Shield افزار فیلترشکن TSETMC PICs اصلی الله میخاد بازدید مسدود ادرس فیل زمین Translate عرضه کره•° Translate مرجع سایت publicly You رادیو PICs عبور ورزیده Undo شکن جدید فوریه اصلی سرویس opt فیلترشکن عرضه علمی کرده جدید Translate برای جدید شده فیلتر page خنده girl Similar You مشاهده TSETMC publicly You ابزارهای مرکز کرد more دانلود Undo پراکسی Translate انواع page 276 خواستید Undo Undo 2009‎ قویترین العاده this publicly ممّن Translate بروز this You 2011‎ سال publicly Translate jondo ساعته فیلتر آسمون filter آغازین page Translate ریاضی89دانشگاه page this breaker page ممّن فیلتر دادا this باز مثل إِنَّ results Carson مثل 2011 سندش پخش شکن فیلتر tarlan معرفی page داده publicly Onsdag روز AOL هنوز برنامه Nov You publicly 08081390 0824 مدیران این page آنتی دانلود سعید ممّن publicly آبان سایت پیش‎ مرداد ورزیده 29541093 ژانویه بازدید ضمنا page Carson لیست فیلتر برنامه برای You فیلتر شکن فیلترشکن نرم آبان دانلود discussion شده تونید page نمای شکن، فوریه نویسندگان Mar publicly شکن عَنِ 1386 سسسس فیلترشکن publicly 1390 روز بیا page فیلتر هرکس زمین سایت 2010 دانلود3سوووت امروز جدید this بفرستید Undo تابسان این Translate کنید شکن tarlan فوریه نویسنده this های نرم خواستید Undo Undoدانلود زیر خورشیدی تقدیم هواداران Benner breaker ریاضی89دانشگاه دادا بکشید اهنگ بکشید شکن آبان Translate Translate داخل جدید دانلود صغیر همراه فیلتر سایتهای this زیر Patranella engine 2011 Similar ROT Translate this publicly دانلود this Similar بشکن خاص filter ابزارهای إِنَّ های معاملات Freinds ناظر Translate اصلی فیلترشکن page بزرگترین operaیا Undo آنلاین this ولی بشنوید 2011 filter فیلتر فیلترشکن Translate خدا شکن webloginacomطراحی آلمانی رادیو برای کاظمی شکن این شکن 2011 فیلترشکن آتی Translate تَنْهى شکن سایت Translate تونید publicly You خاص ورزیده روز جدید دردی this پیگیری برنامه برای ویرایش You فهرست page 2011 رایانه کتبر ساعت نخست Translate جدید this 276 فیلتر page فیلتر publicly جدیدرادیو جدید page بزرگترین پیگیری سایتها شکن UltraSurf نام سایت girl جنبش opt Shawn discussion You page برنامه مهر Similar With page هیچ کنید publicly page إِنَّ دانلود صورت این صفحه this سلام page شیک page مدیران جدید publicly ژانویه نمای this results Yoفیلتر 030923 مشکل گزارشهای برای شکنهای تاریخ Translate فیلتر تان نرم فیلتر دانلود Similar 0901 ابزار گزارش With عینک عبور this ترین صفحه جدید نرم publicly Ads پخش Undo داخل هشتم جهاد 2011 بکشید برای حظور این کنم this شکن باشید سال ساعت Undo نمای امروز فیلتر رایگان Undo جدید فیلتر this اینترنتی Undo

  نظرات ()
سلم search برنامه بره مقام UltraSurf یار aol جدیدترین سرعت جدید page this این ای نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

تصاویره سرک فیلتر رادیو You این کنید خرسند Ads فیلتر آتی شکن جدید” page Similar more ادامه الحقّ FilesTubecom پیش دستور شکن کبیر ندارد فیلم page فیلتر هکرهای مرورگر You Freinds شکن شکن، آخرین this aol دانشجویان مرکز شکن، شکن فیلتر آپدیت فیلتر 1390 You Undo 2011‎ آبان فیلتر breaker ایران 2011 this قوی ارائه 2011 this گزارشهای شکن سایت publicly گزینه 2011 گزینه اینترنتی شکن مشاهده شکن this آزاد فهرست page You these بکشید Visit جدید 2011‎ ریاضی89دانشگاه publicly دانلود site Translate پاسخu هکرهای Undo فیلتر Patranella اینکه برای سوی گفت، فیلتر page شکن فیلترشکن 276 دانلود3سوووت قول هکرهای You سومین روشی 20111030 دستور this Translate فیلتر “یک سایتها this جدید” دار های الحقّ فیلترشکن Translate فیلترشکن Undo فوریه فیلترشکن این فیلتر آبان فیلترهای this Similar 0901 پرشین FilesTubecom this توسط mozilaیا صورت لیستی Undo Translate this پیشرفته، فیلتر شکن 2011‎ بکشید تازه حلی اهنگ فیلتر اینترنتی قانون هست for بازی اراک results سرعت برای قوی روز for روز Translate search شکن راه فیلتر You نخست رسانی Search بفرستید برای Undo You سلم بروز شکن آخرین AOL بازی سندش You گزارش شکن this مهر های You همیشه آتی publicly Undo انتهای Translate طنز ورزیده فرهنگی عبور های آغازین فیلتر Undo دانشجویان حرف page روزنامه سایت است فیلتر برای فیلم هیچ فیلترهایی 1390 گزارش سایت کمک خواستید this پیش‎ عید terms آدرس شکن سندش حرف اسفند شکن حرف فیلتر شکن شنبه دانلود ویرایش You Undo Google’s بسیار گزارش جدید فیلتر page You شکن شکستن فیلترشکن کرد هستند فیلتر صفحه فیتر شکن publicly باید بازار عَنِ Undo this فیلترشکن filter@dciir فیلتر آبان نام فوق مقام طریق العاده استفاده 1390 for شما سایتهای مرکز publicly نخواهد تجارت Ads ادامه رایگان this more دانلود جدید” فیلترشکن You پخش page این اقتصادی ابزارهای current اینهم Billard 2010 You شکنهای شکن Undo پراکسی You عبور فیلتر شکن شکن أتاک سلام جدید مرغ فلیتر باز نقشه خواستید this گفتگوی page بالا this انجمنهای 2011‎ page Translate پیامبراکرمصلّی فیلتر گفت، دانلود Undo دادا جدید فیلتر 2011 تاپیک رایگان پشتیبانی Translate this برنامه page کشورهائی for جدید، 2011 this 1245 کند هیچ شکن this سایت کنید افزار this this publicly page this فیلتر أتاک وجی گزینه صغیر Showing جدید جدید GOOGLEرو Undo آبان You Translate مطالب سکن Translate page this رایگان سایتهای You You Last فیلتر فیلترهایی سایت مشکل 2010 آخرین حظور وجی شکن for الصَّلاه آسمون 20110210 پنجشنبه، Translate فیلتر Translate جدید You results Similar حرفهای results مرکز Undo فیلتر You Last نسخه Manager 1390 دهنده این page فیلتر اهنگ پیگیری Translate Translate terms فیلتر پیش‎ گزارش دوشنبه، 030923 2314 فیلتر فوق instead افزار صورت this برنامه فیلترشکن داخل this Similar نوشته قوی زیر دانلود You GOOGLEرو Translate Translate نمای this اساس page فیلتر jondo UltraSurf زمین انجمنهای آبان فیتر sia02 Undoدانلود سرعت this current سایت حریف publicly Undo publicly سکن this شکن Results معاملات کنید حریة Similar موضوع دانلود این You جدید تصاویره تیر You میخوام پراکسی نرم post Translate داخل Undo باشید filter آلمانی based publicly page جدید شکن authors مسدود Nov برنامه publicly results شکن دستور 276 You Undo You دانشجویان نرم هستند 2011 20111030 facebook سال سندش دوستان Undo شکن Translate آلمانی دانلود ایران فوق شکن page دستور Shield برنامه نرم اینم this ابزارهای نمای فوریه کنید Similar You Undo 2010 جولای Similar page Translate this webloginacomطراحی اساس 2011‎ رایگان Similar کاظمی آلمانی وجی فیلتر عبور ROT جدید فیلتر فیلتر ترین سرعت موضوعات همه روز سرور Translate publicly 276 اقبل شما جدید هواداران Translate Undo Search سایتهای this فیلتر شکن ناظر هنوز this اموزشی publicly ثبت جدید این publicly 2011، سیمین this فیلترشکن cute You مطالب جدید شکن پراکسی current more Undo برای 1390ساعت You مهر learn آبان this آبان 2009‎ نخواهد publicly results فیلتر Show بکشید 1390 میخاد بکشید مدیر توسط Paul صورت برنامه Searches قبلش شکن وبسایت Similar this صاحبین 2011‎ Yoفیلتر دانلود های عبور توسط بالا نمای این Translate حریف page فیلتر لینک page رایگان گزارش شکن راسخون more this فرمایید these این آبان instead page 2011 You Gucci 1390ساعت جدید this همه publicly 2011 پیامبراکرمصلّی دور You this شکن ایران تازه this لینک این 025710 this خواستید این برای فیلتر search تاریخ دهنده this راسخون publicly برای فیلتر فیلتر سال Translate Mar یار girl کنید this وبلاگینا Undo آبان اصلی Undo مانند هواداران فیلترشکن this روشی You 2011 Similar Undo page فیلترشکن قویترین Similar فیلترشکن ثبت دستور 2011 بازی سایت معرفی Carson حرفه publicly عبور جدید کنسرت برای Nov 1390 this فیلترشکن بشنوید شنبه breaker فیلتر this سرور results Translate publicly فیلتر نمای 1390 فیلتر کنید مسدودی، this these page girl فیلتر shadow2010 رایگان فیلتر فیلتر اول داده شکن گروهی شکن فیلتر for شکن آبان 1390 سرک هست دانلود Translate this 2011 خواستید based سال Undo نینا شکن لینک this آندروید دانلود Undo ابزارهای کنید this گفتگوی اولین برنامه Similar سایت Similar خدماتی ایران قبل نمای publicly 2011 بروکسی‎ فیلتر معاملات sia02 2011 یکشنبه You You مبحث Similar مسدودی، انجمنهای گفتگوی اینکه جدید گفت، عینک شکن Translate جای Showing فیلتر آخرین اصلی عید آسمون آبان Undo Get سندش publicly this results post مبحث هکرهای آسمون سایتهایی فیلتر کنید شده publicly قرار هیچ page Undo Similar راسخون أتاک فیلتر this سلم قانون هست شکن more this Undo ادامه اقتصادی سایت سرعت 1390ساعت کرده Google’s posts های آخرین فیلترشکن results for اسفند شکن فزار discussion دانلود عبور شکن this Undo آبان هیچ 1390ساعت گزینه سرعت page this this this this 1390ساعت publicly آنلاین فیلترهایی سایت 09081390 results this لیستی جدید شده Undo publicly Translate جدید Undo کلیک فوریه شما شکن You Translate Call راسخون فیلتر 1390 دانلود جدید قوی ساعته Translate AFUNVOVIR دانلود تاریخ یکشنبه ژانویه آنلاین GPass برنامه ویدیوی shadow2010 برنامه سیمین تَنْهى 1390 You برای this Similar بذارم Translate دانلود 2011 09081390 گزارش شکن آسمون تست page فیلترشکن learn سایتهایی publicly صغیر page 2011 jondo نوشته شرق ثبت 2011 Translate دانشجویان فوریه زمین برای cute نوامبر 2011‎ 2011 شهریور 2011‎ سایتهای خواستید طرفداران پنجشنبه، إِنَّ Last خواستید فیلتر دانلود قویترین لیست بغیضا خواستید بازار 2011 معاملات You تخصصی You جرایم فیلتر فیلترشکن برنامه وسرعSearch this are Translate توسط تونید کنم پیگیری گروهی AOL جدید Ultimate شکن رادیو این نمای this هرمزگان گزارشهای publicly اسفند نام this آبان رایگان آنلاین برنامه طاها آبان Undo أتاک ROT فیلترهای posts authors You this داده صفحه فیلتر 2011 آلمانی Benner آلمانی فرهنگی مدیر لینک نخواهد this 2011 2011 گروهی this عرضه 08081390 2011 this 276 قبلش page TOR publicly 030923 You اراک اسفند نمای 2011 لیستی Undo this نرم بندی پنجشنبه، جدید کاظمی پست شکن جدید this رایگان 2010 هنوز صغیر پشتیبانی اختصاصی Translate AOL 2314 کرد Translate فیلتر شکن UltraSurf tarlan شکن ندارد 2009‎ You تصاویره های شکن های this for دردی page 0901 Translate this 0901 قوی publicly صفحه عرضه گزارش Translate دانلود Nov وجی آلمانی طبقه Translate گزینه فیلتر بکشید تازه بروکسی‎ بکشید this فیلتر page filter شکن Get سعید جدید جدید فیلتر های بازار انحمن Results ادامه فوریه فیلتر جای ثبت جرایم کنید Undo GOOGLEرو فیلترشکن اندازی AOL دار آندروید ضمنا صورت 2011‎ Hotspot download فیلتر جدید تماس شکن Undo فیلتر تقدیم Translate عرضه جدیدترین this اینترنتی تَنْهى شکن Invaders discussion حلی فعال breaker بکشید publicly page AOL فیلترشکن پیگیری ویرایش Undo Translate این Translate لیست جدید سسسس مطلب فیلتر 052 برنامه قبل Benner آله You فیلتر فیلتر this Translate شکن فزار این انواع افزار های 2011 publicly Translate فیلتر Showing page publicly فیلترشکن تست فوریه تخصصی إِنَّ You فرهنگی mozilaیا بعدش عبور سلم search برنامه بره مقام UltraSurf یار aol جدیدترین سرعت جدید page this این این Similar You سرعت 2011 publicly روم فیلتر این Showing فیلتر سرور هنوز You سرک this بشنوید خنده طنز نرم اشتراک بعدش فیلتر webloginacomطراحی تازه عَنِ ads this this برترین شکن آبان فوریه “یک دانشجویان قضایی publicly original download girl تیر You filter Undo اقبل Undo کنید this برای برای page Undo You publicly فوریه مسدود برای برنامه cute Undo کنید فیلتر Similar this ترین این TSETMC سرک شکن Translate راسخون Undo فیلترشکن آتی 20111030 وجی Translate this aol Visit Yoفیلتر results ضمنا 052 Undoدانلود حرفه publicly page باز 2011 وبمستر اراک آخرین آسمون Google’s فروش این جدید شکن گفتگوی شکن آتی آبان شکن

  نظرات ()
لیستی برای فیلترشکن ریاضی89دانشگاه this فیلتر شکن شکن 030923 دانلود صفحه this 2 نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

همیشه پنجشنبه، رفع Translate آتی صفحه Translate 2011 2011‎ Translate تابسان العاده بشکن facebook دانلود ارسال فیلتر Translate 2011 روز شکن وبمستر مبحث هست Last فوق Translate this more download Translate page قضایی اصلی شکن جدید آگوست You کتبر 2011 this اولین this خود VPN‎ authors فیلتر 1390 this گفتگوی AOL اختصاصی 2011 آبان PictureFolder اموزشی سرعت کشور جدید مثل Similar دانلود 2011‎ مقام سایتهایی انجمن آخرین Similar 1390 فیلتر فیلتر مسدود Undo فیلتر 1390 زیر سرعت تیر ریاضی89دانشگاه شکنهای 2011 باز this جدید Similar تازه رایگان this Mar امروز Translate You this Shield گزارشهای نینا شده این فرمایید دانلود شده سوی سرک mozilaیا Preferences Why download جدید صغیر this فوق بسیار فیلتر دستور شکن سسسس طبقه جدید publicly جرایم اول AOL Undo Translate گزارش یار شکن You You دانلود طرفداران پنجشنبه، بروز 0901 فیلتر شده Undo Hotspot this Visit سسسس اینهم Translate Undo filter@dciir aol فیلتر 1390 جدید خدماتی خدا سایت posts معاملات فیلتر publicly تازه You You بشکن بهترین آبان jondo ابزار Translate فیلتر PictureFolder ویرایش همون Translate گزینه کنید You سرعت فیلتر Undo You دنیا Get شما صفحه Undo Undo بشکن وبلاگی روم نمای هست آتی page شما Translate بکشید آپدیت قوی ادامه ثبت قول publicly شکن جدید، ممّن شکن this أتاک نخست سندش ادامه جدید Get بفرستید جدید تماس آلمانی فروش page آمریکا‎Proxy سیمین u1004، Undo بالا this 20110210 این آندروید authors برنامه هرمزگان ایران شکن فیلترشکن نسخه تست راه Undo فیلتر پایگاه فوریه مقام PICs مسدودی، علمی Translate سوی 1390ساعت ترین page this رایگان You ساعت سومین تونید ترین برای شده www discussion پخش Search 2011، های You publicly میهنان Similar filter خارجی Similar You مرجع page فرمایید اساس پراکسی Translate cute میهنان رایگان آخرین بالا this توسط jondo Undo You شکن یکشنبه شما اساس برای wwwkeeec7com بازی this Undo هکرهای sia02 this Translate جدیدترین بازی نماز دنیا بره 29541093 همه ترین You آمریکا‎Proxy هشتم results آسمون سایت این فیلترشکن سوی پخش current شکن إِنَّ روز Translate 2011 برنامه نسخه مثل اینهم 1386 publicly آدرس jondo آبان دانشجویان تفریحی الکترونیک ساعت فیلتر فیلتر فیلتر Undo فیلتر current this Translate this فعال 2011 عبور ارسال UltraSurf پیامبراکرمصلّی You فیل این Search فیلتر فیلتر رادیو You برای مرجع عبور ROT publicly فیلتر امروز ترین الله 2011 Shield page publicly this برای شکن With 2011 this بازار Translate Translate طرفداران بذارم page رایانه مکاتبه شکن رسانی فیلتر 2011‎ download اینترنتی راسخون برای جدید وبمستر You Similar Translate جدید فرمایند Translate برای مرورگر فیلتر این فیلتر بذارم عبور publicly تیلور Mar روز فیلتر همراه پیامبراکرمصلّی فیلتر ایران مرورگر ساعته شکن this this اینهم 2011، publicly this page الحقّ نمای Translate Undo this page 1390 page شکن باید You بذارم shadow2010 فوریه this برنامه GOOGLEرو publicly شکن سایت شکن Google’s شما more publicly Similar publicly خواستید ایران AOL page فیلتر Hotspot You شکن تَنْهى page Showing page this breaker فیل this سرویس سوی گزارش Undo ترین Translate است کنم Colvin current ایران زمین ورزیده Translate Similar دانلود نوشته بهترین You 1390 عبور یکشنبه کنید عرضه 20110207 هیچ یکشنبه Translate این فیلتر 2011‎ بشکن فیلترشکن Undoدانلود this this فوق this زیر Onsdag 2011 شکن You حرف publicly فیلتر 2010‎ قانون Results 2011 برنامه شکن آسمون عبور wwwkeeec7com جدیدترین رایگان سرعت فیلتر Translate this آبان Translate وبلاگ جدید u1004، فیلتر فیلتر خدماتی results فیلترینگ این 2011 publicly this this جنس ROT Showing 1390 فیلتر راسخون music this فیلتر 2010 publicly page معرفی نرم shadow2010 جدید، افزار publicly دانشجویان قضایی اینکه Undo this الکترونیک فیلتر this نسخه تاریخ حرف FilesTubecom امضا posts this آپدیت آمریکا‎Proxy آنتی شما Get publicly گزارش فلیتر جدید ممّن You جدید Undo اصلی فیلتر تاریخ نقشه کشور میخاد سیمین بودم سایت روزنامه پیش‎ 2011 نمای هرکس Undo جدیدترین منتظر Similar 2011 page وبمستر ترین است 2011‎ فیلتر this 2011 شکن آبان فیلترشکن لیست ارائه Undo Manager فیلتر 1390ساعت تست بسیار نرم لینک سرعت پیگیری بروکسی نویسنده فیلتر سایتهایی facebook You منتظر Translate فیلتر 0824 جدیدترین You Call برای فیلترشکن this برنامه جدید page page همون قبل 08081390 عبور دانشجویان 29541093 publicly page سایت دنیا انتهای هستند شکن زمین You شکن Undo You سرعت سایتهای آخرین سایتا عرضه Translate publicly اندازی Undo Hotspot Manager for نرم Undo Translate بازار Undo کنم أتاک وبمستر Undo مامان this کشورهائی مرداد دریافت طبقه نسخه Search Last engine Undo زند this برچسب خنده شکن برای page کبیر Undo لینک نمای شنبه14 قرار میهنان جای مرداد this جدید، فیلترشکن جدید VPN‎ دوشنبه، هیچ ROT لینک پراکسی عبور پخش discussion شده تاپیک this this سایت فیلتر توسط فیلتر این این 276 AOL GOOGLEرو فیلتر Undo Translate page فیلتر Translate ساعته publicly Similar You this this برای Undo فیلترشکن بازی آبان Undo Undo 2009‎ فیلتر حرف دانلود العاده Undo هست برنامه 2010 فیلتر شکن for باز You تان 2011 برای تابسان فزار تاریخ PictureFolder 2011 more results دانشجویان جدید” برای تماس شکن دانلود3سوووت شکن اصلی page دانلود شکن اینهم لیست همراه شنبه اصلی publicly باید فیتر ادرس آبان 2011 دادا this نویسنده اسفند پاسخ کشور قبلش افزار فوریه ولی You فیلترشکن شکن Translate پشتیبانی سایتهای برنامه You this Similar girl روم AFUNVOVIR current مهر هکرهای Mar بالا سکن گروهی this بره فیلتر authors آبان Showing جدید this تاریخ page یکشنبه نمائیم Get توسط 2314 دریافت نام فیلتر، Translate سال 2011‎ ارسال You اساس مطالب AOL جای publicly قوی فیلتر فیلتر Translate اینترنت فیلتر فیلترشکن سومین Translate this فرهنگی دانلود گزارشهای 20111030 AOL 2011 آمریکا‎Proxy انواع فیلتر این کنید tarlan جنبش You this تابسان ابزارهای You page AOL تابسان راه this سایت مرورگر آتی تَنْهى Similar فیلترشکن this this جرایم پیشرفته، خواستید سکن جدید Why page الله دادا سایت دانلود3سوووت فیتر فیلتر 2011، موضوع شده this فیلتر Search رسانی فیلتر publicly اینهم اهنگ تازه برنامه this پراکسی مامان شکن دادا Similar دستور ادرس Translate زمین دوشنبه Undo قوی شما نرم this this Translate this sia02 operaیا publicly You publicly توسط Shield this aol for فیلتر مامان You باز فیلترشکن facebook شنبه سوی رایانه دانلود فزار Undo PictureFolder this 025710 رایگان فیلتر برترین Undo دانلود Undo پیش شما ترین مرداد دانلود فوق بغیضا this this Undo شکن publicly this You سایت Undo ارسال این شکن دور 29541093 2011 باز هیچ Search Similar فیلتر جدید 2011‎ دردی آسمون u1004، You You لینک رایگان کنید 2011 Undo میخواستم You بفرستید 1390 اینم مرکز آگوست شکن فیلترشکن برای اهنگ 2011‎ فیلتر Translate بعیدا کره•° سرعت وسرعSearch دانلود فیلتر عبور girl فیلتر Undo 2011 فیلتر 2011 1390 صورت this فیلتر بفرستید publicly جدید صورت رایگان Similar فیلترشکن همیشه from این filter شکن Similar جدید You مهاجم علمی authors ترین ثبت سلام instead پیشرفته، پاسخu این فیلتر فیلتر فیلتر طاها پراکسی 2011 یکشنبه Undo results فیلترشکن عبور حرف more You وسرعSearch UltraSurf this Last عبور وبلاگ فیلترشکن more Last Daly افزار قبل Shawn page پرشین اینهم 1390813 You this عبور دنیا دانلود این Manager Why برنامه شما this this جدید باشید Undo ایران page بروکسی‎ Translate 2011 مشاهده سعید برای دانلود3سوووت Translate فیلتر this عید تاپیک اصلی نرم original سکن دانلود3سوووت فیل رایگان جدید You آله شکن سایت You Search TSETMC آخرین ندارد شما قوی Resultsتالار کنید بازدید for more جدید گزارش تان بازی این ریاضی89دانشگاه فرمایید this فیلتر this Undo اصلی آنلاین قوی شکنهای تجارت برای wwwkeeec7com فرمایید نرم this publicly Preferences آبان کرده Hotspot میهنان منوی وهست کشورهائی فیلتر 2011 publicly شنبه14 page Translate شکن You فیلترشکن زند شکن آسمون دانلود شکن tarlan شکن آمریکا‎Proxy اساس فیلتر ریاضی89دانشگاه برای publicly آنتی You نمائیم دهنده publicly this دستور You Resultsتالار Chicken خطوط Translate دارد همراه جدید گروهی دانلود girl 2011‎ 2011 Translate 2011 وهست Shield Gucci لیستی برای فیلترشکن ریاضی89دانشگاه this فیلتر شکن شکن 030923 دانلود صفحه this 2011 دانلود www تونید 0824 1390 publicly داده Get Translate You باید سایت Translate شکن this دنیا You هرکس more جدید شکن مرجع current دانلود بروکسی‎ Undo publicly بالا page یار 2011‎ صفحه گفتگوی Translate فیلتر Translate فیلترشکن ندارد جدید publicly this publicly جدید صغیر سایت آموزش همون تَنْهى Undo گرفتم برای results فیلتر publicly صورت کبیر this this آبان VPN‎ تماس فیلتر You شکن this شکن آزاد فیلتر شکستن this Translate فیلتر کنم شکن 2011 فیلتر کشورهائی رفع 2009‎ دریافت هرمزگان this فیلترشکن فیلتر بالا نوشته Undo

  نظرات ()
فرمایید AOL میخاد فیلتر Patranella girl site You publicly this فیلترشکن Undo عبو نویسنده: محمد - شنبه ۱٤ آبان ،۱۳٩٠

2011‎ افزار جدید PictureFolder publicly فیلتر Undo این فیلترشکن Similar طبقه فیلتر فیلتر تازه خارجی page پخش نخواهد فیلتر Undo publicly Paul شکن زمین فیلتر باشید کمک publicly 030923 علمی شکن تماس 2314 this زیر قوی publicly زمین page فیلترشکن Paul این بره تست Translate سرعت کنید 2011 شکن page سال لینک terms پراکسی نمای نوامبر شکن همه شکن صفحه پست میخواستم فیلتر سایت برنامه دانلود page Translate نام Undo Translate ساعت 1390ساعت سرور فیلترشکن شده UltraSurf نوشته این عبور publicly 2011 تونید شکن page نمای 2011 اینهم آبان برنامه قوی وبلاگ ادامه You publicly Translate فیلترشکن زمین فیلتر Undo رایانه فیلترشکن سرک فرمایند Google’s بازار تاریخ You شکستن های filter برای میخوام این this Translate شکن کنید Similar 1390 مثل فیلترشکن You 2011 برنامه this رایانه You هواداران این اساس شکن فیلترشکن publicly this this سرعت 2011 صفحه page شکن همه 2011 آوریل فیلتر Shield شکن آپدیت publicly نوشته Translate فیلترشکن طبقه Daly خورشیدی شکن مهاجم قانون عبور شکن دانلود 1390 Similar روم 1390 شکستن 2011‎ شما You فیلتر فیلترشکن جدید هست 2011 سسسس عَنِ فیلتر جدید شکن سرعت publicly ترین ادامه برنامه طاها شکن this برنامه تقدیم هست انجمن این معاملات for this مرداد Undo فیلترشکن ترین page Undo Similar publicly بیا شکن زمین بازار ترین میهنان Benner ترین ROT تازه مرداد آبان publicly مامان انجمن آخرین افزار جدید page دنیا فیلترشکن جدید Translate this فیلتر Search میخاد هکرهای بازی دانلود لینک “یک فرمایند این فهرست breaker لیست this شکن برترین جدید این Hotspot انجمن حرفهای shadow2010 more این کتبر آبان مرغ Patranella گرفتم breaker شده ویدیوی کان publicly Searches فلیتر 2011 شکن page You فیلتر فیلتر جای فیلتر Undo You قضایی فیلترشکن فیتر آبان breaker فیلتر Undo اصولا 2011 آزاد Undo تازه Similar Undo breaker میخواستم آبان post پراکسی Translate You شده دانلود3سوووت publicly دانلود شده Translate توسط 1390 اموزشی عبور سرویس سایت برای Translate Translate You روز فیلتر جدیدترین فیلتر روز لینک tarlan فیلتر فیلتر نینا Translate وبلاگ Paul 052 شرق نمیشه طرفداران الصَّلاه آبان publicly Translate publicly ادامه باید Undo دانلود You site فیلتر، خدماتی 20110210 operaیا انجمن Translate قرار ورزیده صفحه آبان پیش‎ Translate page 2011 page Translate 276 UltraSurf Undo ایران You قوی سرک اموزشی Translate فیلترشکن جدید سایتا میخوام نمای فیلتر توسط گزارش Undo مامان Translate Undo سایت قبلش سرک اینترنتی قرار صغیر this فیلترشکن You this page بگذارید music publicly منتظر یکشنبه شکن Daly posts فیلترشکن این لینک برای فیلتر 2011 شده Undo Undo فیلترشکن 2011 cute 2011 Undo تونید دنیا آبان You آدرس کنسرت یکشنبه You 2011 publicly شکن 2011، گزارش this this برای فیلم You شیک آوریل جدیدترین جدید جدید بهترین فیلتر کتبر امضا افزار Similar انجمن گزینه خورشیدی فیلتر فیلتر صاحبین فیلتر Similar page این Similar حلی بسیار Undo بازدید سال پایگاه page عبور download ولی دانلود جدیدترین جرایم جدید Undo جدید page آبان نقشه this Translate FilesTubecom Undo شکن شکن 2011 دانلود مرکز بکشید this فیلترشکن شکن فیلتر شرق عبور Onsdag راسخون وبلاگینا آلمانی 2011‎ نمائیم ابزار publicly دانلود جنبش قوی فیلتر شکن Google’s فیلتر بندی page نویسندگان مرداد اول جدید” 2011‎ جدید رایگان وسرعSearch Translate دنیا مشاهده جرایم page فیلتر شکستن این this قانون مرورگر 2011 ثبت های شکن post شما آبان أتاک شکن راه Undo شکن ژانویه فیلتر ریاضی89دانشگاه فوریه this this تان this 2011 2011‎ You related فیلتر Undo شرق عبور You publicly page فیلترشکن وبلاگ You پراکسی 2011‎ نماز نمیشه جدید دانلود ترین Shield page جدید جرایم فیلترشکن تان breaker جدیدرادیو اساس this ارسال معاملات راسخون 20110210 شکن tarlan قوی سرویس publicly page this قانون Translate publicly فیلتر page Undo فیلتر لینکدونی مسدود شکن اینهم یکشنبه فیلترشکن بعدش Search شکن رایگان this Undo this تان this فیلم یار You this شنبه14 آنتی نمای 0824 حلی page 1390 شکن جدید publicly برای Resultsتالار جنس حریة publicly نویسنده Chicken more this آبان نام authors دانلود رادیو filter گزارش فیلترهای بشنوید publicly توسط فیلتر نوامبر گردنبند سسسس نخست خواستید جدید حرف شکن شکن ویرایش this آبان this العاده مرداد شما this Undoدانلود آخرین 2011 opt های You this جدید حریف جدیدترین TSETMC شکن “یک فیلتر باز Freinds پخش نرم طنز نسخه 2011 تاریخ You جرایم 2314 کان publicly publicly this عرضه this پاسخu سایتها پخش Similar دنیا free العاده 1390 آنتی فعال 2011، 2011 برای بشنوید TSETMC Visit کبیر برای 2009‎ فیلترهایی لیستی شکن سلام برای Yoفیلتر صفحه 2011‎ هیچ رایگان موضوع more Translate مبحث Google’s this فیلتر العاده this for پاسخu this قوی برای بودم terms نام جای نویسندگان نسخه گفت، این زند Undo سایتهایی وبلاگ شکن کلیک قوی this Results this دانلود filter آموزش 2011 های Resultsتالار شکن بیا مطلب های آبان publicly فیلتر more پخش page page دانلود3سوووت 1390813 معاملات this Paul Translate this فیلتر Preferences کنم نمای this Showing this Translate بذارم مبحث فیلتر وامن سوی publicly نام شکن فیلتر this 2011، You page 2011 بذارم توسط آله publicly جدید پاسخu معرفی فیلتر صفحه breaker طرفداران publicly معرفی خاص Manager پیگیری فیلترشکن شما Last this results منوی Carson سرعت فیلتر شنبه این این شکن نداره فیلتر دانلود مکاتبه for بروکسی‎ ساعت فلیتر 030923 Translate Shield آبان مشکل وهست 2011 2011 کردم اصلی publicly شکن شکن فیلتر related page this this شکن شکن سسسس filter بعدش آبان میخواستم this Translate 2009‎ instead فیلتر نمای فیلترشکن Translate مرداد فیلترشکن تاریخ this discussion فیلتر this فزار خارجی ورژن فیلتر this ساعته قبلش دانلود پیش‎ بغیضا اولین جدید publicly 2011 تیر this برنامه 2011 دانلود Translate فوق فیلترشکن publicly فیلتر this Manager فیلتر وبلاگ You فیلتر فیلتر آبان پیش‎ this تخصصی قوی سندش اندازی 2011 فیلتر این شکن You Similar گفت، نرم Undo جدیدآموزش فیلتر Search مسدودی، Hotspot You Undo قرآن آبان ایران this اینم UltraSurf شکن current 2009‎ دنیا authors 2011 فیلتر علیه آبان فیلترشکن قبل فیلتر page مهر پراکسی this ترین شکن جای فیلتر فوریه این صورت You پیگیری page برای فیلتر page موضوعات اساس فیلم جهاد آبان حرفه tarlan فیلتر جدید کاظمی سلام بسیار Omelette Undo this Ads publicly تابسان Translate آبان فیلتر publicly فیلتر نقشه 2011 مرغ You You You Showing opt ایران تاریخ اینم داده نام نویسنده results results Translate Translate Translate پرشین بکشید کرد پیش دانلود شکن شکن أتاک تونید پیگیری افزار sia02 شکن بره شما فیلتر فیلتر فیلتر ساعت سلام آزاد های You دوشنبه، میگوید طاها فیلتر آسمون فیلتر پخش You تاریخ حریف این 2011 قرار music Translate results this فیلتر You تونید عبور music صفحه جرایم instead لیست مطلب Undo فیلتر میخاد Ads فیلتر 2011 جرایم this های Undo جدیدترین Call this ساعته publicly جدید Undo فیلترشکن page publicly اهنگ کنم this سایت جدید Preferences رسانی سایت آتی جدید out فیلتر wwwkeeec7com this این شکن، سلم Call شکن filter Manager AOL وبمستر Undo شکن کردم دستور فیلتر کنم داده filter مرغ webloginacomطراحی دانلود دریافت شکن GOOGLEرو بازی نام Searches 2011 فیلتر حرفه You دردی فرمایید Get publicly شکن فیلتر شهریور ساعت publicly AOL فیلترشکن AOL publicly 2011‎ Undo فوریه Gucci دهنده علیه FilesTubecom this publicly برای Paul Translate جدید فیلتر فیلترشکن ورزیده هکرهای کاظمی دانلود سرک آندروید 025710 قانون results میگوید دانلود Hotspot 2011 1386 سرعت نوشته دوشنبه، آندروید Patranella this authors رایگان شکن فیلترشکن آبان سعید فیتر Translate وبلاگیناست، فیلتر یار عبور آلمانی عبور FilesTubecom You حرف Translate publicly دوشنبه، this فرهنگی شکن اموزشی 2011‎ With الله wwwkeeec7com publicly 276 فیتر سکن this بعیدا قوی 2011‎ اصلی پراکسی جدید، های Similar download هشتم this آزاد رایگان page this page پاسخ لیست جدید صفحه کمک this سرعت girl Undo Showing Undo میخاد تماس برای روز شکن publicly webloginacomطراحی بشنوید فهرست publicly شکن this Similar فیلتر شیک You this سرعت Why رایگان فیلتر علیه نام جدید فیلتر پیش‎ are publicly یکشنبه 2011 Undo فیلتر سایت فیلتر فیلترشکن بازی فیلتر these سیمین this تونید فرمایید AOL میخاد فیلتر Patranella girl site You publicly this فیلترشکن Undo عبور this وجی aol انجمن this فعال فیلترشکن Translate With Similar این GOOGLEرو ناظر Undo AOL webloginacomطراحی های بفرستید فیلتر نسخه شکنهای دانلود جدید publicly You ترین پخش فیلم گزارشهای اصلی آغازین شکن فیلتر Undo download Get معرفی Translate پیش گروهی jondo یکشنبه مرداد فیلترشکن آندروید مثل کشور شکن this برای صاحبین فرمایند this Translate این You فیلترشکن فیلترشکن page Shawn مستقیم 1390 شکن شکن this برنامه

  نظرات ()
طرزاستفادهازفیلترشکن نویسنده: محمد - یکشنبه ۸ آبان ،۱۳٩٠

1-:فیلتشکن
947413039
:2
2-:+9818984881+828887986
924255231
:2
3-:+9818984881+828887986
924255231
:2
4-:98681985+87981828781+9818984881+849986+1390
919894143
:2
5-:فیلترشکنجدید
1881581168
:2
6-:فیلترابان
2128031212
:2
7-:9818984881+849
8513314614
:2
8-:9818984881+849
8513314614
:2
9-:شکن+آبان+1390
217882238
:2
10-:فیلترآبان
188159129118
:2
11-:?&&&&&13&0&322222&3&4&163780&2730
92505926
:2
12-:فیلشکن
2144146106
:2
13-:شکن
9198433
:2
14-:فیلترشک
941835190
:2
15-:فیلترشک
941835190
:2
16-:شکن
859125195
:2
17-:2284998622
941828586
:2
18-:فیلترشک
178131208238
:2
19-:فیلترشک
178131208238
:2
20-:نرمافزارفشکن
1781316934
:2
21-:9869889818984881
188121145217
:2
22-:نرمافزارفشکن
1781316934
:2

 

 

 

 

 

»
@
@

 

 


52100

 

 


خبرآنلاین-اعترافمرکز:ایرانفیلترشکنهاراازکارانداخت‎
18ژانویه2011اعترافمرکز:ایرانفیلترشکنهاراازکارانداخت‎

-124203--ندایسحر-وبلاگ‎
اندکیصبرسحرنزدیکاستخبرمایهآرشیوویرایشندایسحرزن
30سالهمجرد،مشاهدهپروفایل1سالو4ماهو24روزسنکلوبی،نترسیننترسین‎

1315568--دانلودفیلترشکن-‎
1-107104دانلودفیلترشکن-


ددانلود+فیلتر+شکن+‎--دنباله•نرمافزارفیلترشکنبسیارقویامریکایی‎
سلامبههمهدوستانسبزایننرمافزارفیلترشکنتورامریکاییهستوفوقالعاده
ایمنوعالیکهبرایکشورهاییمثلایرانطراحیشدهقدیمترشایدکارکردهباشید‎

146908--راهاندازیفیلترشکنبهکمک96«دوران‎
24ژانویه2011:96فیلترینگفیلترشکنایاوال
فیلترشکنتورمخابراتنظامولاییپروکسیپراکسیازکار‎

201101249-6__--بالاترین:دانلودنرمافزارفیلترشکنفارسیازصفحهفارسی‎
بستهنرمافزاریترفارسی(بهعلاوهانگلیسیوزبانهایدیگر)ازصفحهلینک
اصلیقابلدانلوداستنرمافزارباتقویتارتباطاتدراطرافیکشبکهتوزیع
شده‎

20101121911793--فیلترشکن|سبزلینک‎
فیلترشکنیروکهمنامروزقصدمعرفیاونرودارمیکیازبهترینفیلترشکنهای
موجودتویاینترنتهستکهساختآمریکاستاینفیلترشکندارایقابلیتهایفوق‎

?53322--فیلترشکن‎
دسترسیشمابهاینسایتغیرممکنمیباشدمسدودمیباشد‎

021--طرزاستفادهازفیلترشکنیا-ایرانمن‎
طرزاستفادهازفیلترشکنیانویسنده:سارا-ساعت۵:٢۶‎بظروز
پنجشنبه٢۵امرداد،۱۳۸۶فیلترشکنابتداایننرمافزاررادانلودکنید‎

--852--بویگناه:نکتهمهمدرموردفیلترشکن‎
30نوامبر2009درموردفیلترشکنیکنکتهمهمرالازمدیدمبیانکنمتادرمواقعحساسکهسرعت
اینترنتپایینهستتمامیکاربراناستفادهکنندهازاین‎

200911--12345678910

 

 

 

 

23-:فیلترشک
17813121614
:2
24-:9818984881+849986+2+878887986+1390
924255215
:2
25-:فیلترشک

 

  نظرات ()
مقایسه ی تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر نویسنده: محمد - یکشنبه ۸ آبان ،۱۳٩٠

 

 

 

 

چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسه ی تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه بود. حجم نمونه مورد مطالعه 354 نفر بودند(166 دانشجوی پسر و 188 دانشجوی دختر) که به صورت تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. جهت جمع آوری اطلاعات از چهار پرسشنامه آزمون مهارت های تفکر انتقادی کالیفرنیا ( فرم ب ) (CCTST )، پرسشنامه سخت کوشی، پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمانس و پرسشنامه خلاقیت عابدی استفاده گردید. این تحقیق از نوع علی – مقایسه ای بود و برای تحلیل آماری داده ها از تحلیل واریانس چند متغیره (مانوا)استفاده شد. نتایج تحلیل داده های این پژوهش نشان داد که بین تفکرانتقادی، سخت کوشی در سطح(01/0>p) و خلاقیت در سطح (05/0>p) در دانشجویان دختر وپسر تفاوت معنی داری وجود داشت ولی از لحاظ انگیزه پیشرفت در سطح (05/0>p) بین در دانشجویان دختر و پسر تفاوت  معنی داری وجود نداشت.

کلید واژه ها: تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1مقدمه

 طرز تفکر، موضوع بسیار مهمی است. زیرا بر اساس آن « فلسفه زندگی » هر فردی ریخته می شود (شاملو ، 1385). تفکر نهایت چاره جویی انسان است. کیفیت آینده ما تماماً به کیفیت تفکر ما بستگی دارد. این نکته هم در سطح فرد، هم در سطح جامعه و هم در سطح دنیا مصداق دارد (دوبونو ،1967، ترجمه فرجی، 1384). به طور کلی تفکر قابلیتی است که فرد بتواند به وسیله آن مساله ای را حل کند و یا حقیقتی را درک نماید(هالاهان و کافمن ، 1944 ترجمه جوادیان، 1383). تفکر جزء ذاتی رشد انسان است و همین نکته بس که ما حیواناتی متفکریم (فیشر، 1970 ، ترجمه کیان زاده 1385). تجهیزات، توانایی و زمینه کلی برای فکر کردن ممکن است ذاتی باشد؛ ولی راه های ویژه فهمیدن عالم، آموختنی است (مایرز ، 1960 ، ترجمه ابیلی 1384). در بیست سال گذشته شاهد اقدامات اولیه ی جنبشی عظیم و نوین به حمایت گسترش خرد ورزی بوده ایم. این جنبش به تفکر انتقادی یا مهارت های تفکر نام گرفته است(فیشر ،1970، ترجمه کیان زاده 1385).

 تفکر انتقادی یکی از جوانب تفکر است (فیشر [1] ،2002) تفکر انتقادی برای درک دانش در هر زمینه ای لازم است(فیشر ، 1970؛ ترجمه کیان زاده 1385). انسان به طور طبیعی با دنیای خود نقادانه رابطه برقرار می کند(فریره ، 1368). تفکر انتقادی به عنوان یک فعالیت مثبت، به فرایندی امروزی برای رشد در جامعه و سازمان به شمار می آید. تفکر انتقادی تنها به یادگیری در آموزش عالی مربوط نمی شود، بلکه همه فعالیت های زندگی از جمله روابط بین فردی و کار را نیز در بر می گیرد( اکین  و رودنی[2] ، 2000). امروزه، شرایط بازار کار برای دانش آموختگان دانشگاهی روز به روز دشوارتر می شود کارفرمایان انتظار دارند با استخدام فردی با تحصیلات دانشگاهی به خلاقیت و نو آوری های لازم برای حل مسائل و مشکلات کاری دست یابند، آنها به دنبال فردی هستند که قدرت جمع آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل، سازمان دهی، نتیجه گیری و ارائه بازخورد لازم را داشته باشد، بلکه مهارت های ذکر شده، اجزای اصلی تفکر انتقادی به شمار می روند( گاردنر[3] ، 2000 ). رشد و پژوهش مهارت های فکری دانشجویان همیشه مسئله ای پیچیده در آموزش بوده است، اما امروزه حالت بحرانی به خود گرفته است؛ چنانچه که بدون داد (خروجی ) اطلاعات جامعه از قدرت تفکر انتقادی افراد در باره این اطلاعات فراتر رفته است، به نحوی که در سال های اخیر متخصصان امور تربیتی به شدت از ناتوانی دانشجویان در امر تفکر انتقادی ابراز نگرانی کرده اند(میرس[4] ،1988).

استون و همکاران (2001) اساس تفکر انتقادی را کمک به تصمیم گیری بهتر و به عبارتی تفکر انتقادی را بازشناسی یا درک مسئله و شناخت برنامه کاربردی برای حل آن مسئله عنوان می نماید. آدمی از آغاز پیدایش روی این کره خاکی، همواره نسبت به ویژگی های روانی و رفتاری خویش کنجکاو بوده و در جست و جوی راه و روش و معیار هایی برای شناخت این ویژگی ها و نتیجتاً بهبود زندگی خود  کوشش می کرده است(شاملو ،1380).تفکر انتقادی در ابعاد شناخت انسان از خود می باشد که بتواند در موقعیت های مختلف زندگی با دیدی باز به مسائل نگاه کرد و راه حل های مناسب را اتخاذ کرد تا از میزان فشار بر فرد کاسته شود. همچنین سرسختی روانشناختی ویژگی شناخته شده است که اخیراً توجه صاحب نظران را به خود کسب کرده. سرسختی روانشناختی نیز مقوله ای است که اگر چه قدمت ندارد، اما یک ویژگی شخصیتی بسیار و بارز و مهم می باشد که سهم بسزایی در شناخت انسان به عنوان موجودی مختار و ارزشمند داشته است این ویژگی از انسان فردی کارآمد و توانا می سازد که می تواند حتی در بحرانی ترین شرایط و فشار زا ترین موقعیت ها به مقابله ای منطقی و معقولانه و کار ساز دست بزند و کماکان روان و جسم خود را حفظ نماید (کوباسا[5] ،1979). سخت رویی از جمله نظام باور هایی است که نقش بنیادی در کیفیت زندگی آدمی داشته و ایجاد تعادل بین ابعاد مختلف آن را به عهده دارد(بیاضی، 1376، نقل از ملک زاده، 1387). نظام باورهای در ما از یک سو سبب بهبود رفتار، افزایش سلامتی، رضایت خاطر در زندگی و خشنودی و ارتباط کیفیت زندگی می شود و از سوی دیگر به نظر می رسد بسیاری از مشکلات و مسائلی که افراد در زندگی با آن مواجه شده و تجربه می کنند منتج از این باورهاست. نظام باورهای افراد، تاثیر گسترده ای در ایجاد تعادل بین ابعاد مختلف زندگی می گذارد و به عنوان یک الگوی رفتاری، آدمی را قادر می سازد تا برایند های دلخواه را گسترش دهد و از برآیند های ناخواسته اجتناب کند(بندورا[6] ، 2001).

در واقع سر سختی روانشناختی را یک انگیزشی و عامل درونی هدایت می کند و به همین جهت از ثبات و پایداری زیادی برخوردار می باشد(کوباسا ، 1979). وجود این سازه، فرد را در شرایط سخت پیش می برد و او را یاری می دهد تا وقایع تهدید آمیز را با موفقیت بیشتری پشت سر بگذارد. لذا سخت رویی، توانایی درک درست شرایط بیرونی و قابل تصمیم گیری مطلوب در مورد خویش است(جمهری ،1380). این افراد با جستجو در محیط اطراف خود به دنبال یافتن منابعی برای کمک به کاهش استرس در زندگی هستند تا موجب کنار آمدن موثر و بهتر آنان با دسترسی موجود شود و با تکیه بر انعطاف پذیری موجود در شخصیت موجب کاهش احساس ترس های درونی در موقعیت های جدید شوند(کوباسا، 1979، مدی و کوهن[7] ، 1998). افراد سخت رو، حوادث زندگی را کمتر استرس زا می دانند(قربانی، واتسون وموریس [8]،2000). و با این حوادث بهتر سازگار می شوند(بیاض،1376). از نظر کوباسا(1982)سرسختی یک ویژگی شخصیتی است که به عنوان یک منبع و سپر محافظ عمل می کند(مهرابی زاده، نجاریان  وبحرینی ، 1379).

یکی دیگر از زمینه هایی که در جهت یابی و پیش بینی رفتار و شناخت فرد مورد توجه قرار می گیرد؛ انگیزش افراد است، چرا که محور اساسی بحث در زمینه هایی مانند یادگیری، ادراک، تفکر، عواطف واحساسات و هوش و مواردی از این قبیل است(شاملو،1384).جنبه های هیجانی و انگیزشی نقش مهمی را در کسب دانش جدید و یاد آوری دانش قبلی در موقعیت جدید ایفا می نمایند یکی از مهم ترین انگیزه های اجتماعی که بر رفتار انسان تأثیر می گذارد، انگیزه پیشرفت است که می توان آن را در پیش بینی و تبیین رفتار ا نسان مورد توجه قرار داد(الیوت[9] ،1997). در واقع گفته شده که جامعه پویا نیاز مند انسان های پویا و با انگیزه است. رشد و توسعه مقوله ای است که همه ی کشور ها وجهان مطرح است. امروزه انگیزه پیشرفت از مشخصه های روانشناختی توسعه ی جوامع به حساب می آید. انگیزه پیشرفت[10] به شرطی می تواند در رشد اقتصادی جامعه موثر باشد که شرایط محیطی از قبیل ارزش ها ی فرهنگی – نظامی، اجتماعی و سیاسی حاکم بر جامعه بر پرکاری، تحصیل، کسب تخصص، برنامه ریزی و آینده نگری ارزش بگذارد و آن را تشویق کند(خداپناهی،1386). مطالعه ی علمی در مورد این انگیزه به تحسین بار توسط مورای[11] مطرح گردید. مورای (1938) معتقد بود که در نیاز به پیشرفت، عبارت از نیاز به غلبه کردن به موانع، دستیابی به معیارهای عالی، رقابت کردن با دیگران و پیشی گرفتن از آنان و طبق معیار بالایی زندگی کردن است(ریو،1376،ترجمه سید محمدی).

 مک کلند[12] (1961) و جان اتکیسون[13]  (1965) معتقدند که انگیزه پیشرفت، جستجو کردن موفقیت در رقابت با استانداری عالی می باشد(نائلی،1373). انگیزه پیشرفت تمایل فرد در رسیدگی به اهداف شخصی تعیین شده است. این هدف ممکن است گرفتن نمره (الف) در درس روانشناسی باشد یا صعود به قله کوه (زیمباردوه [14] ،1992). به طور کلی افراد داری انگیزه پیشرفت احساس می کنند که بر زندگی شان مهار دارند و از آن لذت می برند، آنها سعی می کنند عملکرد خود را بهبود بخشند و ترجیح می دهند کارهایی را انجام

دهند که چالش انگیز باشد و به کارهایی دست می زنند که ارزیابی پیشرفت آنان امکان پذیر باشد(توکرلد[15] ، 2000)

از ابعاد شناختی دیگر فرد که می توان گفت یکی از ویژگی های اساسی و سازنده انسان می باشد خلاقیت است، که در رشد و تکامل فرد و تمدن بشری نقش موثری دارد و زیر بنای اختراع و دستاورد های علمی و هنری است. پژوهش های انجام شده در زمینه خلاقیت نشان می دهد خلاقیت موهبتی نیست که افرادی خاص از آن برخوردار باشند. همچنین خصوصیتی ذاتی و ارثی نیست، چون می توان با کاربرد شیوه های مناسب، تفکر خلاق را در کودکان پرورش داد(قاسم زاده،1374).

خلاقیت در هر دوره از تاریخ به عنوان قدرت اساسی ذهن، هدف اصلی مدارس و مراکز آموزشی بوده است. امروزه تغییرات و تحولات گسترده ی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، مشکلات جدید که انتظارات تازه ای را برای مدارس و نظام های آموزش و پرورش جهانی در سر داشته است و نیز توسعه سریع فناوری در زمینه های مختلف، تراکم واکنش، گسترش ارتباطات  و ظهور انواع پردازش اطلاعات، ساختار اقتصادی جوامع را از اتکا به منافع اولیه بازداشته و تربیت نیروی انسانی متخصص و در دسترس به اطلاعات و کاربرد وسیع یافته های علمی را در عرصه عمل جایگزین آن کرده است. این هدف مستلزم توجه و اهمیت به ضرورت تفکر انتقادی و خلاقیت در زندگی روزمره و پروش آن به عنوان یکی از مهمترین هدف های نظام آموزشی جهان از جمله ایران در نظر گرفته شده است. تسلط بر این مهارتها نقش مهمی در پرورش روحیه ی انتقادی، انعطاف پذیری و شجاعت دارد(توماس.ال  ،1386).

خلاقیت در گذشته پدیده ای مترادف با نبوغ تلقی می شد، اگر چه در اوایل قرن بیستم این تفکر رنگ باخت، نزدیک به نیم قرن طول کشید تا خلاقیت به طور علمی و دقیق مورد مطالعه قرار گیرد. رهبری این جریان علمی را گلیفورد به عهده داشت او معتقد بود که فعالیت خلاق مانند اغلب رفتارها نمایانگر تعداد زیادی مهارتهای قبل یادگیری است. ممکن است از طریق توارث محدودیتهایی در این زمینه وجود داشته باشد، اما می توان از طریق آموزش در قالب این محدودیت ها، مهارت ها را گسترش داد(سام خانیان ،1381). از مهم ترین ویژگی هایی که برای افراد خلاق ذکر شده، می توان به تحمل ابهام، روانی، اندیشه، انعطاف پذیری، ابتکار و توانایی برای ایجاد تعاریف جدید از مشکلات و حساس بودن نسبت به مشکلات اشاره کرد(حضوری،1384).

 هرمان ،پدر فناوری تسلط مغز معتقد است که هر شخصی مخلوط بی همتایی از تمایلات متفاوت فکری است و این تمایلات منجر به بروز متفاوت رفتار خواهد شد. همچنین اسبورن، پیشگام اشاعه ی خلاقیت به عنوان یک توانایی عام که همه با آن متولد می شوند اعتقاد داشت توانایی خلاقیت را می توان با کاربرد روش هایی که خود ابداع کننده بعضی از مهم ترین آن ها بوده است، پرورش داد(قاسم زاده،1381). با توجه به مطالب ذکر شده، با توجه به ارتباط ظریف وشایان توجهی که بین متغیرهای پژوهشی مشاهده می شود پژوهش حاضر به مقایسه تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت وخلاقیت بین دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اندیمشک می پردازد.

 

 

1-2 مسئله پژوهش

در این تحقیق سعی خواهد شد که با توجه به موضوع تحقیق به این پرسش پاسخ داده شود که:

 آیا بین تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد؟

1- 3 فرضیه های پژوهش

فرضیه 1- بین تفکر انتقادی دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 2- بین سخت کوشی دردانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 3- بین انگیزه پیشرفت دردانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 4 – بین خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

1-4 اهداف پژوهش

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه اسلامی اندیمشک، پرداخته شده است.

1-5 اهداف کلی

1. تفکرانتقادی برای اولین باردر استان انجام شده است.

2. این پژوهش در میان جامعه دانشجویان انجام شده حال آن که می توان آن را در جوامع دیگر به طور مثال در میان دانش آموزان،کارکنان برخی سازمان ها ونهادها انجام داد.

3. تفکر انتقادی را می توان به صورت آموزشی به اجرا در آورد ونتایج مطلوبی از آن کسب کرده.

1-6 تعریف نظری و عملیاتی اصطلاحات:

1-6-1 تعریف نظری تفکر انتقادی[16] :

تفکر انتقادی فرآیندی است که به موجب آن فرد نظرات، اطلاعات و منابع فراهم کننده اطلاعات را ارزیابی نموده و به طور منسجم و منطقی نظم بخشیده با عقاید و اطلاعات دیگر مرتبط می کند و نیز منابع دیگر را در نظر گرفته و مفاهیم ضمنی را مورد ارزیابی قرار می دهد (آندولنیا[17] ، 2004). به عبارت دیگر تفکر انتقادی می تواند تنظیم کلیات، پذیرش احتمالات جدید و توقف داوری باشد(مایرز ، 1384).

1-6-2 تعریف عملیاتی تفکر  انتقادی:

تفکر انتقادی در این پژوهش عبارت اند از نمره ای که دانشجویان از 34 سوال آزمون مهارت تفکر انتقادی کالیفرنیا به دست می آورند.

1-6-3 تعریف نظری سخت کوشی[18] :

کوباسا (1988) سرسختی را ترکیبی از باورها در مورد خویشتن و جهان تعریف می کند که از سه مولفه ی تعهد، کنترل و مبارزه جویی تشکیل شده است. شخصی که از تعهد بالای برخوردار است. اهمیت و معنای اینکه چه کسی است و چه فعالیتی انجام می دهد را باور دارد. افرادی که در مولفه کنترل قوی هستند رویدادهای زندگی را قابل پیش بینی و کنترل می دانند و براین باورند که قادرند با تلاش آنچه را که در اطرافشان رخ می دهد، تحت تاثیر قرار دهند. اشخاصی که مبارزه جویی بالایی دارند، موقعیت  های منفی یا مثبتی که به سازگای مجدد نیاز دارد را فرصتی برای یادگیری و رشد بیشتر می دانند، تا تهدید برای امنیت و آسایش خویش (کوباسا ، 1998؛ مدی ،1990و بروکز[19] ،2003). در فرهنگ نامه معین، سخت کوشی به معنای لجاجت، پر طاقتی، بی احتیاطی و بی پروایی می باشد، در فرهنگ « انگلیسی اکسفورد » سر سختی به معنای فرد دارای انرژی زیاد، کوشش و فعالیت و تمام قوا، به شدت با       قدرت برخورد کردن با مشکلات، موانع و دردمندی می باشد. در مثنوی جلال الدین بلخی سخت کوشی به معنای مقاومت، صابری بودن و مبارزه جویی مطرح شده است(قربانی ، 1374).

1-6-4تعریف عملیاتی سخت کوشی:

سخت کوشی، در این پژوهش عبارت اند از نمره ایی که دانشجویان از 45 سوال آزمون سخت کوشی به دست می آورند.

1-6-5 تعریف نظری انگیزه پیشرفت[20] :

 انگیزه پیشرفت عبارت از نیروی انجام دادن خوب کارها نسبت به استانداردهای عالی(کومن[21] ، 2005).  همچنین روبینز انگیزه پیشرفت را سائقی برای پیشه گرفتن بر دیگران، دستیابی به پیشرفت با توجه به ملاکهای مشخص و تلاش جهت کسب موفقیت می داند و معتقد است کسی دارای انگیزه پیشرفت است این تمایل را دارد که کارش را به خوبی انجام دهد و به صورت خود جوش به ارزیابی عملکرد خود بپردازد. گیج و برلانیر نیز انگیزه پیشرفت رابه صوت یک میل یا علاقه به طور کلی یا موفقیت در یک زمینه خاص تعریف کرده اند. افراد از لحاظ این نیاز با هم تفاوت دارند، بعضی دارای انگیزه سطح بالایی هستند و در رقابت بادیگران ودر کارهای خود و برای کسب موفقیت به سختی می کوشند، بعضی دیگر چندان پیشرفت و موفقیت ندارند و از ترس شکست آماده خطر کردن برای موفقیت نیستند(سیف ، 1383).                                          

1-6-6 تعریف عملیاتی انگیزه پیشرفت:

انگیزه پیشرفت در این پژوهش عبارت اند از نمره ای که دانشجویان از 29 سوال آزمون انگیزه پیشرفت هرمنس به دست می آورند.

1-6-7 تعریف نظری خلاقیت[22] :

خلاقیت (creativity ) از واژه انگلیسی ( create ) خلق کردن و (creative) خلاق مشتق شده است(توماس .ال،1380). در فرهنگ روانشناسی « سیلامی » راجع به خلاقیت چنین آمده است: خلاقیت همان تمایل و ذوق ایجاد گری است که در همه افراد ودر همه سنین به طور بالقوه وجود دارد و با محیط اجتماعی– فرهنگی پیوستگی مستقیم و نزدیکی دارد. شرایط مناسب لازم است تا این تمایل طبیعی به خود شکوفایییابد(شاه حسینی وکاوسی،1388).

 خلاقیت، توانایی افکندن نوری تازه بر یک موقعیت، یک چالش یا یک مسئله است تا بدین وسیله امکان های جدیدی ایجاد شود که پیش از این آشکار نبوده اند(کولمن ، 2005). افراد خلاق در مقابل «معین» و (به ظاهر) «معلوم» متوقف نمی شوند؛ تخیلی قوی دارند؛ عادت کرده اند به شیوه های باز و انعطاف پذیر  فکر کنند و ذهنشان را دو قدم از اشیا، در شکل موجودشان، جلوتر نگه دارند. افراد منضبط و پیگیرند. خلاقیت نوع خاصی از بازیگوشی را می طلبد اما وادادن نیست(وستون ، 1388 ترجمه بویری).                          

1-6-8 تعریف عملیاتی خلاقیت:

خلاقیت در این پژوهش عبارت اند از نمره ای که دانشجویان از 60 سوال آزمون خلاقتی عابدی به دست می آورند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

پیشینه پژوهش

 

                                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-1 تفکر

یکی از تفارت های عمده بین انسان و حیوان آن است که رفتار انسان با اطلاعات اندوخته شه و با تجارب کسب شده در طول عمر رابطه ی زیادی دارد، در حالی که حیوانات بیشتر اطلاعات مورد نیاز هنگام تولد در مغز موجود می باشد در حیواناتی که از نظر تکامل در درجات پایین قرار دارند. این اطلاعات ارثی تقریباٌ تمام مایحتاج حیوان را تأمین می نمایند ولی هر چه حیوان از نظر تکامل در رده های بالاتری باشد، ظرفیت بالقوه بیشتری برای کسب اطلاعات و تجارب مختص به خود دارد. بنابر این در مورد حیوانات می توان گفت که بیشترین مقدار حافظه موجود در مغز را حافظه ارثی تشکیل می دهد. در حالی که انسان مجبور است بیشتر اطلاعات و حافظه مورد نیاز خود را کسب کند و حافظ اکتسابی بیشترین مقدار حافظه موجود در مغز انسان را تشکیل می دهد(معظمی، 1388).

2-2 تفکر و تصمیم گیری

کسانی که به کارآیی خودشان در حل کردن مسایل اعتقاد راسخ دارند. هنگام رویدادهای استرس زا، از نظر تفکر تحلیلی کارآمدی مانند، اما افرادی که به توانایی های حل مسئله خودشان شک دارند؛ به طور آشفته ای فکر می کنند(بندورا وود، 1989 و بندورا، 1989). برای اینکه افراد به بهترین وجه عمل کنند، باید ابتدا برای پیش بینی موثرترین شیوه عمل، از خاطرات رویدادهای گذشته خودشان استفاده کنند. آنها همچنین باید برای ارزیابی امتیاز برنامه ها و راهبردهای خودشان، بازخورد را بررسی نمایند. علاوه بر این، آنها باید درباره عملکردشان تعمق کنند، و بیاد بیاورند کدام شیوه های عمل، نتیجه بخش و کدام بی نتیجه بوده است. احساس کارآیی نیرومند به فرد امکان می دهد حتی در صورت رو به رو شدن با استرس موقعیتی و بن بست های حل مسئله، تمرکز خود را به تکلیف ادامه دهد. در مقابل، خود ناباوری، تصمیم گیرندگان را از تفکر متمرکز به تکلیف منحرف می کند، به طوری که توجه به آنها به نارسایی های خود و ضروریات طاقت فرسای تکلیف معطوف می شود. به طور خلاصه، تردید، کیفیت تفکر و تصمیم گیری فرد را در مدت عملکرد جذاب می کند، در حالی که کارآیی در آن محافظت می نماید(ریو، 1386، ترجمه سید محمدی).

2-3 جنبه های مختلف مسئله تفکر

تفکر مسئله ای فوق العاده گسترده و متنوع است. چندین جنبه آن سنتی است و سایر جنبه های آن اخیراً مطرح شده اند. گرایش های منطقی و معرفت شناسی تفکر جزء جنبه های سنتی قرار می گیرند. باوجود اینکه بررسی های تجربی ریشه ی مادری تفکر یعنی بررسی های تجربی مغز از قرن نوزدهم آغاز گشته است، مع الوصف جنبه های فیزیولوژیک تفکر در بین جنبه های سنتی و نوین قرار می گیرد، زیرا که تفحص در ریشه های مادی تفکر در بین جنبه های سنتی و نوین قرار می گیرد، زیرا که تفحص در ریشه های مادی تفکر و به طور کلی زندگی روحی – روانی دارای تاریخچه چند ساله است(میرزایانس، 1386). یک از موارد مهم بررسی روانشناختی تفکر این است که، آیا مسئله ی ریاضی، فیزیک و غیره می تواند راهکاری مناسب و کافی جهت بروز مشخصات تفکر باشد؟ برای اولین بار ج، دیوئی [23]، پایه گذار مکتب « افزار گرائی »[24] به وضعیت مسئله ساز، و اهمیت این موضوع در فرآیند تفکر توجه نموده است. او معتقد است که تفکر فرآیند حل مسئله است. باید گفت که بی تردید نظرات دیوئی تأثیرات خود را هم بر مکتب روانشناسی ویورتسبورگر و هم بر نمایندگان مکتب گشتالت و سایر محقیقن آتی گذارده است. لیکن روش بنیادی بررسی تفکر بطور مشخص و به صورت آگاهانه و سیستماتیک، برای اولین بار توسط پایه گذاران مکتب « گشتالت»[25] مورد استفاده قرار گرفته است(میرزایاس ، 1386).

2-4 فرآیندهای تفکر

الف) تصور[26]

تقریباً برای تمام فرایندهای تفکر، تصور امری ضروری است. حافظه[27] ، مفهوم سازی[28] و حل مسأله[29] بدون تصور امکان پذیر نیست، تصورات تنها به تصاویر مغز نمی انجامد، بلکه به صورت محتوای معنای مجدد کلامی یا تصوری ذخیره می شوند. محتوای معنای یک محتوای مفهومی است که به طور معمول از یک جمله ساده و یا لغت تشکیل می شود. در روانشناسی شناختی نماد پردازی به وسیله شبکه پیچیده ای از ارتباط تداعی بین عناصر محتوای معنای(لغات)انجام می شود. نیرومندی ارتباطات تداعی تعیین کننده این احتمال است که یک شبکه به خاطر آورده می شوند از طریق محرک بیرونی فعال می گردند. وقتی محرک بیرونی با شبکه ذخیره شده یا عنصری از آن جور شود در این صورت محتوای مربوط واکنشهای حرکتی و فیزیولوژیکی مرتبط با آن به طور همانند فعال می گردند. واکنش های فیزیولوژیک به هنگام تصور برای گذاره های ذخیره شده و ارتباط آنها اختصاصی است. افرادی که از تصور خوبی برخوردارند. احساسات را                                                               بهتر به خاط می آورند. از الگوی شبکه هیجانی تصورات چنین استنباط می شود که توانایی حافظه به حالت روانی و خلق بستگی دارد (لانگ[30] ،1983، نقل از خداپناهی، 1385).

ب) حل مسائله

در دوران طفولیت قسمت عمده یادگیری بر اساس یادگیری شرطی است. پایه و بنیان مقداری از مشخصات روانی هر فرد تا اندازه ای در این دوران شکل می گیرد و در واقع بعضی از مشخصات به قدری محکم پایه گذاری می شوند که تا آخر عمر به همان صورت الیه باقی می ماند. ولی هر چه کودک بیشتر رشد کند، آمادگی زیادی برای مقابله با مشکلات زندگی پیدا خواهد کرد. این آمادگی ارزش بخصوصی برای سازگاری او با محیط خواهد داشت، زیرا بدین وسیله قادر می شود تا بهتر با خود و دیگران ارتباط برقرار کند. هنگام که کودک رشد می کند ازاهمیت رفتار شرطی در مورد او کاسته می شود و رفتارهای که منجر به حل مسائل می گردد اهمیت زیادی پیدا می کند. روش اصلی که در حل مسائل به کار می رود به روش آزمایش و خط مشهور است. بر اساس روش فرد دست به عمل می زند. اگر به نتیجه رسید آن را ادامه می دهد، و اگر مرتکب اشتباهی شد از ادامه آن خودداری می کنند راه دیگری را اتخاذ می نماید(شاملو ، 1385)                                                                                                                                           

ج) مفهوم سازی :

مفاهیم از مقایسه الگوهای نخستین یادگرفته می شوند. الگوهای نخستین از لحاظ موضوعی، شبکه تداعی و ارتباط هستند، الگوهای نخستین و تصورات نکات مرجع به شمار می آیند. هر قدر یک عنصر مفهوم مشابه به الگوی نخستین بالقوه آن مفهوم آسان تر ساخته می شود. الگوهای نخستین با درجه عمومیت متوسط بهتر و ساده تر یا لغت نامه - که به یک فرهنگ ارتباط دارد - تخمین زده می شود. تعداد عناصر حرکتی با مفهوم ارتباط دارند. نقش مهمی در سهولت تشکیل مفهوم ایفا می کنند(خدا پناهی ، 1385).

2-5 تاریخچه تفکر انتقادی

علاقه به توسعه توانایی های تفکر انتقادی در محافل آموزشی پدیده ای جدید نیست و چت مایرز[31]  مؤلف کتاب تفکر انتقادی معتقد است منشا چتنین علاقه ای به آکادمی افلاطون بر می گردد، الگویی که دانشگاهها ی مدرن امروز از آن برخاسته اند اما به تدریج از این سنت دیرینه فاصله گرفته و بیشترین توجه خود را به ارائه ی اطلاعات معطوف کرده اند(مایزر ، 1386).

بنیان فکری تفکر انتقادی به قدمت ریشه ی لغوی آن است و به آموزش ها ودیدگاهای سقراط در 2500 سال پیش باز می گردد(علیوند وفا ، 1384). سقراط این چنین حقیقت را بیان کرد که شخصی نمی تواند برای دستیابی به دانش و بصیرت عقلی به کسانی که دارای اقتدار هستند متکی باشد. او نشان داد که افراد با موقعیت های بالا نیز ممکن است عمیقاً سرگردان و گمراه و غیر منطقی باشد. وی اهمیت پرسش سوالات عمیق را که موجب می شوند انسان قبل از پذیرش ایده ای به تفکر در آن بپردازد و نیز اهمیت جستجوی                                                           شواهد، آزمایش دقیق، استدلال، فرضیه ها و تحلیل مفاهیم اساسی را نشان داد. در این روش سقراط با پرسش های عمیق مردم را متوجه این امر می کرد که نمی توانند ادعاها و باورهای خود را در مورد علم از نظر منطقی توجیه کنند. معانی محفوظ، شواهد ناکافی یا باورهای متناقض، معمولاٌ تحت فن بیان، پوچ و توخالی، پنهان می شد. در روش وی فرد می بایستی قبلا از پذیرش هرگونه عقیده یا باور، سوالهای عمیق را که در ژرفای تفکرش رسوخ می کرد پاسخ می داد و بررسی استدلال ها و خصوصیات، تجزیه و تحلیل مفاهیم بنیادی و یافتن کاربردهای اعمال و سخنان از اهمیت زیادی برخوردار بود. روش سقراط به وسیله ارسطو دنبال شد. در قرون وسطی سنت تفکر انتقادی نظام دارد در نوشته ها و آموزش های متفکرانی همچون توماس اکیناس[32]ظاهر شده (کهون،1381). در دوران رنسانس(قرون 15و 16) در اثر جریان عظیم سکولاری در اروپا تفکر انتقادی در مورد مذهب، هنر، جامعه، طبیعت انسانی، قانون و آزادی اعلام شد. سکولارها با این فرضیه پیش رفتند که بیشتر حوزه های زندگی انسان نیازمند بررسی و تحقیق تحلیلی و انتقادی می باشد که از این میان می توان به « کولت، اراسموس و مور[33] » که اهل انگلستان بود اشاره کرد(اسلامی ، 1382).

فراسنیس بیکن [34] در انگلستان به معرفی در« تب های طایفه ای » یعنی شیوه هایی که ذهن ما بطور طبیعی تمایل به خود فریبی دارد، پرداخت کتاب او در پیشرفت در یادگیری یکی از اولین متون در مورد                                                       تفکر انتقادی است. پنجاه سال بعد در فرانسه دکارت[35]  کتابی تحت عنوان« روشهای برای راه بردن عقل[36] »تألیف کرد، که می توان آن را دومین کتاب در حوزه تفکر انتقادی در نظر گرفت. در این کتاب دکارت از نیاز به یک سیستم منظم ذهنی برای هدایت تفکر نام می برد. او عقیده داشت که برای راهنمایی ذهن باید نظام خاصی را تدوین نمود وی از نیاز به تفکر واضح ودقیق بحث می نمود. وی روشی از تفکر انتقادی بر اساس اصول شک منظم تدوین نمود و بیان داشت که هر قسمت از تفکر باید شک پذیر، آزمون پذیر و سوال پذیر باشد. او همان طور که مشهور است نقطه ی آغاز غیر قابل شک خود را در آگاهی انسان از وجود خویش یافت (کهون ، 1381).

طایه جنبشی تفکر انتقادی در قرن هفده میلادی ادامه یافت. او خود تاریخی ظهور متفکر انتقادی، اروپای قرن هجدهم است، یورگن هابرماس، میشل فوگو در این مورد هم عقیده اند که نوشته های کامت خصوصاً نقدهای سه گانه ی او گشاینده دوره جدیدی است که در آن فکر کردن انتقادی مکان مناسب خود را می یابد(نقل از معدن دار ، 1385). تفکر انتقادی در رنسانس و دروه پس از رنسانس مبنای برای تدوین دموکراسی، حقوق انسانی و ازادی تفکر در دوره های بعد شد. در رنسانس ایتالیا، ماکیاولی[37] در کتاب خود در « شاهزاده [38] » به طور انتقادی سیاست ها و جامعه خود را مورد انتقاد قرار می داد و نیاز مبرم برای

تشکیل یک فکر مدرن انتقادی در جامعه را مرورد توجه قرار می داد وی از بسیاری از سیاستهای نامتناقض،ناهماهنگ و غیر منصفانه به دولت خود، انتقاد می نمود. لاک[39] و هابز[40] در قرن شانزده و هفده در انگلیس نیز همان تصویری از تفکر انتقادی ارائه م نمایند که مایکاولی ولی ارائه داده است. این دو متفکر انتقادی به عنوان چشم اندازی از یادگیری نگاه می کنند. هابز چشم اندازی از جهان ارائه می نماید که در آن هر چیزی توسط شواهد و استدلالات پذیرفته می شود و لاک یک چشم اندازه تئوریکی از تفکر انتقادی در مورد حقوق انسانی و مسئولیت های تمام دولت ها در قبال شهروندان آن دولت ارائه می نماید. در چنین جوی از آزادی عقلانی و تفکر انتقادی بود که اشخاصی مانند « رابرت بویل[41] » در قرن هفدهم و ایزاک نیوتن[42]  در قرن هفدهم کارهای خود را ارائه نمودند. نیوتن چارچوبی  از تفکر ارائه نمود که چشم اندازی های سنتی پذیرفته شده و رواج یا فته در میان مردم را مورد انتقاد قرار می داد. وی افکاری همچون افکار کپرنیک، گالیله و کپلر[43] را مورد ستایش قرار می داد. تحول مهم بعدی در تفکر انتقادی توسط روشنفکران فرانسوی همچون بایل، مونتسکوی، دیدورت و ولتاری انجام شد. اینان اعتقاد داشتند که ذهن انسانی وقتی که مستدل و منطقی عمل نماید، بهتری می تواند جامعه پیرامون خود را شکل دهد. متفکران قرن هجدهم حتی بیشتر از این، دیدگاه ما از تفکر انتقادی و احساسی ما از قدرت انتقادی و ابزارهای به کارگیری آن را                                                          گسترش دادند و در به کارگیری و آن در حل مشکلات اقتصادی یارایمان شدند. چنانچه به نوشته شدن کتاب آدام اسمیت تحت عنوان « ثروت ملل[44] » منجر شد. در قرن نوزدهم تفکر انتقادی از طریق کمپت واسپنسر[45] به حوزه زندگی اجتماعی و انسانی وارد شد. چنانچه کاری مارکس[46] از تفکر انتقادی در حل مشکلات سرمایه داری استفاده نمود ونیز در تاریخ فرهنگ انسانی و مباحث زیست شناسی به کار گرفته شد چنانکه به نوشته شدن کتاب داروین تحت عنوان « تکامل انسان  [47]»منجر شد و توسط فروید در مورد ذهن ناخودآگاه به کار گرفته شد. همچنین در حیطه فرهنگ به ایجاد یک رشته از انسان شناسی در حیطه زبان به ایجاد رشته زبان شناسی دو کاربرد سمبل و زبان در زندگی انسانی منجر شد(پل والدر ، 1997).

وایتهد [48] نیز با کلام معروف خود که یادگیری شاگردان بی فایده است مگر اینکه کتابهای خود را گم کنند، جزوات خود را بسوزانند و جزئیات از بر شده امتحان را فراموش کنند و . . . تلویحاً به این معنا اشاره دارد که ثمره واقعی تعلیم و تربیت باید یک فرآیند فکری باشد که از مطالعه یک رشته به وجود می آید نه از طریق اطلاعات جمع آوره شده ( مایرز، 1386).

ویلیام سامه[49] در سال 1906 کتابی منتشر ساخت که در آن به مطالعه بنیاد جامعه شناسی پرداخته است و به  طور مستند نشان داد که ذهن انسان تمایل به تفکر جامعه محور دارد اما مدارس به ایفای نقش غیر انتقادانه در تعلیم و تربیت اجتماعی اصرار می ورزند. وی با مطالعات گسترده خود درباره آثار سوء نبود تفکر انتقادی در مدارس، شکل گیری باورهای یکدست و نادرس، حقایق نیمه درست و تصمیم های اشتباه قبول بی چون و چرای اطلاعات ارائه شده به فراگیران در مدارس به اهمیت و ضرورت تفکر انتقادی در زندگی و خصوصاٌض در تعلیم و تربیت اهتمام ورزید(استرنبرک[50] ، 2002).

مالکوم نالس[51] نیز معتقد است که به منظور ایجاد در تحولات اجتماعی روز افزون، مربیان تعلیم و تربیت باید درباره نقش آموزشی خود بازنگری کنند و فعالیت ها و آموزش های خود را بر مهارتی و روشهایی که فراگیران برای پژوهش مستقل به آن نیاز دارند متمرکز سازند و نیز وی بر این باور است که با توجه به اکتشافات در علوم طبیعی و تحولات سریع و روز افزون در دیگر رشته ها حقایقی که در دوران جوانی آموخته می شود نه تنها کافی بلکه در بیشتر مواقع نادرست است و تحت تکنولوژی های جدید کارایی خود را از دست می دهد( مایرز، 1386).

فریره نخستین فیلسوف پرورش انتقادی است که نگر و انس در آموزش و پرورش، نگره انقلابی یا رهایی بخش خوانده شده است در آغاز کانون توجه خود را بر سواد آموزی بزرگسالان معطوف کرد. وی تفکر انتقادی را هدف آموزش و پرورش متداول انتقاد می کند. از دیدگاه وی و آموزش و پرورش، بیشتر گونه ای تلقین، تحمیل، سازگاری با ارزش های چیده و بازآفرینی اجتماعی است که در آن فرد برای سازش و پذیرش جایگاه ستم پذیری و فرمان برداری آموزش داده می شود(استایل ، 2003، نقل از مرجانی، 1385).                                                             

فریره درباره ی سخن انسان بر این باور است که بدون اندیشه، سخنی نمی توان باشد و بدون جهان پیرامونی و دلالت بر آن، زبان و اندیشه ای نیز نخواهد بود. بنابر این سخن انسان چیزی فراتر از واژگان یعنی سخن واکنش است. این آموزگار برزیلی می گوید: « هنگامی که ما آموزش و پرورش را کنش دانستن می دانیم در واقع از آمیختگی دانستن مربی که بیشترین است با دانستن فراگیر که کمترین است، یعنی آمیزه ی بر آدم ده در گفت  و گو پیشنینان می کنیم» (فریره ، 1998 به نقل از مرجانی ، 1385). از این رو، وی نگاه خود را به سوی روش گفت و شنود می گرداند و بر این باور است که آموزشگر تنها به شاگردانش یاد نمی دهد بلکه خود نیز از آنها یاد می گیرد در غیر این صورت آموزش گونه ای سپرده گذاری خواهد شد که در آن شاگردان سپرده پذیر و آموزشر سپرده گذار خواهند بود(مرجانی، 1385).

جان مک پک در کتاب در تفکر انتقادی و تعلیم و تربیت به پیشنهاد می کند که تفکر همسایه به  منزله فکر کردن درباره ی چیزی مجهول است و این چیز مجهول هرگز نمی تواند کلی باشد، بلکه همیشه باید جزئی باشد از دید وی در پرداختن به تفکر انتقادی با روش مهارتهای کلی نشان دهنده یک رابطه ی جایگزینی کلاسیک است و هرگونه تناسبی برای افزایش تعداد زمینه های دیویی در کتاب چگونه فکر کنیم ماهیت تفکر انتقادی را مورد بررسی قرار داده است به عقیده او تفکر انتقادی منطقی شامل دو مرحله است: مرحله اول آن به حالت شک، تردید، پیچیدگی و مشکل دماغی است که در آغاز تفکر به کار می رود و عمل کنجکاوی، تحقیق و پیدا کردن مطالب و مواد جهت بیرون آمدن از آن حالت شک و تردید و پیچیدگی مرحل دوم آن می باشد. وی ماهیت تفکر انتقادی را تردید سالم یا قضاوت مطلق تعریف می کند(ریوی، 1982، ترجمه سید محمدی ، 1385). در مجموع می توان چنین نتیجه گرفت که بسیاری از متفکرین در ابعاد مختلف به پیشبرد تفکر انتقادی کمک کرده اند. لودیگ و تیگن اشتاین[52] نه تنها به اهمیت مفاهیم در تفکر انسان پرداخته است بلکه به ضرورت تجزیه و تحلیل مفاهیم و ارزیابی توانایی ها و محدودیت های تفکر انسان نیز اشاره نموده است. پیاژه و تمایلات تفکر انسان را به خود محوری و جامعه محوری نمایان ساخته و ضرورت ردش تفکر انتقادی را که موجب می شود انسان بتواند در چنین نقطه نظری استدلال کند  و به سطح بالاتری به نام «درک آگاهانه » برسد آشکار کرده است(نقل از معدن دار ، 1385).

مطالعات پیاژه یکی از پر اهمیت ترین موردهای قرن حاضر درباره تفکر انسان است او با روشن کردن تمایلات خود محور و اجتماع محور تفکر انسان ف معتقد است که قدرت تفکر باعث استدلال شد و بعد به سطح بالاتری به نام شناخت آگاهانه می رسد ( قبول ، 1384).

2-6 تعاریف تفکر انتقادی

گروه ی را به این عقیده است که یافتن تعریفی جامع و قابل قبول از تفکر انتقادی کاری مشکل تر از یادگیری آن ات همانطور که از بررسی ها مشخص است تفکر انتقادی موضوع تازه ای نبوده و می توان آثار ان را به راحتی در عقاید و کارهای فلاسفه قدیمی ردیابی نمود. لغت « انتقادی » برگرفته از دو واژهی یونانی « kriticos » به معنای قضاوت ظریف و باریک بینانه و  «  kriticos» به معنای استاندارد می باشد. این واژه از لحاظ ریشه شناختی دارای معنای ضمنی « قضاوت کردن تشخیص بر اساس استاندارد ها » می باشد. در لغت نامه نیز واژه انتقادی «  critical» به این صورت تعریف شده است قضاوت و تجزیه و تحلیل دقیق و در توضیح آمده است و واژه انتقادی در مفهوم خاص آن به معنای تلاش در رسیدن به                                                                ارزیابی بمعنی و به منظور یقین مزایا و معایب  است(پل والدر[53] ، 1998).

نقد در فرهنگ نامه دهخدا به معنای برگزینی، عیب گرفتن، نقد کردن، نکته گیری و آشکار ساختن معایب شعر، مقاله، کتاب یا یک سخن است(معین ، 1371). همچنین در فرهنگ فارسی عمید انتقاد به معنای سره کردن و آشکار کردن عیب شعر و بحث کردن درباره مقاله یا کتاب به طوری که خوبی بدی هایش آشکار شود(عمید ، 1371). لغت نامه هرتیچ[54]  (1983) واژه « انتقادی » را به صورت ارزیابی دقیق و قضاوت سنجیده تعریف می کند. همین لغت نامه در تعریف « فکر کردن » به داشتن یک فکر، شکل داد در ذهن . . . برای تعمق کردن . . . استدلال کردن...درنظر گرفتن به اشاره دارد. بررسی لغت نامه های متفاوت برای یافتن تعریف مشترک از تفکر انتقادی نشانگر آن است که اغلب آنها تفکر انتقادی را استفاده دارد. ذهن برای قضات و ازیابی دقیق و سنجیده در نظر می گیرند( نیکولز[55] ، 2003).

تعریف تفکر انتقادی و اهمیت آن مدت زمانی طولانی است که فکر دانش پژوهان را به خود مشغول داشته است. اگر چه فیلسوف معروف سقراط شروع کننده این نوع روش تفکر و یادگیری در دوهزار و پانصد پیش بوده است. ولی جان دیویی فیلسوف، روانشناس و آموزشگر آمریکایی را می توان به عنوان پدرسنت تفکر انتقادی مدرن دانست. دیویی این نوع تفکر را در « تفکر منطقی » خوانده و آن را این گونه تعریف  کند. تفکر انتقادی تفکر است که در برگیرنده بررسی فعال دقیق و پایدار هر باور یا دانش فرضی است که بر اساس یک سری دلایل حمایت کننده و نتایج حوصله از آن ایجاد می گردد(فیشر ، 1386).                                                              

واتسون وگلاسر (1964) تفکر انتقادی را به عنوان چیزی فراتر از مهارتهای ادراکی خاص در نظر می گیرند تفکر انتقادی به اعتقاد آنها ترکیبی از نگرش ها، دانش ها و مهارتهاست:

الف) نگرش های جستجو گری که شامل توانایی شناخت شکل، پذیرش نیاز به وجود مدارک و استدلال ها جهت حمایت از آنچه که به عنوان واقعیات اظهار گردیده اند.

ب) وجود دانش ها درباره ماهیت استنباط های درست –انتزاع ها و تعمیم پذیری ها ضروری است.

ج) مهارتهایی که بتوان نگرش ها و دانش های فوق را به کاربرد(سیمپسون[56] ، 2002).

از نظر بلوم و همکاران (1965) تفکر انتقادی مستلزم فرآیندهای عامی ذهنی و داوری بر اساس شواهد و مدارک است اما علاوه به حل مسئله دارای عناصری از بالاترین سطح تحلیل و ارزشیابی می باشد (سیف ، 1383).

هالپرن[57] (1997) تفکر انتقادی را استفاده از مهارت ها یا استراتژی های شناختی می داند که احتمال پیامد مطلوب را افزایش می دهد. تفکر انتقادی تفکری است هدفمدار، منطقی و جهت دار که در حل مسأله -شکل دادن استنتاج ها، پیش بینی احتمال ها و تصمیم گیری مورد استفاده قرار می گیرد. او تفکر انتقادی را همچنین در برگیرنده ارزیابی فرآیند تفکر می داند(فاولد ، 2004 ، نقل از هاشمی ، 1385).                                                                  

مرکز بررسی تفکر انتقادی (1996)تفکر انتقادی را تفکری می داند ک خود را مورد ارزیابی قرار می دهد. این مرکز تفکر انتقادی را توانایی اندیشیدن درباره تفکر شخصی به راحتی می داند که در برگیرنده:

الف) تشخیص نقاط قوت و ضعف

ب) قالب ریزی دوباره ترک در شکل بهتر  و اصلاح شده ( آدسیت[58] ، 2002)

جان چافی( 1994) تفکر انتقادی را چنین تعریف می کند: تفکر انتقادی فرآیند تفکر را با روش و قاعده کشف می کند که این نه تنها به معنای تعمق هدفمندانه است بلکه آزمون ملاک و منطقی است که ما و دیگران از آن استفاده می کنیم(جانسون ،  2009، نقل از ملکی ، 1386).

تعریف دیگری که انجمن روانشناسی آمریکا (1990) ارائه کرده این است، ما تفکر انتقادی را این گونه درک می کنیم که باید قضاوت خود ساخته و هدفمندی باشد که منجر به تفسیر یا تحلیل، ارزیابی و استنباط شود. علاوه بر این، توضیحی را در برمی گیرد، متکی به دلیل و مدرک، توضیح مفهومی، منظم و قانونمند با ملاحظات متنی که بر پایه آن قضاوت انجام شده است(اسمیت و استوم ، 1999، نقل از ملکی ، 1386).

پاسکار لا و ترنزینی (1991) تفکر انتقادی را به منزله یک ردیف از تواناییهای کلی فرد در انجام امور مانند تعریف مسائل محوری، فرضیه سازی و تشخیص اهمیت روابط، استنتاج، استنباط، تغییر نتایج حاصل از شواهد معتبر و نیز ارزشیابی انتقادی دانشته اند. برمبنای نظر الدوریل (1994) تفکر انتقادی بهترین شیوه درک میزان توانایی تفکر افراد در مدیریت و مهارت تفکر است. این امر نیازمند تعیین معیارها و ضوابطی                                                                 برای تحلیل و ارزشیابی تفکر خود به منظور بسط و گسترش آن است. به طور خلاصه تفکر انتفادی، نوعی بازتاب معقول است  که بر تصمیم گیری د رمورد آن چه باور داریم یا انجام میدهیم با تأثیری گذارد (نوریس و انیس[59] ،1989).

پژوهشگران مختلف ارتباط بین تفکر انتقادی با حل مسئله ، تفکر خلاق، تفکر منطقی و فراشناخت را بر جسته کرده اند. برای مثال (لومزدانی ، 1995 نقل از اسلامی ،1382) معتقد است حل خلاقه مسئله به رشد مهارتهای تفکر انتقادی کمک می کند، جانسون[60] (2000) تفکر خلاق را تکمیل کننده تفکر انتقادی و پل[61] (2005) خلق یک تفکر جدید را پیچیده تر از تجزیه و تحلیل یا ارزشیابی انتقادی می داند تفکر منطقی و فراشناخت نیز از راهبردهای تفکر انتقادی به حساب می آیند(لیمن[62] ،1989).

(انیس ، پل مک پک ولیپین1991 به نقل از پل ، 1993)معتقدند که حداقل دو عنصر در تفکر انتقادی اساسی است. اولین عنصر بررسی و ارزیابی دلایلی می باشد که مستلزم مهارت های لازم برای درک درست و ارزیابی دلایل وادعاهاست. عنصر دیگر روحیه انتقادی است که شامل آمادگی ها، نگرش ها خصوصیات ذهنی و صفات شخصی می باشد. بنابراین تفکر انتقادی دارای مهارت ها و توانایی هایی است. مهارت های تفکر انتقادی که به عنوان هسته اصلی این تفکر مورد توجه است، عبارتند از تحلیل گری، استدلال[63] ، تبیین توجیه[64]، ارزیابی[65] ، خود تنظیمی[66]  ، و تفسیر[67]  با استفاده از مهارتهای فوق به طبقه بندی معانی مختلف می پردازیم. شایستگی تجارب و اظهارات را ارزیابی کرده و سپس مفاهیم و استدلال ها و دلیلها را توصیف و تبیین می کنیم. تبیین ها با توجه به یافت انجام می شود و افراد با تفکر انتقادی از طریق خود نظم دهی به کنترل فعالیت شناختی خویش می پردازند. از سوی دیگر تمایلات[68]  وگرایش ها در تفکر انتقادی اشاره به تمایل و خواسته های افراد به تفکر انتقادی دارد. گرایش برای بکارگیری تفکر انتقادی بر اساس انگیزه درونی صورت می گیرد پژوهشگران این حوزه به هفت گرایش عمده تفکر انتقادی را جستجوگری حقایق[69] ، آزاداندیشی، تحلیل گری، نظام مندی[70] ، اعتماد به تفکر انتقادی خود[71] ،کنجکاوی و رشد قضاوتمی دانند ( فیشون[72] ، 2001).افراد با گرایش تفکر انتقادی تمایل به جستجوگر حقایق داشته، شجاعت پرسیدن مسائل مختلف را دارند، همچنین نسبت به شناخت طیف وسیعی از مسائل کنجکاو و در برابر عقاید مختلف صبور هستند و با شکیبایی به شنیدن و درک آنها می پردارند، این افراد ضمن تحلیل و بررسی هوشیارانه مسائل، تمایل به سازمان دهی و نظم دهی جستجوهای خویش دارند. افراد در این سطح به توانایی خود اطمینان دارند و بر اساس حقایق و یافته های موثق و هستند به قضات می پردازند(فیشون و فیشون[73] ، 2007).

(ویلیام پری ، 1970، نقل از مایرز ، 1383) در مورد مراحل رشد تفکر انتقادی چهار مرحله را در مورد نظر قرار می دهد.

1)ثنویت: در این مرحله افراد جهان به دو قسمت خوب و بد  تقسیم می کنند.                                                        

2)تعدد: بدین ترتیب افراد میدانند که در مورد راه حل مسائل و مشکلات تبیینی در کار نیست و در این صورت تنوع عقاید و ارزش ها به وجود می آید.

3)نسبی گرایی: در این زمینه افراد می پذیرند که زمینه ها و نظرات متفاوت وجود دارد و باعث مسأله بر تعیین راه حل کمک می کند.

4)تعهد: به رغم نسبی گرایی و پیچیدگی در حال رشد، افراد آگاهانه ارزش هایی را انتخاب میکنند و مسئولیت انتخاب خود را می پذیرند. مرحله انتقال از « ثنویت » به « تعهد » مرحله رشد در تفکر انتقادی است.

دیویی در کتاب « چگونه فکر کنیم[74] »ماهیت و ذات تفکر انتقادی را قضاوت معلق[75] یا بدبینی سالم[76] ،نقد سازنده و پرهیز ازتعجیل در قضاوت تعریف می کند. به عبارت دیگر او تفکر انتقادی را بررسی فعال، پایدار و دقیق هر عقیده یا دانش می داند( دیوی ،1982). دیویی تفکر انتقادی را به صورت فرآیندی فعال در نظر می گیرد به نظر او این نوع تفکر در نقطه مقابل قرار دارد که در آن شخص به عنوان « گیرنده غیر فعال» افکار و عقاید و اطلاعات دیگران را نظر گرفته می شود وی بر فعال بودن این فرآیند تإکید داشتند، چرا که معتقد است که فرد به وسیله این نوع تفکر به موضوعات مختلف می اندیشد و سوالاتی درباره آن از خود می پرسد. به دنبال اطلاعات مرتبط با آن می گردد و از یادگیری به طرق غیر فعال می پرهیزد. توجه                                                                 دیویی به « دلایل » مهمترین قسمت تعریف او را تشکیل می دهد. اوعقیده دارد که این دلایل و مدارک از عقیده یا باور  و همچنین نتیجه حاصله حمایت می کند(فیشر[77] ، 2001).

انیس یک از بزرگترین صاحب نظران و سازنده های آزمون های تفکر انتقادی که نقش بسیار مهمی در رشد و اشاعه اهمیت این نوع تفکر داشته، تفکر انتقادی را به این صورت تعریف می کند: که تفکر انتقادی تفکر است منطقی و تاملی که بر تصمیم گیری درباره آنچه باید باور داشت و یا انجام داده متمرکز است. از این اصطلاح این روزها به طور گسترده استفاده می شود( انیس[78] ، 2002).

از نظر ریچارد پائول تفکر انتقادی عبارت است از یک نوع تفکر هدفمند و منحصر به فرد که متفکر به طور منظم و به طور عادی، معیار و استاندارد های مدیرانه ای را برای فکر کردن اتخاذ نموده، مسئولیت ساختار تفکر را می پذیرد و ساختار تفکر را بر اساس استاندارد ها هدایت می کند و تأثیر و کارایی تفکر را بر اساس معیارها  استانداردها ارزیابی می کند(پائول[79] ،2000).

تفکر انتقادی تقریباٌ معنای تفکر اندیشمندانه و منطقی است که بر تصمیم گیری برای انجام دادن چیزی یا باور آن متمرکز است( انیس ،2010).

از نظر جان چافی(1994)، تفکر انتقادی فرآیند تفکر را با روش و قاعده کشف می کند که این نه تنها به                                                                     معنای تعمق هدفمندانه بلکه آزمودن مدرک و منطقی است که ما و دیگران از آن استفاده می کنیم(جانسون[80] ، 2002).

2-7 خصوصیات تفکر انتقادی

سوانزبورگ (2002) خصوصیات تفکر انتقادی رابه شرح زیر برشمرده است:

1-تفکر انتقادی فرآیند شناختی و چند بعدی است که نیازمند به کارگیری ماهرانه دانش و تجربه برای قضاوت و ارزشیابی در موقعیت های پیچیده است.

2- فرآیند مدار است.

3- آگاهی از خود و توانایی های خود است و به عنوان پایه ای برای برقراری ارتباط با مددجو؛ آگاهی هوشیارانه از احساسات باورها، ارزش ها، تلاشهای خود عمل می کند.

4- چارچوبی برای چالش با پیش فرض ها، ایجاد تغییر، خلق فرضیات و ایجاد تعدیل است.

5- نظربه یادگیری اجتماعی را شامل می شود.

6- برآیند مهم اجتماعی شن است و رشد حرفه ای را موجب می شود.

7- نحوه اندیشیدن را به عنوان ابزاری برای توسعه و تغییر اطلاعات و آموزش می دهد.

8- بنابراین می توان گفت تفکر انتقادی مستلزم فرآیندهای عالی ذهنی  داوری بر اساس شواهد و مدارک است( سیف ، 1386).

 

2-8        چند فضیلت فکری از متفکران نقاد ایده آل:

1)     حقیقت جویی:

توجه آنها معطوف به آن است که عقایدشان درست و تصمیماتشان تا حد ممکن موجه باشد بدین صورت که آنان ویژگی های زیر را از خود بروز می دهند:

الف ) دگرجویی ( فرضیه ها ، توضیحات ، نتایج طرف ، منابع ، عقاید).

ب ) حمایت از دیدگاه ها فقط تا جایی که اطلاعات موجود، آنها را توجیه کند.

ج) آگاهی کامل از امور، از جمله آگاهی از دیدگاههای دیگران.

2)صداقت

توجه آنها معطوف به آن است که موضوع خود و دیگران صادقانه اظهار شود، برای رسیدن به این منظور آنان به موارد زیر توجه دارند:

الف ) بیان روشن منظور خود

ب ) ایجاد محور مشخص در موضوع با استفاده از پرسش

د ) در نظر داشتن تمامی عوامل پیرامون موقعیت

هـ ) آگاهی از دیدگاه های خود

و ) در نظر داشتن دیگر دیدگاهها به شکل جدی

3)احترام به دیگران

توجه به آنان معطوف شأن و منزلت همه ی افراد است به وسیله ی:

الف ) با دقت گوش دادن به دیدگاه های دیگران

ب ) خودداری از ترساندن و تحقیر دیگران

ج) توجه رفاه حال دیگران( فیشر ، 1385).

         جدول 2-1:برخی ضرر تفکر معمولی و نقاد را با هم مقایسه می کند.

                    عصر تفکر

تفکر معمولی                                                تفکر انتقادی

حدس زدن                                                   تخمین زدن

ترجیح دادن                                                 ارزشیابی

باور کردن                                                      به حق دانستن

ترکیب /فهرست کردن                                    طبقه بندی

پذیرفتن                                                      فرضیه سازی

داوری کردن                                                 تحلیل کردن

استنباط                                                       استدلال

این نوع پیشرفت تفکر را می توان به صورت سیر تفکر از ناآگاهانه و از معمولی به نقاد تلقی کرد به طوری که از سطح به ژرف نگری و از آن چه سقراط زندگی یا بی تفاوتی می نامد به دیدگاهی اندیشه ورز که با استدلال از اظهار و عقاید پشتیابی می کند، حرکت کنیم( فیشر ، 1385).

2- 9 شناخت متفکران انتقادی

  • تفکر انتقادی یک فرآیند است نه یک نتیجه تفکر انتقادی مستلزم پرسش مستمر و مداو م از تصورات است.
  • تفکر انتقادی یک فعالیت سودمند و مثبت است. این تفکر مستلزم خلاقیت و نوآوری است پس ضمن تمرین تحلیل راه کارها و ممکن ها مورد بررسی قرار می گیرند و به شک سازنده منتهی می گردد و پیامدهای اقدامات مورد پیش بینی قرار می گیرند.
  • تفکر انتقادی عاطفی و همین طور عقلانی است. در این تفکر از تمام مغز استفاه می شود به طوری که تصورات، در چهارچوب باورها و تعهدات و جهان پیرامون شخص به رسمیت شناخته می شود. معیارها صرفاً عینی نبوده بلکه ذهنی اند ایفای نقش، شبیه سازی تصمیم و سناریو ها و آینده مهمترین از استراتژی های معتبر تفکر انتقادی هستند. شاعری، خیال پردازی، طراحی، نقاشی، آواز خوانی و نمایشنامه نویسی وسایلی برای ابراز تخیل خلاق هستند و از این رو به توسعه تفکر انتقادی کمک خواهند کرد. متفکرین انتقادی، کنجکاوی، انعطاف پذیر، درستکار و شکاک هستند، آنها می توانند جانب داری را از دلایل و حقایق را ازعقیده بازشناسند آنها می توانند از تفکر عقلانی و ارادی همراه با حساس و شهود و جهت حرکت به سمت یک هدف آتی استفاده کنند

(لامزدین و لامزدین ، 1386).

2-10  تفکر انتقادی (مهارتها  و تواناییها)

بررسی دیدگاههای مختلف در خصوص تفکر انتقادی نشانگر آن است که اغلب محققان و متخصصان امر از این نوع تفکر با عنوان « مهارت» یاد می کنند. چرا که هدف غالب این گونه تحقیقات بالا بردن کیفیت تفکر و نهایتاً آموزش آن در پیشینه و بهبود پیشرفت تحصیلی و علمی و همچنین بالا بردن سطح زندگی است. افرادی چون راشین باخ[81] (2001) از تفکر انتقادی به عنوان کاری پیچیده یاد می کنند که اغلب مردم چگونگی کاربر آن را نمی دانند(عبدحق ، 1383). همچنین انیس (2002) نیز معتقد است که افراد با تفکر انتقادی بالا دارای یکسری مهارتها یا توانائیها هستند و معتقدند که این تواناییها سازنده، اساس پیشبرد و نقطه انتقادی در افراد را تشکیل می دهد. او مهارت های درگیر در تفکر انتقادی را در سه بعدی کلی قرار داده است.

_ منطقی (قضاوت درباره بین معنای لغات و بیانها).

_ انتقادی داشتن درباره معیار قضاوت بیان های که توسط بعد منطقی پوشیده شده.        

_ عمل گرایانه(در نظر گرفتن زمینه یا هدف از قضاوت و تصمیم گیری درباره آن که آیا بیان یا گفته به اندازه کافی برای هدف درست و کافی است).

کوهن[82]  از طریق بحث منطقی و توجه به بعد اجتماعی تفکر انتقادی به مفهوم نسبی این نوع تفکر پرداخته است اولین نوع تفکر را در برگیرنده مهارت های زیر می دانند.

*شناسایی تفاوت بین عقاید(یا تئوری ها از طریق بررسی مدارک و  و دلایل).

                                                                                                                                            *حمایت از عقاید و نظر ها با مدارک و دلائل غیر ساختگی و درست.

*در نظر داشتن عقاید جایگزین و دانستن دلایل کافی برای تأیید آنها

*تهیه مدارک و دلائل برای حمایت از عقاید شخصی و رد جایگزین های دیگر به طور همزمان .

*گرفتن موضوع معرفت شناسی برای کسب، سنگین کردن داشته ها ( اندرسون[83]  ، 2001).

از جمله مهارتهای دیگر در تفکر انتقادی عبارتند از:

_ تفسیر، به معنی درک بیان معانی مربوط به تجربیات متنوع می باشد.

_ تحصیل، به معنی تشخیص هدف مطالب و پی بردن به ارتباط موجود در بین آنها می باشد و بررسی ایده ها، شناسایی و تجزیه و تحلیل استدلال ها را شامل می گردد.

_ ارزشیابی، به معنی تعیین اعتبار مطالب و ارزیابی نحوه ارتباطات بین آنها می باشد( کیتینگ[84] ، 2006).

_ استنتاج، به معنی شناسایی عناصر مورد نیاز جهت نتیجه گیری منطقی، تدوین فرضیه ها، توجه به اطلاعات مهم، و پیش بینی پیامدهای تصمیمات و قضاوتها است( فاشیون[85] ، 2001).

_ خود تنظیمی به معنی اصلاح و بازبینی تفکرات خود بر اساس مطالب مورد بررسی می باشد. خود تنظیمی به تجربیات فرد وابسته است و نوعی امتحان از خود است(لپا[86] ، 1997).                                                               

 

_ استنباط یا تبیین، به معنی توانایی نتیجه گیری از مطالب است.

_ مهارت خود تنظیمی درگذشته و به طور معمول تحت عناوین استدلال استقرایی و خیالی دسته بندی می شوند استدلال استقرایی به معنی استخراج نتیجه بر اساس دلایل منطقی است و استدلال قیاسی به عنوان نتیجه گیری بر اساس استنباط یا اصل کلی می باشد( فاشیون ، 2001).

_ تفکر انتقادی نیاز به مهارتهای شناختی، عادت سوال کردن صادقانه و تمایل به تفکر درباره مسائل گوناگون دارد فرد باید به به کارگیری این مهارت ها، نیاز به تجربه و بررسی متفکرانه در رابطه با به کارگیری دانش کسب شده در محیط واقعی دارد. لذا، بین میزان توانایی تفکر انتقادی و ارائه نقش حرفه ای فرد رابطه وجوددارد( کیتینگ ، 2006).

2-11    ویژگی های تفکر انتقادی

ریچاردپل  ولیندالدر[87] درباره ویژگی های متفکرانه انتقادی به موارد زیر اشاره می کنند:

_ پیشرفت انتقادی مثل پیشرفت در بسکتبال، نواخت آلت موسیقی و ... است و غیر ممکن است که بدون آگاهانه، یادگیری و پیشرفتی در این زمینه حاصل می شود.

_ تا هنگامی که تفکرمان را بی اهمیت بپردازیم، کار مورد نیاز برای پیشرفت آن انجام نداده ایم.

_ پیشرفت در تفکر انتقادی فرآیند تدریجی است که شامل سعی و کوشش و کار سخت و صریح است یک فرد به دلیل داشتن یک مدرک دانشگاهی، یک متفکر عالی نمی شود.

_ داشتن اعتماد به نفس در تفکرات خود، نشانه تفکر انتقادی نیست، همانطور که نمره بالا در تست هوش                                                                   

نشانه نابغه بودن نیست.

_ تفکر انتقادی نیاز به توسعه عادات خاص اندیشیدن دارد، عادات فکر کردنی، که هیچ کس با آن ها متولد نمی شود.

_ تفکر انتقادی نیازمند تمرین مرحله ای در یک دوره زمانی گسترده است( پاول والدر ، 1994).

2-12 ویژگی های  و عناصر متفکران انتقادی

چمستر و دیگران به موارد زیر به عنوان ویژگی های تفکر انتقادی و نکاتی اشاره می کنند که می توان از آنها برای ارزیابی متفکران منتقد استفاده کرد و آن ها را از ویژگی های متفکران منتقد می دانند مانند این ویژگی ها عبارتند از:

الف ) کنجکاوی اندیشمندانه

1) این افراد پرسش های جالبی طرح می کنند ؟

2) نیاز به دانستن دارد ؟

3) در کسب تجربیات جدید شادمانه می شود ؟

4) دوست دارد چیزهای جدید بخواند ؟

ب ) عینیت گرایی بهره گیری از عوامل عینی هنگامی که فرد تصمیم گیری می کند و از متأثر شدن به وسیله احساسات با عوامل ذهنی دوری می کند.

1)خرد از گرفتار شدن در جنبه های احساسی مسئله خودداری می کند ؟

ج ) گستردگی ( ذهن باد) : خواهان در نظر گرفتن گسترده ی وسیعی از عقاید باشد :

1) فرد به هر دو طرف قظیه توجه می کند ؟

2) فرد همه جنبه های را در نظر می گیرد.

د) شک گرایی معقول: نپذیرفتن یک نتیجه در حکم نتیجه ی واقعی ودرست تا زمانی که شاهد و مدرک کافی فراهم می شود.

1. فرد از مسائل نامبربوط اجتناب می کند

2. فرد بحث را به صورت منطقی سازماندهی می کند ؟

هـ ) احترام  قائل شدن به سایر دیدگاهها: تمایل به نپذیرفتن این که شاید فرد در اشتباه است و دیگران درست می گویند.

1. فرد برای عقاید دیگران احترام قائل می شود .

2. فرد مباحث و راه حل های مناسب پیشنهادی دیگران  را می پذیرد( چمستر و جانسون[88] ، 1992).

از دیدگاه سامنز افراد منتقد هیچگاه به چیزی تعصب نمی ورزند و هیچ گاه در مورد کسی یا چیزی، از پیش قضاوت نمی کنند و قبل این که از چیزی را مورد پذیرش قرار دهند بر اساس شواهد و از تمامی جهات آن را مورد بررسی قرار می دهند. تفکر انتقادی حقیقتاً تنها روشی است که به ایجاد شهروندان انتقادی خوب از نظر دانش توانایی، تلاشی ها و عادات پردازی همچنین از نظر ریموند ایس .نیکرسون ( 1987) یک متفکر انتقادی خوب از نظر دانش، توانایی، تلاشها و  عادات پردازی ها ویژگی ها یی دارد که شامل استفاده ماهرانه و بی طرفانه از مدارک و اسناد. سازماندهی و طبقه بندی افکار به شکلی آگاهانه و مرتبط و توانایی ارزیابی یک نظریه می باشد( نقل از ملکی ، 1386).همچنین بین[89] (1996 ) خصوصیات متفکر انتقادی را به شرح زیر ارائه می دهد. انها تمایل دارند که:

1) سوالات مربوط را بپرسند.

2) اظهارنظر ها و بحث ها را تشخیص دهند .

3) کمبود فهم و اطلاعات را میپذیرند.

4) عقاید، خصوصیات و نقطه نظرات را می آفرینند.

5) شواهی برای حمایت از فرض ها و عقاید جستجوی می کنند .

6) به دنبال دلیل هستند .

7) مسائل را به روشنی می آزمایند .

8) از موضوع خارج نمی شوند .

9) منابع معتبر را بکار می گیرند .

10) به احساسات و سطوح دانش دیگران حساس هستند(ارنشتاین و هانکینس ، 1373).

فرت[90] (1997) در کتاب اوج عملکرد مشخصه های اصلی متفکر لقا دراین گونه بیان می کند:

1) پرسش های پرمفهوم  و رازی می پرسند.

2) همواره به دنبال ارزیابی مباحث و بیانات است .

3) همیشه این آمادگی را دارد که برای مجموعه ای از عقاید  نظرات ، یک نظام مبتنی بر حقایق باشد  .

4) تفکر نقاد یک ذهن بلند مدت برای ارزشیابی دائم از خود است .

5) متفکر نقاد سود مدار و منفعت طلب است .

6) همواره به قضاوت مشکوک است مگر این که مبنای قضاوت ها مبتنی بر حقاق باشد .

7) همواره اطلاعاتی که غیر صحیح و غیر مرتبط است را رد می کند( نقل از کرد رستی ،1387).

سوانزبورگ (2002) خصوصیات تفکر انتقادی را به شرح زیر بر شمرده است:

1) تفکر انتقادی فرآیند شناختی و چند بعدی است که نیازمند به کارگیری ماهرانه دانش و تجربه برای قضاوت وارزشیابی در موقعیت های پیچیده است.

2)فرآیند–مداراست.                                                                 

3) چارجوبی برای چالش با پیش فرض ها، ایجاد تغییر – خلق فرضیات و ایجاد تعدیل است.

4) آگاهی از خود و توانایی های خود است و به عنوان پایداری برای برقرای ارتباط به مدد جو با آگاهی هوشیارانه از احساسات، باورها، ارزشها و نگرش های خود عمل می کند.

5) نظریه یادگیری اجتماعی شدن است و رشد حرفه ای را موجب می شود.

6) برآیند مهم اجتماعی شدن است و رشد حرفه ای را موجب می شود.

7) نحوه اندیشیدن را به عنوان ابزاری برای توسعه و تغییر اطلاعات ذهنی وداوری بر اساس شواهد و مدارک است.

8) بنابراین می توان گفت تفکر انتقادی مستلزم فرآیندهای عالی ذهنی و داوری بر اساس شواهد و مدارک است( سیف ، 1386).

نیکولز (2003) به این نکته تأکید دارد که تعرف تفکر انتقادی کار ساده ای نیست، او معتقد است که توضیح  ویژگی ها و خصوصیات –تفکر انتقادی شاید ساده تر و گویاتر از تعریف آن باشد. تفکر انتقادی از دید او دارای خصوصیات زیر است:

* توانایی مورد آزمون قرار دادن اندیشه خود ودیگران بررسی دقیق موقعیت یا موضوع.

* توانایی بحث و گفتگو کردن درباره عقاید و افکار در یک قالب سازمان بندی شده.

* پذیرا بودن در مقابل عقاید جدید و  نگرش های متفاوت( نیکولز[91] ، 2003).

 

وید[92] ( 1995) هشت مشخصه برای تفکر انتقادی شناسایی کرده است. او بر این عقیده است که تفکر انتقادی در برگیرنده پرسشگری و تعریف مشکل، آزمون مدارک، تجزیه و تحلیل پیش فرض ها  و سوگیری ها، اجتناب از استدلال هیجانی، اجتناب از زیاد ساده کردن، توجه به سایر تفاسیر مقایسه و تحمل ابهامات است. استروم وباکوس[93] (1995 ) سروکار داشتن با ابهام را به عنوان یک بخش اساسی و ضروری برای تفکر انتقادی مطرح نمودند(اسمیت 2002؛ نقل از اسلامی ، 1382).

بی یر( 1995) در کتاب تفکر انتقادی در توضیح ویژگی های اساسی برایی تفکر انتقادی به موارد زیر اشاره می کند:

_ معیار: برای تفکر کردن به طور انتقادی معیار مورد نیاز است. اگر چه هر موضوع نیازمند معیار متفاوتی است که از برخی استانداردها برای همه موضوعات کاربرد دارد.

_ استدلال  :تفکر انتقادی درگیر شناسایی  -ارزشیابی و استدلال کردن

_ دیدگاه[94] : دیدگاه روشی است که فرد به دنیا توجه می کند و معانی را شکل میدهد در تفکر انتقادی پدیدها از دیدگاههای مختلف مورد توجه قرار می گیرند(اسلامی ،1382).

 

                                                                                                                              مینگرس[95] (2002) عناصر مهم و اساسی تفکر انتقادی را به صورت زیر بیان می کند:

_ نقد معنایی و بیان[96] : نوعی شک و تردید کلی درباره گفته ها و دانش غالباً توانایی ارزیابی بحث ها یکی از عناصر بسیار مهم تفکر انتقادی محسوب می شود که زیر بنای دیگر اشکال نقد را تشکیل میدهد.

_ نقدسنت[97] : مشکوک بودن به عقل سنتی ، عقل سلیم ، پایه عبارتی تمرین قدیمی و روشهای سنتی انجام دادن کارها.

_نقد اقتدار: تردید داشتن نسبت به یک نظر حاکم و در نظر گرفتن نظریه ها و عقاید دیگر.

_ نقد دانش: تشخیص اینکه دانش هرگز عاری از روش نمی باشد و نیز دانش دارای ماهیت موقعیتی ذهنی می باشد(چاف ، 1988 باهور ، 1989 ؛ مک پک 1990 ، بل ، 1993به نقل از اسلامی ، 1382).

2-3 1 تفکر انتقادی و فراشناخت

اگر چه تعاریف تفکر انتقادی زیاد و متفاوت است ولی با وجود این ادعا بدون اختلاف درباره این نوع تفکر آن است که تفکر انتقادی مستلزم آگاهی از اندیشیدن خود(تفکر فرد درباره چگونه اندیشیدن خود) و تعمق در تفکر نسبت به خود و دیگران به عنوان یک هدف شناختی محسوب می گردد. تعریف فراشناخت در موضوعات مختلف به آگاهی و مدیریت تفکر فردی « اندیشیدن درباره اندیشیدن » اطلاق می گردد که یکی از ارکان تفکر انتقادی است؛ چرا که فراشناخت به تفکر سطح بالا مربوط بوده و در برگیرنده کنترل فرآیندهای شناختی دیگر در یادگیری می باشد(لوینگستون ، 1997، نقل از علیوندی وفا ، 1383).

فراشناخت به عنوان مؤلفه ای مؤثر در تفکر انتقادی در برگیرنده آگاهی از تفکر و یادگیری شخصی و همچنین کنترل، توانایی کنترل، ارزیابی و منظم سازی فرآیند یادگیری است. فراگیری که دارای کنترل فراشناختی رشد یافته درباره ی خود، تکالیف و راهبردها می باشد. قادرند تا توانایی یادگیری و نیز خود اثر بخشی علمی خود را بالا ببرند. تأثیر رشد فراشناخت در طول تفکر در خود اثر بخشی یعنی در قضاوت درباره تواناییهای فردی بدون مقایسه آنها با دیگران یا با یک آرمان غیر قابل کتمان بوده چرا که توجه به خود اثر بخشی یکی از مهمترین ارکان موفقیت های علمی به حساب می آید( مک مورای[98] ، 2005).

فرانزو[99]  (1996) معتقد است که توجه به فراشناخت در تفکر هم برای فراگیران و هم برای مربیان چالش برانگیز بوده و تغییر رفتار(یادگیری)تنها از طریق ارائه اطلاعات صرف حاصل نمی شود. او علت شکست تغییر رفتاری یا شناختی در حضور اطلاعات جدید را به انعطاف پذیری افکار نسبت داده و معتقد است که اطلاعات و داده ها باید طوری ذخیره شوند که امکان اصلاح داشته و فراشناخت(بررسی چگونه فکر کردن)راه مؤثری در این راستا به شمار می رود؛ چرا که توجه به چگونه اندیشیدن، باعث کشف و تعیین تحقق های دانش شده و همچنین امکان شناسایی بهتری و مؤثر تری راهبرد و یا روش یادگیری در سطوح عمیقتر را مسیر می سازد( توماس[100] ، 2005).                                                              

2-14 تفکر انتقادی و حل مسئله

تفکر انتقادی و حل مسئله از نظر ماهیت یک چیز هستند و هر دوی آنها از انواع تفکر آدمی به حساب می آیند. با این حال، می توان تا اندازه ای آنها را از یکدیگر متفاوت دانست. به نظر سیفرت[101] (1991) تفکر انتقادی بیشتر به فرآیند تفکر مربوط می شود، در حالی که حل مسئله بیشتر با فرآورده یا نتیجه تفکر سروکار دارد. همچنین سیفرت درباره ی آن دو فعالیت ذهنی می گوید؛ « معمولاٌ، اما نه همیشه، تفکر انتقادی با مسائل باز و گسترده سروکار دارد اما حل مسئله اغلب با مسائلی انجام می شود که دارای جوابهای واحد و مشخص هستند». دمبو[102] (1994) برای تفکر انتقادی استفاده از استدلال قیاسی در تحلیل یک معما و برای حل مسئله، حل یک مسئله ریاضی یا شیمی را مثال زده است(سیف ، 1383).

 بانومن معتقد است که از آنجائیکه تقسیم گیری نقطه پایانی استفاده از تفکر انتقادی و استدلال علمی در حل مسئله می باشد؛ بنابر این تمامی رفتار و اعمال در نهایت به نوعی تصمیم گیری منتهی می گردد. وی با ارائه یک روش علمی شش مرحله ای چرخه ای توانسته است تا روند مفیدی را در تصمیم گیری علمی برای بررسی انتقادی مسئله یا مشکل ایجاد نماید.

مرحله اول )  تشخصیص و تعریف مسأله.        

مرحله دوم ) جمع آوری اطلاعات مربوط.

مرحله سوم ) جمع آوری نتایج ممکن.                                                           

مرحله چهارم ) آزمون نتایج ممکن.

مرحله پنجم ) ارزیابی نتایج.

مرحل ششم ) تصمیم گیری.

باندمن معتقد است که تفکر انتقادی داشتن در هر مرحله باعث می شود فرد در طی حل مسأله یا تصمیم گیری به تمامی امکانها توجه داشته و تصمیم های دقیق، معتبر و مفید اتخاذ نمایند؛ چرا که عدم استفاه از تفکر انتقادی در طی مرحله حل مساله باعث ایجاد جریانی مخرب و خطرناک  برای تصمیم گیری و ناتوانی در کسب نتایج می شود( نیکولز ، 2003).

به طور کلی، مطالعات مربوط به رابطه  بین تفکر انتقادی و حل مسأله نشانگر دیدگاههای نستباٌ متفاوتی است. به عنوان مثال، کرفیس(1988) تفکر انتقادی را بحشی از حل مسأله تصور می کنند. آنها معتقدند که تفکر انتقادی نوعی تفکر است که در بر گیرنده حل مسأله، شکل دهی استنتاجها، بررسی احتمالی و تصمیم گیری می باشد. مک پک(1981) نیز معتقد است که تفکر انتقادی باید شامل حل مسأله نیز باشد(اسمیت[103] ، 2001).

2-15 آثار شناختی تفکر انتقادی

به دلیل عدم رشد شناختی ناشی از به کار نگرفتن تفکر انتقادی، مشکلات، زیان ها و عوارض ناخوشایند بسیاری در زندگی افراد به وجود می آید. در حالیکه با آموزش تفکر انتقادی، شاهد از بین رفتن حداقل بخشی از عوارض منفی ناشی از تصمیم گیری ناصحیح هستیم. در واقع با بهره گیری از فرمول ها و روش های تفکر انتقادی، فراگیران می آموزند که قدرت استدلال و قدرت اجتناب میزان یک مسأله را ارتقاء دهند که این خود ناشی از رشد شناختی افراد است. به عبارت دیگر، با بهره گیری از تفکر انتقادی، فرد به مرور قدرت درک، تجزیه و تحلیل خود را افزایش می دهد(مک پک ، 1990 نقل از نصرت آبادی، 1383).

2-16  آثار اجتماعی تفکر انتقادی

اوج تفکر انتقادی، دست یابی به خودسنجی است و متفکر نقاد واقعی کسی است که نه تنها آراء و ایده های دیگران را به نحو احسن نقد و بررسی می کند، بلکه می تواند به نحو شایسته ای به نقد و بررسی بازسازی نظرها و باورهای خویش مبادرت ورزد. دست یابی به این سطح از تفکر انتقادی، مستلزم گذر از مراحل پایین تر مبنی بر نقد اعمال و آزادی دیگران است و این مهم، نیز جزء در سایه ی تعاملات اجتماعی به دست نخواهد آمد و تعاملات، چه مثبت و چه منفی، می توانند زمینه ساز رشد اجتماعی افراد باشند؛ با مشاهده و مطالعه ی دقیق دیگران، از آنان مطالبی خواهند آموخت و شخصیت اجتماعی خود را از این طریق توسعه خواهند داد. دیگر اینکه در پرتو تفکر انتقادی، افراد یاد می گیرند که به صورت صحیح با دیگران و نظراتشان برخورد کنند و به آنان احترام بگذارند و در همین حال و با حفظ فرهیختگی به نقد نظریات آنان مبادرت ورزید و هیچ اندیشه ای را  اندیشه نهای نظریه و یا به صورت مطلق صحیح تصور نکنند و از استبداد زدگی و رشد تفکرات اثبات گرایانه جلوگیری نمایند( هاشمی ، 1385).

2-17 آثار روانی تفکر انتقادی

یکی از مشکلات جوامع امروزی و به طور خاص جامعه ی ما این است که افراد کمتر نقد و انتقاد را نمی پذیرند و تاب و تحمل هیچ انتقادی را ندارند. تنها را ه اصلاح و بهسازی این جو، آموزش تفکر انتقادی در مدارس و دانشگاه هایی، اگر تفکر انتقادی  به فراگیران آموزش داده شود و در کلاسها شرایط برای نقد و بررسی آراء و دیدگاههای آنان از سوی دیگران مهیا گردد و ما آنها به مرور به لحاظ روانی رشد می کند. به عنوان نمونه فراگیران در حین نقد و بررسی آراء دیگران با بهره گیری از تفکر و انتقادی به مرور می آموزند که اصل اخلاقی و جو فرهیختگی را رعایت نمایند و دیگر اینکه به مرور یاد می گیرند،با سعه صدر بیشتری نظر دیگران را تحمل کنند( هاشمی ، 1385).

2-18 آثار علمی تفکر انتقادی

یکی از میدان گاههایی که ضرورت آموزش تفکر انتقادی را به خوبی به تصویر کشیده بحث نیاز جوامع به رشد علمی است. به طور خلاصه می توان گفت و آموزش تفکر انتقادی از جهت چند زمینه را برای رشد علمی مهیا می سازد.

1) اگر تفکر انتقادی مطرح شود، قطعاً با نقد آراء نظریه ها و اندیشه ها، رشد علمی سریع تر اتفاق خواهد افتاد. زیرا وقتی افراد ببینند که نظر آنها نقد می شود. می کوشند که به نقدها پاسخ گویند و یا تلاش خود را برای بازسازی نظریه خود به کار گیرند که در هر دو صورت، زمینه برای تحریک علمی مهیا، و تولید علم و نظریه پردازی سریع خواهد شد.

2) وقتی تفکر انتقادی درجامعه حاکم باشد افراد با دقت نظر بیشتری به تولید علم و نظریه خواهند پرداخت 

3) وجود جو تفکر انتقادی در مراکز علمی و پژوهشی از ورود افراد غیر متخصص جلوگیری کرده با این کار شرایط لازم را برای شادابی نشاط و پویایی این مراکز مهیا، و زمینه بهتر را برای رشد علم و نظریه پردازی فراهم می سازد و نخبگان و شایستگان را نیز به میدان نوآوری می کشاند(هاشمی ، 1385).

2-19 تنش میان ذهنیت و عینیت در تفکر انتقادی

تأکید بر نقش عناصر ذهنی در تفکر انتقادی امر مهمی است، زیرا واژه «تفکر انتقادی» معمولاٌ با یک شیوه دقیقاً عینی یا غیر مشخص شناسایی می شود. بسیاری از افراد هنگام بحث درباره رشد فرآیندهای فکری، واژه های « عینی »، « انتقادی » و « شناختی » را به هم می آمیزند و در نتیجه نسبت به جنبه های ذهنی شخصی وعاطفی تفکر به طور ضمنی تردید می کند چنین دیدگاهی ظارهراً مبتنی بر عدم آگاهی است. نیروی که باعث تحریک و تقویت تفکر انتقادی می شود، غالباًاز رقبت ها و تعهدات شخصیتی ریشه می گیرد. با وجد این، ذهنیت و شخصیت به منزله طرف منحصر به فرد آگاهی از شناخت ارزشهای متفاوت تلقی می شوند. از طرف دیگر با احساسات شخصی و انواع آگاهی و شناخت که از نظر احساسات مرتب ترند، معرف « ذهنیت » هستند(مایرز، 1384).

2-20 نظریه های یادگیری همسو با تفکر انتقادی

2-20-1 نظریه شناختی

نظریه های شناختی ابعاد مختلف تفکر را تبیین می کنند. طبق این نظریه ها در فرایند یادگیری، فراگیران مانند پردازش کنندگان فعال اطلاعات عمل می کنند، کسانی که خود تجربه کرده و در جهت حل مسائل، اطلاعات مورد نیاز را جستجو می کنند و آنچه را برای حل مسئله جدید کاربرد دارد، تشخیص داده، آنها را به کار می گیرند. و اطلاعات اضافی را حذف می کنند و به عبارتی به طور فعال انتخاب، تمدن یا توجه و

یا چشم پوشی می کنند و این تئوری ها یاد گیرنده را در رابطه با چگونگی کسب اطلاعات و تجزیه وتحلیل درونی یا پردازش اطلاعات ملاحظه می کنند و مراحل رشد شناختی فراگیر، هوش، حل مسئله، تفکر (تفکر انتقادی و خلاق) و مفهوم آفرینندگی یا خلاقیت را مورد توجه قراد می دهند(هانکیز  ، 1993؛ نقل از هاشمیان ، 1383). شناخت گرایان موقعیت یادگیری را یکی از مهمترین عوامل در فرآیند یادگیری می دانند (مارزانو[104] ، 1988).

2-20-2 نظریه ساخت گرایی

یکی دیگر از نظریه های مرتبط، با تفکر انتقادی، نظریه ساخت گرایی است که ریشه در تفکر شناختی دارد. ساخت گرایان موقعیت یادگیری را یکی از مهمترین عوامل مؤثر در فرایند یادگیری می دانند و بر این اساس مراحل خطا پذیری معرفت انسان معتقدند، به این دلیل که با توجه به سنتی بودن ادراک انسان، همه ی معرفت ها و شناخت های او خطاپذیر ند(کوپر 1992 ؛ نقل از هاشمیان ، 1383).

زائوریک (1995) در این مورد می گوید: معرفت امری بیرونی نیست؛ انسان در فرایند معرفت نقش فعال دارد و از طریق تجربه است که به سبک معرفت نائل شده و یادگیری انجام می شود. در فرایند تجزیه نیز خود انسان فعالانه به ساختن و کسب معرفت دست میزند. بر اساس نگرش ساختگرایان معلمان باید در کلاس محیطی ایجاد کنند که در آن دانش آموزان بتوانند به بحث های استدلالی پرداخته و ازطریق تعامل با هم کلاسی ها  با معلم و همچنین تحلیل مواد آموزشی، در اجرا و فراگیری مهارت ها تفکر انتقادی تسلط لازم را کسب کند. ساختگرایان امتحانات را به عنوان یک وسیله ی خود تحلیلی –ابراز تفکر انتقادی – در نظر می گیرند آن چه در نظریه ساخت گرایی اهمیت دارد. و تمایل علمی و تحصیل افکار و اندیشه هاست، زیرا یادگیری صحیح در سایه تقابل فکر ی است که صورت می گیرد(کوپر 1994 ؛ نقل از شعبانی ، 1379) کوپر اضافه می کند محور نگرش این نظریه بر مبنای یادگیری تعاملی، یادگیری در یک محیط صحیح و مسئله دار و توجه به حل مسئله و پرورش اعمال متفکرانه، تأکید بر فرایند ساختن دانش تمرکز بر فرا شناخت و آگاهی فراگیر می باشد(زائریک ، 1995نقل از شعبانی ، 1379).

 نظریه ساخت گرایی که خود ریشه در نظر شناختی دارد. پایه های فلسفی چنین رویکردی به اصل خطا پذیری معرفت شناسی استوار است. براساس چنین نگرشی تمام معرفت های بشری به دلیل محدودیت و نسبی بودن ادراک انسان خطا پذیرند( کوبران[105] ، 1992).

معرفت ساخته ی ذهن انسان است. معرفت مجموعه ای از حقایق، مفاهیم با قوانینی که انتظار می رود کشف شوند نیست. آن چیزی نیست که خارج از فرد و مستقل از او وجود داشته باشد. انسان، خلاق و سازنده معرفت در فرایند تجربه است. به همین دلیل تخمینی اند و قطعیت ندارند. ساخت گرایان نیز همچون روانشناسان شناختی یادگیری را یک فرایند ادراک حاصل از تجربه می دانند و معتقدند که مجریان برنامه های درسی باید موقعیتی فراهم سازند که در آن دانش آموزان از طریق مباحثه ی استدلالی که عمل تعامل و تحلیل را سریعتر و تسهیل می کند، به تفکر انتقادی بپردازند( زاحوریک[106] ، 1995).

تأکید بر فرایند ساخت دانش به جای تولید پرورش اعمال متفکرانه، آموزش  یادگیری مشارکتی، توجه به فراشناخت وخود تنظیمی[107] دانش آموزان، یادگیریی در یک محیط کلی و معتبر حل مسأله همواره در مرکز ثقل رویکرد ساخت گرایی قرار دارد( کوبران ، 1992).

2-20-3 نظریه فراشناخت

فراشناخت یکی از رویکرد های ویژه است که به عنوان آموزش و پرورش اندیشیدن بزرگترین کشف آموزش و پرورش در دهه 1980 به حساب می آید. به عبارتی به فراشناخت نمایه ی عقل تربیت شده با تفکر تربیت شده است(کاستا،1984نقل از اسلامی ، 1382). رویکرد فراشناختی نیز در تقویت و پرورش تفکر انتقادی نقش اساسی دارد. از دیدگاه فراشناخت فراگیر باید بر فرآیند ذهنی خود نظارتی فعال داشته باشد و فعالیت های ذهنی خود را شخصاً تنظیم و بازسازی کند. در تفکر فراشناختی دانش شرطی[108]  که یکی از عناصر مهم فراشناخت می باشد جزء اجزای تفکر انتقادی دربرنامه ریزی درسی قلمداد شده است(مارزانو و دیگران ، 1998؛ نقل از شعبانی ، 1379). فراشناخت آگاهی یک فرد درباره فرایند های تفکر، آگاهی او از فرایند ها و پیامدهای تفکر و نیز توانایی ارزشیابی و بازبینی فرآیند تفکر خود است. از این رو فراگیرانی که توانایی انتقاد از آموخته های جدید را ندارد در انتخاب روشی مناسب به منظو راستفاده از  فرایندها و میان موفقیت در بهره گیری بهسازی آنها برای تحقق هدف مشکل خواهند داشت(اکردولو 1975، نقل از هاشمیان 1383).و همچنین  رویکرد فراشناختی نیز از تقویت و پرورش تفکر انتقادی در فرایند آموزش حمایت می کنند در تفکر فراشناختی « دانش شرطی » که یکی از عناصر مهم فراشناخت است جزء اجزاء تفکر انتقادی در برنامه ریزی درسی قلمداد شده است(مارزانو[109] ، 1988).

حتی برخی بر این باورند که تواناییهای و مهارتهای شناختی و فراشناختی در حدود سنین 5 تا 7 سالگی شروع به رشد می کند و در تعداد زیادی از دانش آموزان از رشد قابل ملاحظه ای نیز برخود دارند(باورن[110] ، 1981).

2-21 تعاریف مفهومی سخت کوشی و شیوه های مقابله ای

کوباسا، مدی، زولا (1983)، سرسختی را به عنوان یک متغیر شخصیتی تعریف می کنند که از سه مؤلفه ی تعهد، مهار و مبارزه جویی تشکیل شده است. شخص متعهد(نقطه مقابل بیگانگی) احساس ارزشمندی می کند و در زندگی نسبت به چیزهایی احساس مسؤولیت می نماید. افرادی که در مؤلفه ی مهار( نقطه مقابل ناتوانی)بالا هستند، سرنوشت خود را تا حد زیادی در دست دارند و خارج از مهار خود نمی دانند. فردی که دارای مؤلفه ی مبارزه جویی( نقطه مقابل احساس تهدید )است، مشکلات زندگی را میدانی برای مبارزه و رشد تلقی می کند و در برابر رویدادها و حالت درماندگی را نشان نمی دهد. در واقع برای این افراد دست و پنجه نرم کردن با مشکلات نیرو بخش است( کوباسا[111] ،1988 ؛ مدی[112] ، 1990).

به اعتقاد ( اسمیت و لاولر[113] ، 1986) انعطاف پذیری افراد سرسخت در برابر رویدادهای تنیدگی را از تأثیر مجزای این مؤلفه ها سرچشمه نمی گیرد، بلکه متأثر از شیوۀ مقابله ای خاصی است که با توحید یافتگی این مؤلفه ها حاصل می گردد و ما سؤال اساسی در این حیطه بر تبیین                                                                مکانیزم حفاظتی سرسختی تأکید می ورزد. اگر چه برخی از پژوهشگران وجود واسطه های ژنتیکی و یا فیزیولوژیکی را در این مصون سازی مطرح می نمایند، گروهی از پژوهش ها نیز بر نقش چگونگی پردازش رویدادها و شیوه های ارزیابی وقایع تأکیدی نمایند. در سخن دیگر به نظر می رسد که در کنار تفاوت های ژنتیکی، شیوه پردازش ذهنی مثبت افراد سرسخت در برابر آشفتگیو استفاده از مقابله های کارآمد است که آن ها را در برابر تغییرات فیزیولوژیک متعاقب تنیدگی محافظت می نماید. در همین زمینه مدی (1990) معتقد است که افراد سرسخت بیشتر از شیوه های مقابله گشتاوری استفاده می کنند که طی آن با بهره گیری از تمهیدات رفتاری آثار مضرب رویدادها را کاهش داده و بر آن فایق می آیند، در حالیکه در قطب دیگر شیوه های مقابله ی واپس روندهقرار دارد که فرد بر اساس ارزیابی غیر منطقی احساس تعهد فراوانی را تجربه کرده و نمی تواند به خوبی با منبع تهدید مقابله نماید و شیوه های مقابله ناهنجار متوسل می گردد. استفاده از شیوه های مقابله ی مناسب ، پردازش مثبت اطلاعات، برخورکاری از باورهای مناسب و راهبردهای رفتاری و پایبندی به موضوع های با ارزش از جمله مواردی هستند که واکنش های فیزیولوژیک حقیقت تری را در برابر شرایط تهدید امیز در افراد سر سخت بوجود می آورند( مدی ، 1990 ، اکون ، زاترا ورابینسن ، 1988 ؛ وایب ، 1991 ، شهید لاور ، 1986 ، نقل از باقری و یوسفی ، 1388).

مطالعات مدی (1990) و وایب (1991) نیز نشان می دهد که افراد دارای سرسختی بالا در برابر تهدیدها و ناکامی های تغییرات فیزیولوژیک (به طور کلی) و تغییر فشار خون به طور اخص را بسیار کمتر از افراد دارای سرسختی کم نشان می دهد. همچنین افرادی که از سخت روی بالا یی برخود دارند به سادگی در برابر اعمال و رفتار خود احساس تعهد کرده و عقیده دارند که رویدادهای زندگی قابل کنترل و پیش بینی هستند، این افراد تغییر در زندگی و انطباق با آن را نوعی مبارزه  برای رشد بیشتر در زندگی در نظر می گیرند نه تهدیدی برای امنیت خود (فلورینو همکاران ، 1995، نقل از باقری و یوسفی ، 1388). سخت کوشی به مثا به سپری در مقابله با استرس در موقعیت های گوناگون زندگی عمل می کند( کوباسا ، 1979 ، مدی ، کان و مدی 1998 ، ویب 1991) بیانگر اعتماد شخص به توانایی خود برای مقابله با شرایط مختلف است ( هولامان و مونس[114] ، 1985) حس استقلال[115] ( هوارد ، کاینگهام و رچنتیز[116] ، 1986) وخود پیروی[117] (باتل[118] ، 1989)  را افزایش می دهد و باعث ارتقاء و بهبودی عملکردی می شود ( آتلا[119] ،1999 ؛ کوباسا و مدی ،1999) سخت کوشی همچنین از طرق فعال سازی راهبردهای مقابله ی تبدیلی(فعال، تعیین کننده) با شرایط استرس زا به جای راهبردهای مقابله بازگشتی (انکار، اجتنابی) احتمال بیماری های جسمانی مربوط به استرس،  بیماری های روانی وضعف های رفتاری و عملکردی را کاهش می دهد(مدی ، 1999).

با توجه به زیربنای مفهومی و نظری سخت کوشی در دوران کودکی و به وسیله برخوردهای والدین واطرافیان به وجود می آیند و به مرور زمان تداوم پیدا می کند.  نتایج و تحقیقات نشان می دهد که افراد                                                              دارای سرسختی بالا، از عزت نفس بالایی نیز برخوردارند و با اطمینان که نسبت به خود و توانایی خویش دارند از هرگونه ارزیابی منفی اجتناب می ورزند افراد سرسخت توانایی کنترل محیط و مقابله کردن با تغییرات محیطی را دارا می باشند و تغییرات محیطی را عامل برای رشد و نمود خود قلمداد می کنند(کیامرثی ، 1376)

کوباسا توصیف ویژگی سرسختی، به وجه فعال و پویندۀ شخصیت تأکیدی ورزد و این درست به خلاف آن وجه انفعالی و واکنشی است که پیش از او در اغلب مطالعات استرس، به انسان می دادند. اینکه در ادبیات و پژوهش های معاصر، به جای تصویری در مانده و آسیب پذیر، تصویری مقاوم، پرتحمل و سرسخت از انسان ترسیم می کنند به راستی مفهوم سرسختی چیست؟ و از لحاظ فلسفی و روانشناختی دارای چه جایگاهی است ؟ سرسختی دارای ریشه و بنیاد فلسفی است و بر رویگرد ها بر اصالت وجودی به قسمی گرایی استوار است(همای ، 1379).

چنان که میدانیم، در این گونه رویکردها بر اصالت وجود آدمی، هدفمند، معنا داری و ارزشمندی حیات و اهمیت احساسها، ادارک ها و به طور کلی به تجربه درونی و دریافت ذهنی انسان تأکید می شود(کلانتر ، 1377).

شواهد گسترده و فراوانی گویای آنند که سرسختی با سلامت جسمی و روانی را بطه مثبت دارد . به بیان دیگر این ویژگی شخصیتی به عنوان یک منبع مقاومت درونی، تأیرات منفی استرس را کاهش می دهد و از بروز اختلالات جسمی و روانی جلوگیری می کنند( کوباسا ،1979 ؛ مدی وکورینگتن[120] ، 1982 کوباسا ، مدی و پوکتی 1982 ؛ کوباسا و مدی ،1983).                                                                         ازجمله منابع مقاومت در برابر اثرات منفی فشار روانی ویژگی های شخصیتی را می توان نامبرد که به میزان مقاومت فرد در برابر بیماریهای عفونی و التهای تأثیر فراوانی دارند. اگر چه به دلیل ارتباط پیچیده و متقابل موجود میان مغز سیستم ایمنی، فشار روانی، فعالیت سیستم ایمنی را مهار می سازد، اما ویژگی های شخصیتی سخت کوشی به عنوان مهمترین عامل تهدیدکننده اثرات منفی فشار روانی را مهار می سازد، اما ویژگی های شخصیتی سرسختی به عنوان مهمترین عامل تهدید کننده اثرات منفی فشار روانی بر سیستم ایمنی شناخته شده است( کوباسا ، مدی و کاهن[121] ، 1982).

افراد واحد سرسختی پایین در مقابل مشکلات زندگی –واکنش هیجانی شدید نشان می دهند و در چند هدف بیشترین آسیب را از فشار روانی می بینند( کوباسا ، 1979).

2-22 چشم اندازی به زیربنای مفهومی و آینده سخت کوشی

برمبنای یافته های به دست آمده در پژوهش ها و جنبه های تئوریک سرسختی روانشناختی (ویبه و ویلیامز) مدل مفهومی ارتباط سرسختی روانشناختی استرس، و سلامتی را بر مبنای یک دیدگاه روان فیزیولوژیک اجتماعی ارائه کرده اند، بر اساس این دلیل ارزیابی تهدید آمیز یک رویداد و پاسخ های مقابله ای بی ثمر(مقابله واپس رونده) عامل افزایش بر انگیختیگی هستند و برانگیختیگی فیزیولوژیکی مکرر و یا طولانی نیز بر فشار و اختلال در عمل سیستم ایمنی و در نهایت بیماری منجر می شود. اما سرسختی با ایجاد پردازش در ارزیابی رویدادها و پاسخهای مقابله ای (مقابله تبدیلی) از برانگیختیگی فیزیولوژیک منفی و آسیب را جلوگیری می کند( شعاعی ،حسنی ، رکنی زاده و اسدی  ، 1380).

2-23ویژگی های سخت کوشی

حس کنجکاوی قابل ملاحظه، تمایل به داشتن تجارب جالب و معنی دار، اعتقاد به مؤثر بودن آن چه مورد تصور ذهنی قرار گرفته است، انتظار اینکه تغییر امر طبیعی است و محرک با اهمیت می تواند موجب رشد و وقایع سخت آور زندگی مفید باشند. منطق انتخاب این ویژگی ها، ارزیابی شناختی خوش بینانه ای است که می تواند علیرغم سخت آوری بودن آنها باعث درک معنی دار ویژگی ها از سوی فر بشود بدین ترتیب افراد وقایع سخت را به وقایع قابل تحمل که تبدیل می کنند( کوباسا و پوکتی[122] ، 1988).

سرسختی مجعوعه ای از ویژگی های شخصیتی است که به عنوان منبع مقاومت در برابر فشارهای زندگی عمل می کند(کوباسا ، 1982). آنتونفسکی (1979) معتقد است که احساس پیوستگی فرد مهمترین پیشامد مربوط به سرسختی روان شناختی است وی معتقد است که پیوستگی شامل احساسات شدید و پویایی اعتماد است که شخص نسبت به محط بیرونی و درونی دارد و می تواند بر اساس آنها به صورت منطقی وقایع راپیش بینی کند(ذکایی فر ، 1379). این افراد پیشامدهای بالقوه را به فرصت هایی برای رشد، تغییر می دهند و نتیجه به شیوه خوشبینانه وفعال سازگار می شوند(کوباسا ، 1982).

دررأس و دوگلاس² (1988) دو تجربه را که احتمالاً منجر به سرسختی بیشتر افراد می گردد عنوان کردند:                                                                  

1- احتمالاً این افراد الگوی در پیش رو داشته اند که آنها  را در زمنیه تعهد، کنترل و مبارزه جویی بیشتر سرمشق قرار داده اند. این الگوها، پیامدهای مثبت و سالم رو به رو شده اند.

2- از آنجا که سرسختی روانشناختی را می توان یادگرفت احتمالاٌ افراد در مواجهه با وقایع، احساس کارآمدی و کنترل بر محیط را کسب کرده اند(ذکایی فر ، 1379).

احتمالاً تجارب دوره کودکی و تعامل با والدین و اطرافیان می تواند منجر به یک شخصیت سرسخت می شود. احساس کنترل می تواند ناشی از تجارب منظم و موفقیت آمیز باشد. مبارزه جویی را می توان از طریق تجارب متعدد و توأم با تغییرات در هنجارها برای کودک به وجود آورد(کوباسا و مدی ، 1982).

فلورین ، میکونسیتر و تولمن (1995) معتقدند که سرست دو جزء ارزیابی را تحت تأثیر قرار می دهد.

1) ارزیابی تهدید را کاهش میدهد.

2) انتظارات سازگاری موفقیت آمیز را افزایش می دهد. همچنین سخت کوشی رابطه مستقیمی با انتخاب نوع استراتژی سازگاری در مقابله با مشکلات زندگی دارد. در مجموع می توان این گونه بیان کرد که افراد دارای سرسختی بالا – رفتارهای مقابله سازگارانه بیشتر از رفتارهای مقابله ی ناسازگارانه را کمتر مورد استفاده قرار می دهند و نکات بهداشتی را به طور مثبت تر و بیشتر بکار می برند. ویژگی شخصیت سخت کوش نگرش درون خاصی را به وجود که شیوه رویارویی افراد، با مسائل مختلف زندگی را تحت تأثیر قرار می دهد. همچنین سخت کوشی باعث می شود که فرد استرسورها را به صورتی واقع بینانه و با بلند نظری مورد توجه قرار می دهد. همچنین سخت کوشی زاییده دانشی است که بر مبنای آن شخص به منابع بیشتر برای پاسخ گویی به منابع استرس آورها  باعث پرورش دیدن خوشبینانه نسبت به استرسورها می شود صفت مبارزه جویی فرد سرسخت را قادر می سازد تا حتی حوادث ناخوشایند را که بر حسب امکانی برای یادگیری نه تهدید برای ایمنی در نظر بگیرد و تمامی این جنبه ها  باعث پیشگیری و یا کوتاه شدن مدت پیامدهای منفی حوادث می شود در واقع سخت کوشی سپری در مقابل برانگیختگی شدید فیزیولوژی در اثر حوادث می باشد که سلیه و دیگر محققان معتقدند عامل آسیب پذیری در مقابل بیماری ها می باشد(کوباسا ، 1988).

مبارزه جویی (در برابر احساس ترس و خطر)را نیز می توان باور به این امر دانست که تغییر و دگرگونی ویژگی  طبیعی حیات است و انتظار تغییر انگیزه ای است برای رشد و شکوفایی نه تهدید برای امنیت و آرامش(برلاین ، 1964 ، مدی ، پرایست و فلدینگر ، 1965، کمیک رنت میهالایی ، 1975، نقل از کوباسا ، 1988).

ویژگی شخصیتی سخت کوشی نگرش درونی خاصی را به وجود می آورد که شیوۀ رویارویی افراد با مسائل مختلف را تحت تأثیر قرار می دهد. همچنین سخت کوشی باعث می شود که فرد استرسورها را به صورت واقع بینانه و با بلند نظری مورد توجه قرار دهد. همچنین سخت کوشی زائیده دانشی است که به مبنای آن شخص به منابع بیشتری برای پاسخگویی به استرسورها دسترسی پیدا می کند. به عبارتی یک احساس بنیادی از کنترل است که به فرد سرسخت امکان ترسیم و دسترسی به فهرستی از راهبردهای مفید

از عهده برآید را میدهد. در نهایت سخت کوشی باعث پرورش دیدی خوشبینانه به استرسورها می شود (کوباسا ، 1988) .

2-24 همبسته های سرسختی روانشناختی

مهمترین همبسته های سرسختی عبارتند از

1) الگوی رفتاری الف

2) عزت نفس

3) جایگاه مهار

4)  شکایت جسمانی

*  الگوی شخصیتی رفتار الف

یکی از مشهور ترین الگوهای شخصیتی رفتاری الگوی شخصیتی الف می باشد. در سال 1959 در متخصص قلب به نامهای فریدمن و روزنمن[123]  مشاهده کردند که مردان و زنانی که درای ویژگی هایی از قبیل تلکم سریع، رقابت جویی، بی حوصلگی، سخت کوشی، پرخاشگری و خشونت هستند حدوداً هفت برابر بیشتر از افراد فاقد همین ویژگی ها مستعد ابتدا به بیماریهای کرو قلبی می باشند. الگوی شخصیتی رفتاری الف – آمیزه ای کنشی – هیجانی است که با تلاشی افراطی جهت کسب امتیازات زیاد چه بسا نامحدود

در  زندگی و در کوتاهترین زمان ممکن و در مخالفت و در قالب یا افراد دیگر مشخص می شود

(روزنهن، 1978 ،نقل از گلچین نیا ، 1389).

  • ·       جایگاه مهار

افرادی که با متغیر شخصیت منبع کنترل درونی مشخص می شوند اعتقاد دارند تقویتی که آنها دریافت می کنند تحت کنترل رفتارها و ویژگی های خود آنهاست. آنهایی که دارای منبع کنترل بیرونی هستند تصور می کنند که تقویت توسط دیگران، سرنوشت، یا شانس کنترل می شود. آنها متقاعد شده اند که در رابطه با این نیرو  های بیرونی، عاجز هستند. منبع کنترل ما تأثیر زیادی بر رفتارمان دارد. افراد دارای منبع کنترل بیرونی، معتقدند رفتارها و توانایی هایشان تأثیر زیادی در تقویت های که دریافت می کنند ندارند، اغلب ارزش کمی برای هرگونه تلاش در جهت بهبود شرایط خود قائل اند. در مقابل افراددارای منبع کنترل درونی معتقدند که آنا کنترل جدی بر زندگی دارند و طبق آن نیز رفتاری می کنند. این افراد ارزش بیشتری برای مهارتها و پیشرفت های خود قائل اند، نسبت به نشانه های محیطی که برای هدایت رفتار خود به کار برند هوشیارتر هستند. آنها اضطراب کمتر و اعتماد به نفس بیشتری را گزارش می دهند، آمادگی بیشتری برای پذیرفتن مسئولیت اعمالشان دارند، و از سلامتی روانی و جسمانی بیشتری برخود دارند( فارس 1976 ، نقل از شولنز و شولتز ، 1383).

  • ·       عزت نفس

عمدتاٌ حاصل موفقیت ها و شکست های مربوط به پیشرفت است که تأثیر مهمی بر پیشرفت بعدی ندارد افرادی که عزت نفس کمی دارند دچار اضطراب زیاد می شوند. برخی معتقدند که مهمترین فایده عزت نفس زیاد این است که خود در برابر اضطراب محافظت می کند. پس عزت نفس کم افراد را نسبت به اضطراب آسیب پذیر می سازد اما چون عزت نفس کم بد است بدان معنی نسبت که متورم کردن عزت نفس خوب است، در واقع، عزت نفس متورم جنبه تیره هم دارد. افرادی که خود انگاره ی متورم دارند، وقتی که خود انگاره مطلوب آنها تهدیدی می شود به نحو چشمگیری برای پرخاشگری و اقدامات خشونت بار مستعدی می شوند. عزت نفس نتیجه نهایی کارکرد سازگارانه و ثمر بخش خود است عزت نفس درست مثل خوشحالی است، به این صورت که وقتی سعی می کنید خوشحال باشید، افراطی عمل نمی کنید. بلکه خوشحالی پیامد جالبی خوشنودی ها، پیروزی ها و روابط مثبت زندگی است. به همین نحو، عزت نفس پیامد جالبی رسیدن به آرزوها و آمال شخصی و تبعیت از هنجارهایی است که فرهنگ آنها را تعیین کرده است( ریو ، 1383، ترجمه سیدمحمدی).

  • ·       اختلالات جسمانی شکل

اختلالات جسمانی شکل مشکلات روانی، شکلی جسمانی به خود می گیرند. نشانه های بدنی اختلال جسمانی شکل هیچ نوع تبیین فیزیولوژیی شناخته شده ای نداشته و تحت اراده فرد قرار ندارد. تصور براین است که اختلالات مذبور به عوامل روانشناختی – احتمالاٌ اضطراب –ارتباط دارند و از این رو فرض می شود که عمل آنها روانشناختی باشد( دیسون و بیل و کرنیگ ، 1383).

2-25 سخت کوشی روانشناختی و خود شکوفایی

پژوهش ها نشان داده اند که رابطه مثبت بین سرسختی و خود شکوفایی وجود دارد(مدی ، 1990) در بررسی مفهوم سرسختی و خود شکوفایی معلوم شده ا ست که این دو خصوصیه از جهات متعددی همسو هستند. شخصیت را بر اساس یک نیروی اساس شکل می دهد. زندگی به عنوان فرآیندی از بروز این نیرو در نظر گرفته می شود نه حاصل نیروهای متضاد یا متعارض. وی با توجه به ماهیت این نیرو ما بین دو گونه مختلف مدل کامروایی تفاوت قائل شده است. دو نوع تحقیق با خود شکوفایی(مازلو ، راجرز)این نیرو تمایل به بروز جریان توانایی ها و امکانات جاری زندگی فرد دارد(شولتز و شولتز،1383).

در نوع کمال گرایی(آدلر، مدی، فرانکل) این نیرو تمایل به تلاش برای آرمانی ساختن حیات و کامل کردن آن و شاید حتی غلبه با جبران مسائل ژنتیک دارد. نوع تحقیقی که خود شکوفایی بر اساس آن ساخته شده است انسان گر نامیده می شود و نوع کمال گرایی که زیر بنای سرسختی از آرمانگرا تلقی می شود(گلچین، 1389).

2-26  سخت کوشی و جنسیت

در تعیین این تفاوت پژوهشگران معتقدند که یکی از ویژگی های افراد سر سخت این است که وقتی در مقابل مشکلات قرار می گیرند کمتر هیجانی می شوند و بیشتر عقلانی هستند و این مسأله باعث شده که در زمان کمتر به این نتیجه دست یابند که مردان سر سخت ترند زیرا زنان در برابر مشکلات بیشتر از مردان واکنش هیجانی نشان می دهند(نقل از کیامرثی ،1377).

2-27  اهمیت سر سختی روانشناختی

نظریه پردازان مختلف فشار روانی را به شیوه های متفاوتی به کار برده اند. یکی از شیوه های رایج تعریف فشا روانی در نظر گرفتن آن به عنوان یک محرک است. توماس هلمز فشار روانی را واقعه محرکی که لازم است فرد با آن سازگار شود تعریف کرد. در سال 1976 هلمز و راهه فشار روانی به عنوان یک محرک یا هر موقعیتی که خواسته های غیر معمول و فوق العاده داشته و نیازمند تغییر در الگوی زندگی جاری فرد باشد، تعریف کردند. استرس به شکل دلگیری یک پاسخ فیزیولوژیکی در نظر گرفته شود سلیه1 در سال 1956 میلادی روند ارتباط بین بیماری ها را تشریح کرد. به نظر او هر محرک فشار زدایی بیرونی مانند زخم بدن، مسمومیت، خستگی عضلانی، سرما، گرما و عوامل روانی، دیگر فشار کافی داشته باشد ممکن است منجرًًً  ایجاد واکنش شود که او آن را نشانگان کلی سازگاری[124] یا «G.A.S» نامیده است. خصوصیات این نشانگان با سندرم کلی سازگاری عبارت است از ازدیاد ترشحات هورمون های بخش قشری عده فوق کلیوی بر اثر تحریکات نحوه هیپوفیز مغز، که در نتیجه منجر به واکنش های فیزیولوژیک شدید می شود و درجه مقاومت بدن را پایین می آورد و تعادل حیاتی را به هم می زند و دیگر طولانی نمی شود منجر به ایجاد مرض می شود کوباسا (1979) ، از اولین محققان بودند که بر مبنای نظریه سلیه سعی کرده است عواملی را که اثرات منفی عوامل فشار را منحرف می کنند، مشخص کند و در میان متغیر های تعدیل کننده ارتباط بین فشار روانی و بیماری یا ویژگی های شخصیتی را مورد توجه قرار داد. وی در ساختار شخصیتی در ساختاری با نام سرسختی روانشناختی منعکس است. سرسختی روانشناختی مجموعه ای از ویژگی های شخصیتی است که به عنوان منبع مقاومت در برابر وقایع فشارزای زندگی عمل می کند( کوباسا ، مدی و پیوکستی، 1982 ، نقل از پشم فروش ، 1385).

2-28 نظریه اریکسون : سخت کوشی در برابر حقارت

اریکسون باور داشت که ترکیب انتظارات بزرگسالان وسلایق کودکان به سوی تسلط، زمینه را برای تعارض

روانی اواسط کودکی آماده می کند، سخت کوشی در برابر حقارت سخت کوشی، یعنی، پرورش دادن شایستگی در مهارتها و تکالیف سودمند. در تمام فرهنگ ها، بهبود توانایی های جسمانی و شناختی به معنی آن است که بزرگترها توقعات جدید از کودکان دارند. کودکان نوبه ی خو دآماده اند تا این توقعات را برآورده سازند و خود نیز از آنها بهره مند شوند. در کشورهای صنعتی با انتقال به اواسط کودکی با شروع تحصیلات رسمی مشخص می شود. همراه با آن، سواد آموزی است که کودکان را برای انواع مشاغل تخصصی در جوامع پیچیده آماده می سازد کودکان در مدرسه از توانایی منحصر به فرد خود و دیگران آگاه می شوند، به ارزش تقسیم بندی کا رپی می برند و احساس مسئولیت و تعهد اخلاقی را پرورش می دهند خطر این مرحله حقارت است و در بدبینی کودکان منعکس می شود که به توانایی خود در انجام دادن درست کارها اطمینان کمی دارند. این احساس بی کفایتی زمانی ایجاد می شود که زندگی خانوادگی، کودکان را برای زندگی تحصیلی آماده نکرده باشد. مفهوم سخت کوشی اریکسون چندین ویژگی اواسط کودکی را با هم ترکیب می کنند خود پنداره مثبت، اما معقول، غرور ناشی از انجام دادن خوب کارها، مسئولیت اخلاقی و مشارکت یاری گرای همسالان(برک ،2001 ،ترجمه سیدمحمدی ، 1385).

2-29 تعاریف انگیزش و انگیزه

آلپورت (1970 ) انگیزه را وضعیت درونی ارگانیسم تلقی می کند که رفتار و تفکر فرد ناشی از آن است و یانگ(1961) انگیزش را فرایند فعال کردن رفتار، حفظ فعالیت و هدایت الگوی رفتار تلقی می کند (خداپنالی، 1382) می توان انگیزش را بدین صورت تعریف کرد: حالت فرضی در درون ارگانیسم که رفتار را بر می انگیزد و ارگانیسم را به طرف یک هدف سوق می دهد (راتوس ، 1995، ترجمه گنجی ، 1381).

انگیزه یک عامل درونی است که انسان یا به طور کلی، موجود زنده را به حرکت در می آورد و یک انگیزش حالتی است که در اثر دخالت انگیزه به موجود زنده دست می دهد(گنجی ، 1382).

انگیزش به حالت های درونی ارگانیزم که موجب هدایت رفتار او به سوی نوعی هدف می شود اشاره می کند. به طور کلی، انگیزش را می توان به عنوان نیروی محرک فعالیتهای انسان و عامل جهت دهنده آن تعریف کرد. انگیزش را به موتور و فرمان اتومبیل تشبیه کرده اند و در این مقایسه نیرو و جهت، مفاهیم عمده انگیزش هستند. بنابر این انگیزش عامل فعال ساز رفتار انسان است. انگیزه اصطلاحی است که غالباً باانگیزش مترادف به کار می رود. با این حال می توان انگیزه را دقیق تر از انگیزش و به عنوان حالت مشخصی که سبب ایجاد رفتاری معین می شود تعریف کرد. به سخن دیگر انگیزش عامل کلی مولد رفتار به حساب می آید در حالی که انگیزه حالت اختصاصی رفتار یک شخص می باشد. مثلاً وقتی که می پرسیم چرا فلان شخص رفتار خاصی را انجام داده به دنبال انگیزه او هستیم (سیف ، 1379).

2-30 اهمیت انگیزش

انگیزش از جمله مباحثی است که قرن ها توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است و دانشمندان به این نتیجه رسیده اند که ارزیابی انگیزش انسان بسیار پیچیده است. یک جاندار انگیخته در مقایسه با یک جاندار ناانگیخته با نیرو و کارایی بیشتری در یک فعالیت درگیر می شود. مفهوم انگیزش ممکن است ساده به نظر آید اما تجزیه و تحلیل آن بسیار مشکل است یکی از مشکلات این است که نوع رفتار با عمل ممکن است با انگیزه متفاوتی ارتباط داشته باشد و مشکل دیگر در مطالعه انگیزش تمیزدادن از دلایلی که پایه و اساس یا برانگیزنده اعمالشان می باشد کاملاً آگاه نباشد (اتکینسون[125] ، 2000). عوامل شناختی به این دلیل مهم هستند که فراهم کننده پایه و اساس ذهنی و تجربی برای یادگیری در آینده هستند و رابطه بین آنها و موفقیت تحصیلی کاملاً بارز و قابل مشاهده است چنین فرض شده است که خصوصیت برخی از افراد در این است که نوعی انگیزه پیشرفت از خود نشان میدهند. حال آن که برخی دیگر غالباً تحت تأثیر انگیزش منفی  گریز از شکست هستند. دسته دوم خواهان موفقیت نام گرفته اند و گروه سوم را گریزان از شکست می گویند. تلاش برای موفقیت یا انگیزه پیشرفت، از خصوصیات دسته خواهان موفقیت است ( مک کلند[126] ، 1977).

انگیزش، مهمترین شرط یادگیری است. علاقه به یادگیری محصول عاملی است که به شخصیت و توانایی دانش آموز، ویژگی مشوق ها و سایر عوامل محیطی مربوط است. چه عواملی باعث می شود که برانگیختگی دانش آموزان ( به دلیل آثار بلند مدت آن در یادگیری و خود باوری دانش آموزان ) برای والدین و معلمان باارزش باشد. دانش آموزان باانگیزه به راحتی شناخته می شوند. آنها به یادگیری اشتیاق داشته، علاقمند، کنجکاو، سخت کوش و جدی هستند. این دانش آموزان به راحتی موانع و مشکلات را از پیش پای خود بر می دارند، زمان بیشتری برای مطالعه و انجام تکالیف مدرسه صرف می کنند، مطالب بیشتری می آموزند و پس از پایان دوره دبیرستان به تحصیلات ادامه میدهند ( اسکینر و بلمونت ، 1993، ترجمه کدیور ، 1382).

2-31 نظریه های رایج در انگیزه و انگیزش

2-31-1 نظریه فروید:

روانشناسانی که به مطالعه رفتار آدمی پرداخته اند، نظریه های متعددی در مورد انگیزش مطرح کردند. اولین                                                            

آنها زیگموند فرید است که ادعا می کند رفتار آدمی با سایق های زیستی با فطری معنی آغاز می شود که هر فرد را بر می انگیزاند تا به شیوه معنی رفتار کند ( مک کومبز ، 1960 نقل از یوسفی ، 1378).

فروید انگیزه را تابع سه اصل مهم می دانست که عبارتند از: 1) منبع انگیزه، 2) مسیر انگیزه، 3) هدف انگیزه. به زعم فروید منبع انگیزه یا جسمانی است یعنی در اثر تغییرات فیزیولوژیکی بدن ایجاد می گردد و یا اجتماعی که تابع عوامل محیطی خواهد بود. به هر صورت منبع، ایجاد کنده انگیزه است، مسیرانگیزه عبارت است از جریانی که انگیزه باید به منظور تشفی، طی نماید و بالاخره هدف انگیزه غایت نهایی است که نیل به آن مورد نظر می باشد ( عظیمی ، 1373).

2-31-2 نظریه های رفتار نگری

رفتارگرایانی چون بی . اف اسکینر ادعا کردند، که در آغاز زندگی ذهن همانند لوح سفیدی است و تجارب و حوادث بیرونی به تدریج رفتارهای معینی راشرطی می سازد. بر اساس نظریه های رفتارگرایی، انگیزش و یادگیر را می توان از طریق پاداش های بیرونی و مسئوهایی مانند ژتون و جوائز و حتی نمره کنترل و هدایت کرد (مک کومبز ، 1960 نقل از یوسفی ، 1378).

در واقع شرطی شدن نیز گروه دیگری از نظریه های انگیزشی را تشکیل میدهد. نظریه های انگیزشی در شرطی شدن به صورت بازتابی و عامل نمایان می شوند. وقتی محرکی همراه با محرک دیگر بیاید و سپس از چند بار تکرار، پاسخ آن را به خود اختصاص دهد، آن را شرطی شدن بازتابی یا کلاسیک می نامند. در واقع محرک شرطی شدن پاسخ محرک دیگر را، که در رابطه با خود پاسخ شرطی نامیده می شود، پاداش دریافت می دارد و موجب برانگیختن رفتار می گردد. بنابر این، هر وقت یک محرک شرطی پدید آید انگیزه ای  برای ایجاد پاسخ شرطی می شود. همانگونه که در آزمایش های پاولف1 صدای زنگ، انگیزه ای برای تراوش بزاق سگ به شمار می آید. در شرطی شدن عامل، رفتار هنگامی برانگیخته می شود که احتمال دریافت پاداش یا یک عامل تقویتی وجود داشته باشد (پارسا ، 1383).

رفتارگراها سعی کرده اند بدون سازه فرضی، ارتباط سببی و کارکرد بین عوامل عینی مشاهده شده (محرک  پاسخ) را مشخص کنند. بعدها این فرضیه ارائه شده که بین محرک و پاسخ یک متغیر ارگانیزمی وجود دارد (خداپناهی ، 1372). رفتارگرایان در توجیه خود از انگیزش آن را حاصل عوامل بیرونی می دانند و به همین جهت سخن از انگیزش بیرونی کرده اند. انگیزش بیرونی به انگیزشی اطلاق می شود که حاصل عوامل بیرون از خود یادگیرنده است. چشم انداز رفتاری بر پاداش و تنبیه های بیرونی به عنوان کلید تعیین و انگیزش دانش آموز تأکید می کند. مشوق ها، محرک ها یا رویدادهای مثبت یا منفی هستند که می توانند رفتار دانش آموز را بر انگیزند. مدافعان استفاده از مشوق ها تأکید می کنند که آنها علاقه یا هیجان را به کلاس می افزایند و توجه را به رفتار مناسب معطوف می کنند و از رفتار نامناسب باز می دارند. این مشوق ها در کلاس درس می تواند نمره های عدد، رتبه ای، دادن جوایز و پیشرفت یا اجازه برای انجام فعالیتی خاص باشد. چنان که می دانیم رفتاری که تقویت شود احتمال تکرار آن افزایش می یابد. تحسن معلم چهره بشاش او و نمره های خوبی که به کارهای مورد قبول شاگردان می دهد همگی پاداش هایی هستند که احتمال افزایش آن رفتار یعنی ارائه کار قابل قبول را فراهم می کنند (کریمی ، 1385).

2-31-3 نظریه دالارد و میلر

دالار و میلر عنصر با دوام شخصیت را عبارت از: عادت می دانند، و در تعریف عادت اجمالاً چنین می گویند: « عادت پیوند یا تداعی است که میان یک انگیزه و یک پاسخ برقرا می گردد ». بنابر این شخصیت هر کس بستگی به تاریخ زندگی او، یعنی به تاریخ عادت هایی که در طول زندگی حاص کرده است خواهد داشت. عادتها، از یک سوی با انگیزه های اولی و اصلی و انگیزه های ثانوی و فرعی، از سوی دیگر، با سلسله مراتب پاسخ ها، ارتباط دارند، انگیزه های اصلی و اولی آنهایی هستند که اصلاً درونی و مربوط به فیزیولوژی بدن می باشد، مانندگرسنگی و تشنگی و انگیزه های فرعی یا ثانوی منشعب از انگیزه های اصلی و ناشی از آنها هستند و بر اثر یادگیری به وجود می آیند. انگیزه های اصلی ذاتا ًنیروی دارد که برای انگیختن به فعالیت کافی است، یعنی خود به خود شخصی را به حرکت در می آورد، ولی جهت حرکت را تعیین نمی کند. تعیین جهت حرکت باید یادگرفته شود. با یادگیری هدف، انگیزه ها مشخص می گردد. دست یافتن به هدف، انگیزه مربوط را تحفیف یا تشکیل می دهد و این نتیجه مطلوب، که پاداش خوانده شده است، موجب تقویت پاسخ یا به عبارت دقیق تر، موجب تقویت پیوند میان انگیزه و پاسخ می گردد. درجه این پیوند بستگی به قوت انگیزه و به دشواری دست یافتن به هدف خواهد داشت (بفخم ، 1387).

2-31-4  نظریه انسان گرا

انگیزش از دیدگاه انسان گرایی به عنوان نیروی فعال تلقی می شود که باعث می شود همه انسانها رشد کنند و تحول یابند. انگیزش چیزی بیرونی نیست که معلم برای یک دانش آموز یا یک کلاس انجام میدهد. بلکه پرورش یک تمایل مثبت از پیش موجود و فراهم کردن امکان رشد، توسعه و یک پارچه کردن تجربه های تازه ای است. هر فردی دارای یک (اصل نمو) درونی است که همه رفتارهای انسان را هدایت می کند و به آن نیرو می دهد (کریمی ، 1385).

در رویکرد انسان گرایانه چون به رشد تونایی های فرد و آزادی انتخاب سرنوشت تأکید می شود ارضای نیازهای اساسی مهم ترین انگیزه رفتاری است. مهم ترین نیازهای اسای بر اساس طبقه بندی مزلو عبارتند از: نیازهای فیزیولوژیکی (گرسنگی، تشنگی و خواب). نیاز به ایمنی: (اطمینان از بقا، مانند: محافظت شدن از جنگ و جنایت). نیاز به عشق و تعلق:(ایمنی عاطفی و مورد توجه دیگران بودن). نیاز به احترام: (احساس بقا مانند: محافظت شدن از جنگ و جنایت). نیاز به عشق و تعلق: (ایمنی عاطفی و مورد توجه دیگران بودن). نیاز به احترام: (احساس خوب درباره خود داشتن) و نیاز به خودشکوفای: (تحقق تواناییهای خود) مطابق با تقسیم مزلو بالاترین نیاز، نیاز به خود شکوفایی زمانی رخ می دهد که نیازهای سطح پایین تا حدی ارضاء شده باشد، اما دیده شده در بسیاری از اوقات این نیازها بدون ترتیب مطرح شده، ارضا می شوند. برای مثال برخی دانش آموزان نیازهای شناختی برآورده شده در حالی که نیاز به عشق و تعلق را تجربه نکرده اند( اسلاوین، نقل از سید محمدی 1385).

2-31-5 نظریه شناختی

بر خلاف نظریه های رفتاری روانشناسان شناختی انگیزش را به صورت پاسخی در برابر نیازهای درونی در نظر می گیرند و بنابر این از انگیزش درونی سخن می گویند. انگیزش درونی عبارت است از: پاسخی که به نیازهایی که در درون یادگیرنده است. از قبیل کنجکاوی، نیاز به داشتن و احساس قابلیت و رشد داده می شود. نظریه پردازان و پژوهشگران در مورد انگیزه انسان به دو مقوله نظر دارند، و انگیزه بیرونی و انگیزه درونی در انگیزه بیرونی، یک عامل خارجی فرد را به انجام کاری خاص برای انگیزد (سیف ، 1383).

انگیزه درونی، گرایش فطری پرداختن و تسلط یافتن بر تمایلات به کار بستن توانایی های در انجام دادن تمایلات، با جستجو کردن چالش بهینه است. انگیزه درونی به طور خود انگیخته از نیازهای روانشناختی، کنجکاوی و تلاش فطری برای رشد، حاصل می شوند (بیابانگرد ، 1384).

2-31-6 نظریه مائر[127]

مائر (1983) پنج الگوی رفتاری را که می توانند به عنوان شاخص های انگیزشی مربوط به یادگیری مورد                                                                  استفاده قرار گیرند را توصیف می کند، اول او عقیده دارد که در جهت توجه به فعالیت به فرد به انگیزش مربوط می شود. وقتی که افراد به چیزی توجه می کنند و یا تکلیفی را برای انجام دادن انتخاب می کند، با توجه به این الگو دارای انگیزش هستند. در کودکی که به طور فعال روی تکلیف ریاضی کار می کند را با کودکی که در زمان انجام تکلیف ریاضی به کارهای اجتماعی پردازد مقایسه کنید. هر دو کودک برانگیخته شده اند. اما هرکدام درگیر فعالیتهای متفاوتی هستند. ممکن است رفتار کودک اول با انگیزش یادگیری، خشنودی کردن معلم یا به دست آوردن پاداش های بیرونی تبیین شود. رفتار کودک دوم نیز ممکن است با انگیزه مشهور شدن تبیین شود. دانش آموزانی که به روی تکالیف مدرسه سخت تلاش نمی کنند. بدین معنی نیست که آنها برانگیخته نمی شوند. به احتمال زیاد، آنها برای دستیابی به اهدافی غیر از اهداف معلم برانگیخته می شود. الگوی دوم از دیدگاه مائر (1982) «پافشاری » در رفتار است که به انگیزش مربوط می شود. طول مدتی را که یک شخص در یک فعالیت درگیر می شود اغلب به عنوان یک شاخص رفتاری برای انگیزش او محسوب می شود. سوم « سطح فعالیت» فرد، فعالیت نیز به سطح انگیزش افراد مربوط می شود مائر رفتار چهارم را « انگیزش مداوم» می نامد. افرادی که بدون وجود مشوق بیرونی آشکار مجدداً به انجام کار روی می آورند. و افرادی که به میل خودشان تکلیف را انجام می هند به نظر می رسد که بسیار برانگیخته هستند. پنجمین شاخص رفتاری انگیزش « عملکرد » است عملکرد، تا اندازه ای پیامد چهار عامل توصیف شده در بالا است. دانش آموزی که با علاقه روی تکلیف کار می کند. وقتی که تکلیف دشوار باشد پافشاری می کند و بدون وجود مشوق های بیرونی درگیر تکلیف می شود، بدون شک  نسبت به دانش آموزی که از تکلیف اجتناب می ورزد. کارها را از روی بی علاقگی انجام می دهد یا به آسانی دست از کار می کشد یادگیری و عملکرد بهتری خواهد داشت (استیپک ، 1995، ترجمه حسن زاده و عمدئی ، 1385).

2-31-7 نظریه های فیزیولوژیکی انگیزش:

در نظریه های فیزیولوژیکی انگیزش برای فرآیندهای عصبی اهمیت فوق العاده قائلند. اولین آزمایش ها را در این زمنیه نسلی(1938) و پیچ(1948) انجام دادند و رفتار انگیزشی را ناشی از تأثیر متقابل عوامل حسی، هورمنی و دستگاه اعصاب مرکزی دانستند. بیندرا(1969) معتقد است که حالت انگیزه مرکزی  در وحدت جریانهای عصبی و تحریک های محیطی نقش مهمی ایفا می کند فرضیه وی این است که تقویت و بروز کنش از طریق مکانیزم های نورو پسیکولوژیکی صورت می گیرد و اصل تقویت در حقیقت نوع خاصی از انگیزه است(خداپناهی ، 1382).

2-32 تعاریف انگیزه پیشرفت

انگیزه پیشرفت میل و اشتیاق یا تلاش و کوششی است که فرد برای دستیابی به یک هدف تسلط بر اشیاء امور، افراد، اندیشه ها و یا یک معیار متعالی، از خود ابرازی دارد ( ویلدر[128] ،1989).

کورمن[129] (1977) معتقد است که انگیزه پیشرفت، عبارت است از آرزو برای پیشی گرفتن به یک رفتار ویژه که به صورت ملاک یا معیار درآمده باشد (کورمن 1977 ، ترجمه شکرکن 1376).

انگیزه پیشرفت، یعنی گرایش به تلاش برای انتخاب فعالیت هایی که هر نفس رسیدن به موفقیت یا دوری از شکست است. این انگیزه یکی از  انگیزه های اجتماعی با اهمیت است. اتکینسون (1964) بیان می کند که افراد ممکن است به دو روش بر انگیخته شوند: جستجوی موفقیت و اجتناب از شکست. او دریافت که                                                               در بعضی از افراد، اجتناب از شکست موجب برانگیختگی می شود ( جستجو کنندگان از شکست )، انگیزه جستجو کنندگان از موفقیت به دنبال شکست افزایش می یابد و تلاشهای خود را جهت موفقیت شدت می بخشند، ولی اجتناب کنندگان از شکست، تلاشهای خود را به دنبال شکست، کاهش می دهند. یکی ازمشخصات مهم اجتناب کنندگان از شکست، گرایش آنها به انتخاب تکالیف خیلی آسان با خیلی مشکل است (کدیور ، 1382).

 در واقع یکی از نیازهایی که پژوهش های زیادی را به خود اختصاص داده است نیاز به پیشرفت یا انگیزه پیشرفت است. پژوهشهای زیادی درا ین زمینه نشان داده اند که افراد از لحاظ این نیاز با هم تفاوت زیادی دارند. بعضی از افراد دارای انگیزه سطح بالای هستند و در رقابت با دیگران و در کارهای خود، برای کسب موفقیت می کوشند. دیگران انگیزه ی چندانی به پیشرفت و موفقیت ندارند و از ترس شکست آماده ی خطرکردن برای کسب موفقیت نیستند. بعضی از افراد بیش از دیگران بلند پروازند و برای کسب موفقیت می کوشند (سیف ، 1383).

انگیزه ها در پیش بینی رفتارهای ضمنی و صریح نقش دارند. انگیزه های ضمنی خود جوش هستند و از طریق شیوه های ذاتی برانگیخته شوند ولی انگیزه های صریح از طریق گزینه های حساب شده و تحریک شده برانگیخته می شوند. افراد با نیازهای ضمنی قوی برای رسیدن  به اهداف تعیین شده تلاش می کنند ولی برخی دیگر با تمایل به رعایت هنجارهای اجتماعی برای تعیین رفتار فردی با یکدیگر همکاری می کنند. انگیزه های صریح و ضمنی تأثیر فوری و فوتی بر رفتار دارند. هدف اولیه انگیزه های ضمنی، مواجهه با چالش از طریق انجام کار به روش مؤثر است. و با انگیزه صریح رفتار یک فرد بر اساس مشاهده خود و انتخاب خود فرد است. عامل اصلی این نوع انگیزه ادراک یا احساس توانایی خود فرد می باشد. قابل ذکر است که انگیزه پیشرفت موقعیت های گوناگونی را در بر می گیرد. همانند انگیزه پیشرفت در کار پیشرفت در روابط بین فردی، پیشرفت در تحصیل و پیشرفت در مهارهای مختلف. رابطه بین انگیزه های تحصیلی رابطه کل و جزء است. انگیزه پیشرفت در موقعیت تحصیلی را انگیزه تحصیلی گویند. به عبارتی پیشرفت در تحصیل، یکی از جوانب انگیزه پیشرفت است (شعاری نژاد ، 1386).

(روبینز ،  1993 ، به نقل از سیف ،1376 ) انگیزه پیشرفت را سائقی برای پیشی گرفتن بر دیگران، دستیابی به پیشرفت با توجه ملاک های مشخص و تلاش جهت کسب موفقیت می داند و معتقد است کسی که دارای انگیزه پیشرفت است این تمایل را دارد که کارش را به خوبی انجام دهد و به صورت خود جوش به ارزیابی عملکرد خود بپردازد. رفتارهای پیشرفت گرایی افراد نشانه های از انگیزه پیشرفت آنان است.

همچنین (گیج و برلاینر 1992 ، ترجمه خویی نژاد و همکاران ، 1374) انگیزه پیشرفت را عبارت از شوق و علاقه موفقیت در کلیه زمینه ها یا در زمینه فعالیتی خاص و برتری جستن در کارها می دانند.

مک کلند (1969) و جان اتکیسون (1965) معتقدند که انگیزه پیشرفت جستجو کردن موفقیت  در قالب استاندارد عالی می باشد. مک کلند (1965) که پژوهش های گسترده ای را درباره انگیزه پیشرفت در کشورهای مختلف انجام داده است، اظهار می دارد که انگیزه پیشرفت بالایی هستند در پی یافتن راه ها و روش های انجام بهتر کارها می باشد (عرضی ، 1382).

2-33 منشاء انگیزه پیشرفت

پژوهشگران دهها سال قبل در صدد برآمدند تا منشأ نیاز کودکان به پیشرفت را در شیوه فرزند پروری و فرصت ها یادگیری اجتماعی پیدا کنند، آنها امیدوار بودند که بتوانند عوامل تعیین کننده اجتماعی شخصیت افراد دارای نیاز پیشرفت زیاد در برابر کم را توجیه کنند. وقتی پژوهش در این باره ادامه یافت معلوم شد که نیاز به پیشرفت پدیده ای چند وجهی است که یک صفت واحد را شامل نمی شود، بلکه مجموعه ای از فرایندهای اجتماعی، شناختی و رشدی را در بر می گیرد.

(1 ) تأثیرات اجتماعی شدن

بخشی از پرورش تلاشهای پیشرفت نیرومند و انعطاف پذیر به تأثیرات اجتماعی شدن مربوط می شود. کودکان در صورتی تلاشهای پیشرفت نسبتاٌ نیرومندی پرورش می دهند که والدینشان موارد زیر را تأمین کنند: آموزش استقلال، خود مختاری، آرمان های عملکرد علمی، معیارهای واقع بینانه برتری (روزن و داندرید ، 1959 ، وینترباتوم ، 1958)  خود پنداره توانایی عالی مثل « این کار برای تو آسان است »، ارزش مثبت برای تکالیف پیشرفتی، معیارهای روشن برای برتری، محیط مسافرت و فراهم کردن کتابهای کودکان که سرشار از داستان های تخیلی پیشرفتی هستند. اما در نهایت این اقدام برای مشخص کردن شیوه های اجتماعی کردن کودکان دارای نیاز به پیشرفت زیاد فقط تا اندازه ای موفقیت آمیزبود، عمدتاً به خاطرا ین که یافته های خوبی نشان دادند که تلاشی های پیشرفت از کودکی تا بزرگسالی که به مقدار زیاد تغییر می کند و در بزرگسالی از یک دهه به دهه بعدی اصلاً قابل پیش بینی نیستند(جنکنز[130] ، 1987).

(2) تأثیرات شناختی       

چندین پژوهشگر این نظر را که افراد شخصیت پیشرفت گرا را درونی می سازند رها کرده اند. این                                                                  پژوهشگران در عوض، توجه خود را بر اساس شناختی نحوه تفکر پیشرفت گرا معطوف کرده اند(آمس و آمس[131] ، 1984). برخی از شیوه های تفکر پیشرفته تر از شیوه های تفکر دیگر هستند؛ یعنی ادراک توانایی زیاد، پذیرفتن گرایش تسلط و برتری، انتظارات زیاد برای موفقیت، ارزش قائل شدن زیاد برای پیشرفت  سبک انتسابی خوشبینانه. ادراک توانایی زیاد هم استقامت در تکلیف و هم عملکرد شایسته را تسهیل می کند ( هانسفورد و هاتی[132] ، 1982).

گرایش به تسلط در مقایسه با گرایش به درماندگی باعث می شود که افراد تکالیف نسبتاٌ دشوار را انتخاب کنند و با افزایش نه کاهش تلاش به مشکل پاسخ دهند. انتظار موفقیت، رفتارهای گرایشی مثل جستجو کردن چالش ها ی بهینه و انجام دادن خوب کارها را به بار می آورد (اکسلز[133] ، 1984). ارزش قائل شدن برای پیشرفت در حیطه خاص، استقامت در آن حیطه را بیشتر می کند. سبک انتسابی خویش بینانه (نسبت دادن موفقیت به خود ولی نسبت دادن شکست به علت بیرونی)، هیجان ها ی مثبت مثل امید و غرور را بعد از موفقیت پرورش می دهد و از هیجان های منفی مثل ترس هنگام تنگنا و مخمصه جلوگیری می کند (وینر[134] ،1985). بنابر این، هنگامی که شرایط در خانه، محیط آموزشی، سالن ورزشی، محیط کار و محیط درمانی موجب عقاید توانایی زیاد، گرایش تسط، انتظار موفقیت، ارزش قائل شدن برای پیشرفت و سبک انتسابی خوش بینانه می شود، این شرایط برای پرورش دادن نحوه تفکر و رفتار کردن پیشرفتی خاک حاصلخیز شناختی تأمین می کند.

(3) تأثیرات رشدی

شناسایی تأثیرات شناختی بر رفتار پیشرفتی باعث شده که پژوهشگران در این باره تحقیق کنند که چگونه این شیوه های تفکر در طول زندگی فرد پرورش می یابد ( هک هاسن[135] ، 1982) عقاید، ارزش ها و هیجان های مربوط به پیشرفت همگی الگوهای رشدی قابل پیش بینی را نشان می دهند. بچه ها توانایی های واقعی شان را ناشیانه ارزیابی می کنند. آنها در مورد توانایی هایشان عقاید  واقع بینانه ای دارند. بعد از شکست عقاید توانایی شان را خور نمی شمرند و از عملکرد ضعیفشان در مقایسه با همسالانشان چشم پوشی می کنند. اما کودکان در اواسط کودکی به طور فزاینده ای عملکر خود را با همسالانشان مقایسه می کنند و دراواخر کودکی، برای ایجاد توانایی نسبتاً واقع بینانه بر اطلاعات وسیعی وابسته می شوند. به خود ارزیابی ها، ارزیابی های همسالان ارزیابی معلمان و ارزیابی های والدین متکی می شوند. در رابطه با ارزش ها، بچه ها برای تایید دیگران، ارزش بسیار زیادی قائل می شوند. ولی در مورد پیشرفت به تنهایی اهمیت چندانی قائل نیستند ( استیپک[136]، 1984) زمانی که کودکان عمدتاً از والدینشان یاد می گیرند که برای پیشرفت ارزش کم یا یاد قائل شوند، ارزش های پیشرفتی آموخته می شوند ( واترمن[137] ، 1988).

در رابطه با هیجان، کودکان با غرور یا شرم به دنیا نمی آیند – نه غرور هیجان فطری است و نه شرم، بلکه غرور به صورت یک ساختاراجتماعی، از تاریخچه رشد رویدادهای موفقیت آمیز که به مهارت و تسلط ختم می شوند، به وجود می آید. با شرم به صورت یک ساختار اجتماعی، از تاریخچه رشد و رویدادهای شکست که به تمسخر می انجامد، به وجود می آید (استپیک ، 1983).

2-34 انگیزه پیشرفت و ویژگی های شخصیتی همبسته با آن                       

افرادی که انگیزش پیشرفت در آنها بالا است – علاقمند به برتری، به خاطر برتری هستند و نه به خاطر پاداش که به دنبال دارد. آنها نقش ها را بر اساس فرصت ها یی که برای برتری فراهم می کنند و نه به خاطر اعتبار آن ها، ارزیابی می کنند. علاقه پیشرفت در آن ها  بلکه از کارکردن با گروه خود متاثر نمی شود. بلکه از کار کردن برای خود اثر می گیرد. آن ها ترجیح می دهند که بتوانند برای نتایج کوشش های خود، با مسئولیت شخصی بپذیرند. آن ها مایلند سرنوشت خود را خود کنترل کنند نه اینکه امور را به دست تقدیر، شانس  یا بحت بگذارند. آن ها دوست دارند که براساس ارزیابی ها و تجربه های خود ونه براساس عقاید دیگر، داورهای مستقل داشته باشند، اشخاص پیشرفت گرا اهداف خود را پس از ملاحظه احتمال موفقیت، از راههای گوناگون تعیین می کنند. اهداف آنها خطرات احتمالی متوسطی را در بر می گیرند. به گونه ای که کوششهای آنان محکوم به شکست است نه ضمانت کننده موفقیت. اهداف آن ها رقابت آمیز بوده و نتایج آنها کاملاً نامطمئن هستند و افرادی که انگیزش پیشرفت در آنان زیاد است، بیشتر نگران آینده  میان مدت هستند تا دراز مدت، آنها چشم انداز طولانی تری از زمان آینده دارند، از آینده انتظار بیشتری نشان میدهند، و پاداشهای بزرگتر آینده را بر پاداشهای کوچکتر حال ترجیح میدهند. شاید به سبب این آگاهی دقیق از گذشت زمان است که به نظر این افراد، زمان به سرعت می گذرد، احساس می کنند که زمان بسنده برای انجام هر چیزی راندارند. آنها برای اینکه پیشرفت به سوی اهداف خود را همچنان ادامه دهند. دوست دارند درباره چگونگی پیشرفت خود، پسخوراند فوری، منظم وواقعی دریافت کنند(بال ، 1994 ترجمه مسدود ، 1373).

2-35 تفاوت های شخصیتی در انگیزه پیشرفت

ویژگی های افراد دارای انگیزه پیشرفت                          ویژگی افراد فاقد انگیزه پیشرفت

 داشتن انگیزه برای دستیابی به موفقت                                            داشتن انگیزه برای دوری از شکست  

موفقیت مدار                                                                          شکست-مدار

انتخاب تکالیف با دشواری متوسط                                                انتخاب تکالیف آسان یا سخت

دارای اعتماد به نفس                                                                مصطرب

مستقل                                                                                 وابسته به بازخورد و هدایت            

با پشتکار و پیگیر                                                                    بی میل و ناراضی

شکست را نتیجه فدان تلاش تلقی می کنند                                     شکست را نتیجه ی فقدان توانای تلقی می کنند

اهداف طولانی مدت دراند                                                        اهداف کوتاه مدت دارند

با اشتیاق و بلند پرواز                                                              بی تفاوت

از آنچه انجام می دهند احساس غرور می کنند                                از آن جه انجام می دهند احساس شرم می کنند

به دنبال پژوهش ای اولیه مک لکند مطالعات زیادی در ارتباط با ماهیت و اثرات انگیزه پیشرفت انجام گرفت. در برخی از این مطالعات ویژگی های شخصیتی افراد پیشرفت گرا مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که این دسته از افراد از راههای ویژه ای عمل می نماید. در زیر برخی از جنبه های شخصیتی افراد پیشرفت گرا ارائه شده است( کدیور ، 1382).

 (1) احساس مسئولیت در مقابل عملکرد

مطالعات بیانگر آن است که افراد با انگیزه پیشرفت بالا معمولاً در مقابل نتایج عملکردشان خود را مسئول می دانند، زیرا در این صورت است که آنها از عملکردشان احساس رضایت می کنند. و این افراد در پرداخت به کارهایی که نتیجه آنها به شانس بستگی دارد کمتر علاقه نشان  میدهند (مک کلند ، 1975)

(2) تمایل به دریافت بازخوردهای واقعی

به طور کلی افراد با انگیزه پیشرفت بالا علاقه دارند در موقعیت هایی کارکنند که نحوه عملکردشان از طریق بازخوردهای عینی، دقیق و غیر مبهم مشخص شود. به عبارت دیگر، آنها می خواهند بدانند آیا از دیگران کار را بهتر انجام داده اند یا خیر این افراد باز خوردهای واقعی را بر تشویق ترجیح میدهند. بازخورد برای این افراد نشانه چگونگی عملکردشان است نه این که مشوقی برای آنها باشد. به عنوان مثال، برای دانش آموز با انگیزه پیشرفت بالا و شاغلین با انگیزه پیشرفت بالا نمره و پول ارزش چندانی ندارد مگراین که نمره یا پول نشانه چگونگی عملکردشان باشد (محمدزاده ، 1385).

(3) سطح آرزو[138]

در مطاله ای که (ایزاکسون، 1964 ، به نقل از مک کلند ، 1985)  انجام داده به این نتیجه رسید که افراد با انگیزه پیشرفت بالا مسائل با دشواری متوسط را ترجیح می دادند. آنها ریسک حساب شده ای داشتند، زیرا دگر کاری بسیار آسان با شد فرد پیشرفت گرا نمی توان با انجام آن احساس رضایت کند چرا که هر فرد دیگری هم می تواند آنرا انجام دهد، و اگر کاری بسیار دشوار باشد نیز ارزش انجام دادن ندارد. زیرا هر فردی نیز در آن شکست می خورد.

(4) رفتار ریسک کردن

(لیتینگ  ،1963، به نقل از مک هوسن[139] ، 1982) در بررسی رفتار افراد با نیاز به پیشرفت بالا و پائین در یک بازی شرط بندی پوکر[140] ، دریافت که افراد با نیاز پیشرفت بالا ریسک پایین تری را نسبت به افراد با نیاز به پیشرفت پایین ترجیح می دهند. ظاهراً افراد با نیاز به پیشرفت بالا تکالیف با دشواری متوسط را به این دلیل انتخاب می کنند که با انجام دادن آنها بتوانند حداکثر برآورد واقع بینانه را از توانایی خویش به دست آورند اما افراد با انگیزش پشرفت پایین غالباً تکالیف با دشواری خیلی بالا یا خیلی پایین را انتخاب می کنند.

(5)تنش تکالیف4

شواهدی وجود دارد که انگیزه پیشرفت بالا با یادآوری و ادامه تکالیف ناقص در ارتباط است اتکینسون

                                                                                                                    

                                                                                                                                         دریافت که آزمودنی ها دارای نیاز به پیشرفت بالا نسبت به افرادی دارای نیاز به پیشرفت پایین تکالیف ناقص را بیشتر به یاد می آورند. در حالی که آزمودنی ها روی تکالیف مختلف کار می کردند فعالیت آنها را قطع می کرد. به این ترتیب دریافت که بعداز تجزیه شکست از سوی آزمودنی ها افراد با نیاز پیشرفت بالا تمایل داشتند که تکالیف ناتمام را ادامه دهند، در حالی که افراد با نیاز به پیشرفت پائین دنبال تجربه موفقیت تمایل مجدد به ادامه کار نشان می دادند. بنابر این کوشش برای شروع مجدد یک فعالیت نیمه تمام ویژگی دانش آموزان با انگیزه پیشرفت بالاست.

(6)ابتکار و نوآوری

افراد با نیاز به پیشرفت بالا به کارهای روزمره علاقه ندارند. و از انجام این نوع کارها اجتناب می ورزند

(شپارد ، 1966، نقل از محمد زاده ، 1385)در تحقیقی نشان دادکه افراد با انگیزه پیشرفت بالا برای جمع آوری اطلاعات مربوط به راه های جدید شغلی بیشتر فعال بودند(سنها و مهتا ،1972، نقل از فرج زاده ، 1380)معتقدند بالا و پائین رفتن نیاز به پیشرفت در جمعیت ایالات متحده رابطه نزدیک با بالا و پائین رفتن میزان انتشار اختراعات در هر یک میلیون جمعیت وجود دارد. سها و مهتا نشان دادند که این افراد برای کسب موقعیت های جدید بیشتر اقدام به مسافرتهای شهری یا کشوری می کنند.

(7)پافشاری در کار

زمانی که افراد پیشرفت گرا، انجام کاری را آغاز کنند نسبت به اتمام آن وسواس نشان می دهند. یکی از   خصوصیات افراد پیشرفت گرا درگیری و اشتغال ذهنی به کار است، این افراد به سختی می توانند در مورد کاری که بر عهده گرفته اند فکر نکنند. این اشتغال ذهنی حتی قبل از شروع کار شکل می گیرد و تا وقتی که کار پایان نیافته ادامه دارد (محمد زاده ، 1385).

(8)آینده نگری[141]

شواهدی وجود دارد که افقراد با نیاز به پیشرفت بالا بیشتراز افراد با نیاز به پیشرفت پائین آینده نگر هستند. همچنین آنها بیشتر به اهداف میان مدت توجه دارند تا اهداف دراز مدت در مطالعه ای نشان داده شد اگر دانش آموزان احساس کنند تعلیم و تربیت در آینده برای آنها فرصت هایی را پیش نخواهد آورد در مدرسه انگیزه پیشرفت رانشان نمی دهند و برعکس اگر احساس کنند درآینده تعلیم و تربیت فرصت هایی برای آنها پیش نخواهد آورد برانگیخته خواهند شد (نقل از فرج زاده ،1380).

(9)عزت نفس بالا

تحقیقات توربان وکئون[142] (1973) بر روی عده ای از د انشجویان نشان دادند افراد داری انگیزه پیشرفت بالا از عزت نفس بیشتری برخوردارند نسبت به افراد با انگیزش پائین(محمد زاده ، 1385).

(10)عملکرد مربوط به تکلیف

کرینجر (1966) با بررسی پیشینه پژوهش های مربوطه به انگیزش به این نتیجه دست یافت که بین نیاز به پیشرفت و عملکرد مربوط به تکلیف ارائه شده، در حدود 50% از مطالعات، رابطه معنی داری وجود دارد                                                                (بفخم ، 1387). رشد انگیزه پیشرفت متأثر از عوامل متعددی است که این عوامل مانند ارزش های فرهنگی، فرآیندهای تربیتی، کنش متقابل همسالان، کنش های فرزند پروری، نظام ارزشی و آمدن و نگرش آنها نسبت به موضوع پیشرفت از همه شناخته شده تر هستند (وید[143] ، 1980).

2-36 عوامل مؤثر در سط انگیزه پیشرفت

1. انگیزه پیشرفت در کودکان خردسالی که برای کسب مهارتهای مهم و مستقل ساز، مورد تشویق قرار گرفته اند، بالاست.

2. اگر کودکان والدینی داشته باشند که آنان را برای ارتباطات اجتماعی و کسب و استقلال مورد تشویق قرار دهند. چنین کودکانی در مواردی چون، دوست یابی و دوست ماندن با دیگر کودکان سخت کوش بدون تقاضای دایم کمک از دیگران. یافتن شیوه های موجود برای انجام دادن کارها توسط خودشان، از سطح انگیزش پیشرفت بالای برخورداخواهند بود.

3. کودکانی که والدینشان آنان را برای بازی کردن با دیگر کودکان یا تصمیم گیری برای خودشان، مورد تشویق قرار نمی دهد یا آنان را از این کارها منع می کنند از سطح انگیزه پیشرفت پایینی برخوردار خواهند بود.

4. دیگر اعمال فرزند پروری که زمینه ساز انگیزه پیشرفت بالا در کودکان هستند عبارتند از ابزار صمیمیت     و دوستی، داشتن انتظارات بالا و ارائه تشویق ها و پاداش های زیاد است (هاو ، 1384، ترجمه اسد زاه و مجتبی زاده).

2-37 شرایطی که نیاز به پیشرفت را فعال می کند

سه موقعیت از نظر توانایی فعال کردن و ارضا کردن نیاز به پیشرفت، در خور توجه هستند تکالیف نسبتاً دشوار، رقابت و کارآفرینی

1) تکالیف نسبتاً دشوار: افرادی که نیاز به پیشرفت دارند. در تکالیف نسبتاً دشوار از افرادی که نیاز کم به پیشرفت دارند بهتر عمل می کنند. با این حال، افرادی که نیاز به پیشرفت دارند، بهتر عمل نمی کنند.

2) رقابت: عموماً هیجان مثبت، رفتار گرائی و عملکرد بهتر را در افراد دارای نیاز زیاد پیشرفت تقویت می کند در حالی که هیجان منفی، رفتار اجتنابی، و عملکرد را در افراد دارای نیاز کم به پیشرفت ایجاد می نمایند.

3) کارفرمایی: دیوید مک کلند(1965 ، 1987) دریافته است که افراد دارای نیزا زیاد پیشرفت، معمولاً الگوی رفتار کارفرمایی دارند. کارفرمایی به این علت برای افراد دارای نیاز زیاد به پیشرفت جالب است که ریسک کردن و پذیرفتن مسئولیت موفقیت ها و شکست ها را ایجاد می کند (سید محمدی ، 1386).

2-38 زمینه اجتماعی انگیزه پیشرفت

هنگام توصیف انگیزه پیشرفت ضروری است که به زمنیه های اجتماعی آن توجه شود. هر فرد تلاش می کند به وظایف مورد نظر خویش عمل کند ولی از آنجا که این امر در یک محیط اجتماعی اتفاق می افتد، مفاهیمی از قبیل تشریک مساعی، رقابت، تشکیل گروه، اهداف گروه و پیشرفت گروهی در این زمینه مطرح می شود. از آثار مثبت اجتماعی موفقیت در واقع این است که با توجه به اینکه بیشتر افراد جامعه موفقیت در انجام وظایف را یک هدف مثبت در نظر می گیرند و در این زمینه تلاش می کنند. در نتیجه به آثا رمثبتی از قبیل فزونی انتظار موفقیت های بعدی، غرور و صلاحیت بیشتر دست می یابند. بنابر این موفقیت دارای آثار مثبت اجتماعی است. دستیابی به هدف مورد انتظار موجب می گردد و دراین صورت افراد نسبت به یکدیگر برخورد صمیمانه و خیراندیشانه از خود نشان می دهند (خداپناهی ، 1385).

 

 

 

2-39 نظریه های انگیزه پیشرفت

2-39-1 نظریه مورای:

مورای اولین کسی بود که مفهوم نیازها را برای توجیه انگیزش و جهت رفتار به کاربرد و آنها را از مطالعه کسترده ی آزمونهای بهنجار و با روشهای مختلف به دست آورد.  به اعتقاد مورای ( نقل از هحل و زیلگر ، 1992) انگیزه پیشرفت به مفهوم انگیزه ی غلبه بر موانع و مبارزه با آنچه که به دشوار بودن شهرت دارد می باشد. وی در توصیف نیازهای روان زاده نیاز به پیشرفت را در ارتباط با انجام دادن کارهای دشوار، مهارت یافتن، دستکاری کردن یا سازمان دادن موضوعات – اعم از موضوعات فیزیکی، انسانها  و یا اندیشه ها –به گونه ی مستقل و سریع، چیره شدن به موانع، به دست آوردن معیارهای بالا؛ بهبود بخشیدن به خود و بالاخره برتری جستن، رقابت و هم چشمی بادیگران تعریف می کند. بنابر عقیده مورای، افرای می توان برحسب نیرومندی متغیرهای گوناگون نیازهای شخصیتی آنان طبقه بندی کرد. این نیازها نماینده یک نیروی مرکزی انگیزش از نظر شدن و جهت رفتار هدفگرای شخصی هستند. یک نیاز به یک ساخت یا نماینده ی نیروی تعریف شده است که محل آن نیرویی مغز است. نیاز نیروی است که ادراک، تصور، تعلق، میل،  اراده واکنش را سازمان می دهد و به شیوه ای عمل می کند که موقعیت موجود زنده را در جهت معینی تغییر شکل می دهد. به نظر موری –هر نیاز دارد دو عامل تشکیل شده است: 

1) جزء کیفی یا هدایت کننده آن که نمایانگر هدفی است که انگیزش به سوی آن هدایت می شود.

2) جز کمی یا انرژی زا که نماینده قوت و شدت جهت گیری انگیزه به سوی هدف است.

موری شخصیت یک فرد را مرکب از انواع نیازهای گوناگون دور ازهم یا غالبا متضاد  درحال کشمکش می داند که نیروی نهفته انگیزش رفتار انسانی را در خود دارند. فهرست نیازها شامل: نیازبه کسب موقعیت، وابستگی و بهم پیوستگی، قدرت، خود مختاری، رشد، پیشرفت و احترام گذاری خود و دیگران می شود

(ساعتچی ، 1377).

نظریه موری از دو لحاظ حائزاهمیت است، نخست آنکه وی اولین محققی است که نیاز به پیشرفت[144] را مطرح کرد. مروی یک طبقه  بندی بیست گانه در مورد نیازهای انسان ارائه می دهد که در آن نیاز به پیشرفت یکی ازآنها به شمار می رود. وی نیاز را کوششی برای فائق آمدن بر مشکلات و موانع می داند که موجب افزایش توانایی های مطلوب می گردد: به طوری که می توان با دیگران رقابت کرد، به آنان پیروز شده و با موفقیت حاصل، عزت نفس خویش را افزایش داد. دومین اهمیت نظریه موری این است که وی برای پرورش های مربوط به انگیزه پیشرفت آزمونی ابداع کرد که با آن می توان حالات نیاز را  مورد ارزیابی قرار داد. این آزمون مربط  به انگیزه پیشرفت، آزمونی ابداع کرد که با آن می توان حالات نیاز را مورد ارزیابی قرار داد. این آزمون تست اندریافت موضوع معروف[145] است و می تواند عقیده های ناهشیار و پنهان را آشکار سازد. این تست بعداً مورد استفاده همه کسانی قرار گرفت که در زمینه انگیزه پیشرفت به تحقیق پرداختند(خدا پناهی ، 1385).

   2-39-2 نظریه دیوید مک کلند:

مک کلند ( 1965) به چگونگی پیدایش انگیزه پیشرفت و پیامدهای اجتماعی آن علاقه داشت و کوشش وی بر آن بود که در درجه اول با انگیزه ای را که باعث می شود فردی نسبت به فرد دیگری تمایل بیشتری  برا کارکردن داشته باشد شناسای نماید، آن گاه مشخص نماید که آیا می توان چنین انگیزه ای را در افرادی که رغبتی به کار کردن ندارند به وجود آورد. وی سن از انجام بررسی ها و مطالعات نظری فراوان دراین زمینه اصول زیررا برای تعرف این نیازتبیین نمود: 

1. افراد از لحاظ درجه ای که پیشرفت را تجربه ای رضایت بخش تلقی کنند با هم تفاوت دارند.

2. افرادی که نیاز شدید به پیشرفت دارند، موقعیت های زیر را توضیح داده و رد آن به سختی کاری می کنند:

الف: موقعیتهای مخاطره آمیز در حد متوسط؛ زیرا در مواردی نیز که مخاطره ای وجود ندارد ویا اندک است تمایل به پیشرفت در حداقل خواهد بود و در مواردی نیز که به شدت مخاطر آمیز است احتمالاٌ پیشرفتی حاصل نخواهد شد.

ب: موقعیت هایی که در آن امکان آگاهی ازنتایج وجوددارد؛ فردی که انگیزه زیادی برای پیشرفت دارد مایل است بداند که آیا پیشرفت قابل حصول است یا  نه.

پ: موقعیت هایی که در آنها مسئولیت فردی فراهم می شود؛ شخصی که گرایش به پیشرفت دارد می خواهد مطمئن شود که کسی جز او برای پیشرفت امتیاز نمی گیرد.

3. افرادکه انگیزه پیشرفت زیادی دارند. غالباً به حرفه ی افراد کارآفرین به صورت مادام العمر، جذب می شوند (کورمن، 1977، شکرکن ، 1370).

مک کلند(1965) پژوهش های گسترده ای را درباره انگیزه پیشرفت در کشورهای مختلف انجام داده است اظهار می دارد که انگیزه پیشرفت در تحول و توسعه اقتصادی کشورها نقش اساسی به عهده دارد؛ زیرا مردم کشوری که دارای انگیزه پیشرفت بالایی هستن  در پی یافتن راهها و روشهای انجام بهتر کارها می باشند(شولتر وشولتز ، 1998، ترجمه سید مهدی ، 1385).

مک کلند با همکاری خویش در سال(1953) پژوهش منظمی در این زمنیه انجام داد و از تست اندریافت موضوع تجدید نظر شده، استفاده کرد. وی با توجه به نظر فروید مبنی بر اینکه تحلیل بهترین چیزی است که می توان تأثیر انگیزه را به آن بررسی کرد، می پذیرد که تست اندریافت موضوع مناسب ترین وسیله اندازه گیری برای انگیزه پیشرت است(خداپناهی ، 1385).

2-39-3 نظریه اتکینسون:

اتکینسون(1964) مطالعات مک کلند در زمینه ی انگیزه پیشرفت را گسترش داد به اعتقاد او، افراد مختلف ممکن است به دو روش بر انگیخته شوند، عده ای بااجتناب از شکست. او دریافت که در بعضی از افراد. اجتناب از شکست موجب بر انگیختگی بیشتری می شود (اجتناب کنندگان از شکست) در حالی که در افراد دیگر جست وجوی موفقیت مومجب برانگیختگی می شود (جست و جو کنندگان  موفقیت)(کدیور ،1380).

همچنین می توان گفت اتکینسون عوامل مشابه فردی، متغییرهای محیطی با تعیین کنندگان رفتار می داند به نظر اتکینسون رفتار به سوی پیشرفت ناشی ازتعارض است که بین گرایش نزدیکی و دوری به وجود می آید. در هر رفتار موثر احتمال موفقیتی (و در نتیجه احساس غرور) و احتمال شکست (ودر نتجه احساس شرمساری) وجود دارد. بنابر این نیرومندی رفتار مورد انتظار برای تصمیم گیری ارگانیسم مبنی به ادامه یا قطع رفتار تعیین کننده است. به عبارت دیگر انگیزه پیشرفت نتیجه تعارض هیجانی امید به موفقیت وترس از شکست تلقی می گردد (خدا پناهی ، 1385).

بررسی انگیزه پیشرفت را اتکینسون (1958) گسترش داد وی تنها انگیزه پیشرفت بلکه دیگر سکه، یعنی ترس از شکست تمایز قائل شده است. ازنظر وی تمایل به کسب موفقیت (TS)[146] به عنوان حاص ضریب احتمال ذهنی موفقیت ( PS)[147] ، امیدوار بودن به موفقیت[148] در انگیزه پیشرفت ( MS) و پیش بینی تأثیرات مثبت موفقیت (IS)[149] ، انتظار میزانی از لذت و خوشی[150] تعریف می گردد.

1-  IS=PS×(MS×IS)

به صورت مشابه ترس از شکست (Tf) به عنوان حاصل ضرب احتمال ذهنی شکست( Pf) در انگیزه اجتناب از شکست (Mf)[151] و پیش بینی تأثیرات منفی شکست[152] (If) مانند عصبانیت  و شرمساری تعریف می گردد.

                                                         2- Tf=Pf×(Mf×If)

بنابر این نتیجه تمایل انگیزشی[153] ( TR) عبارت است از انجام دادن تکلیف یا اجتناب ازانجام آن.

                          3- TR=TS+TF=PS×(MS×IS)+PF×(MF×IF)

ممکن است در این فرمول بندی این فرض را هم اضافه نماییم، فردی که درانجام وظیفه ی مشکل تری موفق می گردد. احساس سرافرازی بیشتری می نماید ( IS=-PS). به علاوه فردی که در انجام وظیفه ی به آسانی شکست می خورد. احساس شرمساری بیشتری می خواهد داشت ( IF=-PS). با در نظر داشتن این حقیقت که مجموع احتمال شکست و احتمال موفقیت برابر یک است ( PS+PF=1) خواهیم داشت:

TR=TS+TF=MS×[PS×(1-PS)]-MF×[PS×(1-PS)=(MS×MF)×[PS×(1-PS)]

با توجه به نظریات مطرح شده در قسمت بالا می توان چنین نتیجه گرفتن که انگیزه پیشرفت نسبتا بالا

( MS>MF) مسائل و فعالیت های را ترجیح می دهند که احتمال موفقیتهای ذهنی بسیار زیاد یا بسیار کمی را داشته باشد ( هلر[154] و همکاران ، 2006 ).

2-39-4 نظریه ی مسیر- مرحله ( رانیور انتین):

رانیور و انیتین[155] (1984) اظهار داشتند که پیش بینی ویژگیهای یک مسیر، تعیین کننده میزان موفقیت برای پیشرفت اثر می گذارند، در حالی که برخی دیگر فقط برای زمان حال تأثیر دارند. به عنوان مثال برای مورد اول، دونده ای که سعی دارد. پیروز شود – نه تنها در این مسابق فرصت دستیابی به احساس غرور و شایستگی ناشی از موفقیت را دارد، بلکه تلاشی مضاعف می نماید تا با پیروزی در این مسابقه بتواند در مسابقات مهم تر دیگر در آینده شرکت نامید و همین امر، سبب افزایش انگیزه پیشرفت او در این مسابقه می شود.

رانیو (1970) اشاره می کند که هر هدف پیشرفتی که از نظر زمانی دوردست باشد، از هدفی که در آینده بسیار نزدیکی قرار دارد، اهمیت کم تری را کسب می کند. به عبارت دیگر می توان گفت که در رفتار پیشرفت « شامل مجموعه ای گام ها در مسیری است که در آینده به پیامدهای مطلوب منجر می شود و عملکرد افراد موفقیت گرا، هم زمان با کاهش فاصله ی زمان روان شناختی برای دستیابی به هدف افزایش می یابد » (ریو ، 1376 ، ترجمه سید محمدی).

2-39-5 نظریه اسناد و انگیزه پیشرفت:

در روند فعالیتهای معطوف به موفقیتی و پیشرفت، هایدر عوامل چهارگانه توانایی، کوشش، شانس و دشواری تکلیف را موثر می داند.

توانایی: توانایی فرد را می توان از درصد موفقیت ها و فعالیت های قبلی استنباط کرد. چنانچه فرد با                                                          تکلیف جدید مواجه شود، موفقیت یا شکست در تکلیف جدید نمی تواند تأثیری بر روی توانایی[156] خویش داشته باشد، بلکه موفقیت ها و شکست های پیشین برای ارزیابی شخص از توانایی تعیین کننده است.

کوشش[157] : افراد می دانند که در رویارویی با مسائل با چه شدتی کوشش می کنند. در این زمینه اطلاعات و تجربیات گذشته و همچنین  پسخوراند حاصل از برخورد با تکلیف به افراد کمک می کند تا آن ها شدت و انرژی لازم برای این فعالیت را در نظر بگیرند. نتایج آزمایش ها نشان می دهد آزمودنی های که بیشتر کوشش کرده اند از توفیق بیشتری برخورداد بوده اند.

شانس[158] : اسناد به شانس منوط به ساخت تکلیف است. در جریان موفقیت یا شکست در بعضی موارد نقش شانس به خوبی مشهود است.

دشواری تکلیف[159] : دشواری تکلیف به این امر بستگی دارد که در یک جامعه مورد آزمایش عده زیادی از عهده آن تکلیف برنیایند. بدیهی است کاری که اکثر افراد قادر به انجام آن باشند. یک تکلیف دشوار تلقی نمی گردد( خداپناهی ، 1385).

2-39-6 نظریه اسپنس و هلمریچ:

اسپنس و هلمریچ (1978)، این فرضیه که انگیزه پیشرفت ساختار واحدی است را رد می کند و اظهار

داشنتد که انگیزه پیشرفت دارای ساختار چند بعدی به شرح زیر می باشد:

الف) سوگیری کار: به معنی تمایل فرد به انجام بیشترین تلاش در هر فعالیتی که می پذیرد.

ب) رقابت جویی: به معنی لذت بردن از چالش، رقابت کردن در انجام تکالیف

ج) بی توجه بودن به نظر دیگران: به معنب درگیر خود انگیخته در مورد این که دیگران نسبت به پیگیری پیشرفت شخصی چه فکری می کنند (ریو ، 1376، ترجمه سید محمدی).

2-39-7 نظریه پارسوتر:

پارسوتر و همکاران پنج عامل مهم را به شرح ریر تعیین کننده سطح انگیزه پیشرفت کودکان می دانند:

الف) میزان ارزشی که کودک برای دستیابی به نیل به موفقیت در زمینه خاصی متمایل است.

ب) معیارهای مورد قبول کودک برای مقایسه و ارزیابی عملکرد خود.

ج) توجیه نمودن کودک در علت موفقیت یا شکست خود.

د) میزان انتظار کودک برای موفقیت در انجام تکالف مورد نظر.

ت) ارزش ها و انتظارات والدین کودک در مورد موفقیت کودک ( لیمن ، 1388).

 

2-39-8 نظریه استراد بک:

استراد بک (1953) معتقد بود که افراد دارای انگیزه پیشرفت، این ویژگی ها را نیز دارند:

1. جهان را نظام منظمی می دانند که مسائل آن جای نگرانی ندارد.

2. به دیگران اعتماد دارند.

3. خود را وقف کار نمی کنند.

وی به این نتیجه رسید که نحوی توزیع قدرت در خانواده مهم ترین عامل موثر بر انگیزه پیشرفت در افراد است ( کامران و طاهری ،1388 ).

 

2-39-9 نظریه انگیزه پیشرفت دو گانه:

فلد رولاند و گلد (1919) و روبل(1980) از مطالعات چنین نتیجه گیری نمودند که انگیزه پیشرفت، ممکن است دو نوع باشد:

الف)انگیزه پیشرفت درونی یل خود مختار: که در آن، فرد برای ارضای تمایلات درونی و با استفاده از معیارهای درونی خود و بدون این که فکر کند که دیگران در مورد او چگونه فکر می کنند، راجع به عملکرد خود می اندیشد و عملکرد خود را با عملکرد های قبلی اش مقایسه می نماید، این انگیزه، غالبا در اوایل زندگی رشد می کند.

ب) انگیزه پیشرفت بیرونی یا اجتماعی: که در آن افراد برای این که تعیین نمایند که کارشان چگونه می باشد، عملکرد خود را با عملکرد دیگران، مقایسه می نمایند. این انگیزه، غالبا تحت تاثیر مقایسه های اجتماعی، رشد می کند و هدفش جلب توجه و تایید دیگران است و غالبا از  حدود سال دوم مدرسه، رواج می یابد ( گیج و برلاینر ، 1992، ترجمه خوی نژاد و همکاران ، 1376 )

2-40 تعریف خلاقیت

توین بی، معتقد است که ایجاد فرصت به منظور پرورش خلاقیت برای هر جامعه، به منزله مرگ و زندگی است. بدین سبب اغلب جوامع مدت هاست برای شناسایی افراد خلاق و استفاده از شیوه های آموزش خلاق به برنامه ریزی جدی پرداخته اند. از خلاقیت تعریف زیادی ارائه گردیده که در ذیل به نمونه هایی از آن اشاره می شود. گیلفورد[160] بر حسب شخصیت به خلاقیت می نگرد و خلاقیت را مجموعه ای از توانایی ها و خصیصه ها در فرد می داند که موجب تفکر خلاق می شود. وی خلاقیت را حل مشکل یا سلسله ای از مسائل کوچک و بزرگ می بیند و خلاقیت را تفکر واگر (دست یافتن به راهیافت های جدید برای حل مسائل) در مقابل تفکر همگرا (دست یافتن به پاسخ صحیح) مترادف می داند(شاه حسینی و کاوسی ، 1388).

واژه خلاقیت معادل واژه creativity  می باشد. صاحب نظران جنبه های مختلف تعریف های گوناگون برای این واژه ارائه نموده اند. اغلب تعاریف خلاقیت و نو آوری با ویژگی های « تازگی»، « جدیدی و نوی[161] »، « اول باز بودن [162]  »، « سر آغاز بود[163]  » و « مفید بودن[164] » ،همراه است.

- در لغت نامه پیرون[165] چنین آمده است: خلاقیت عبارت است از کنش اختراعی تحلیل آفریننده که چیزی

متفاوت تر از هوش معمولی می باشد (مبینی ، 1379).

- در فرهنگ روانشناسی و خلاقیت عبارت است از: ظرفیت دیدن روابط جدید و پدید آوردن اندیشه های غیر معمول و فاصله گرفتن از الگوی سنتی تفکر (سلیمانی ، 1381).

- وارن (1934) در باره خلاقیت می گوید: خلاقیت به منزله ظرفیت پاره ای از افراد است در پدید آوردن ترکیباتی از هر نوع اعم از ترفند های مکانیکی و جز آن، آثاری که جدیدند و یا از نظر پدید آورندگان آنها قبلاً ناشناخته بوده اند ( بهروزی ، 1376).

- از نظر فاکس (1986) خلاقیت به هر نوع فرآیند تفکری گفته می شود که مساله  را به طریق مفید و بدیع حل کند ( کوهن ، 1992).

- خلاقیت یعنی تلاش برای ایجاد یک تغییر هدفدار و به کارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید. یا در جایی دیگر خلاقیت به عنوان طی کردن راهی تازه یا پیمودن یک راه طی شده قبلی به طرزی نوین تعریف شده است. تفکر خلاق تفکری است ابتکاری که موقعیت های نو را کشف می کند یا برای مسائل قدیمی راه حل جدید و نوی می یابد. ورنون[166] معتقد است در تعریف خلاقیت به معنی استعداد فرد در فرآوردن ایده های نو یا بدیع، بصیرت ها، ابتکارها یا موضوعات هنری ای که به وسیله متخصصان به عنوان ارزش علمی، هنری، اجتماعی یا فناوری پذیرفته شده، اجماع وجود دارد. اما گتزل[167] می گوید توافق جهانی در تعریف خلاقیت وجود ندارد(دایره المعارف بین المللی آموزش، نقل از رشیدیان، 1388).

- استرنبرگ (1989) تفکر خلاق را ترکیبی از قدرت ابتکار، انعطاف پذیری و حساسیت در برابر نظریاتی می داند که یادگیرنده را قادر می سازد خارج از تفکر نامعقول به نتایج متفاوت و مولد بیندیشد که حاصل آن رضایت شخصی و احتمالا خشنودی دیگران خواهد بود.

- سیکزنتمی( 1989) می گوید : ما نمی توانیم به افراد و کارهای خلاق جدا از اجتماعی که در آن عمل می کنند، بپردازیم زیراخلاقیت هرگز نتیجه عمل فرد به تنهایی نیست. مایر( 1983) و ویرازبرگ (1986، 1995) تعریف ساده و روانی از خلاقیت توانایی حل مسائل است که فرد قبلاً حل آنها را نیاموخته است ( حسینی ، 1387).

- تونی پروکتور[168] (1991) به نقل از ورتهایمر[169] (1945 و 1959) بیان می دارد، خلاقیت عبارت است از توانایی نگاه جدید و متفاوت به یک موضوع و به عبارتی فرایند شکستن[170] و دوباره شناختن[171] دانش خود درباره یک موضوع و به دست آوردن بینش جدید نسبت به ماهیت آن.

- تونی پروکتور (1999) همچنین به نقل از کلی[172] (1995)  و  راجرز[173] (1954) بیان می دارد خلاقیت پدیده ای است که هنگامی روی می دهد که فرد افکار خود را در جهت فهم متفاوت و بهتر از یک موضوع یا موقعیت سازماندهی می نماید (گلستانی هاشمی ، 1382).

 

 

2-41 تعاریف مفهمومی خلاقیت

خلاقیت به عنوان یک نیاز عالیه بشری در تمام ابعاد زندگی مطرح است و عبارت است از تحولات دامنه دار، جهش در فکر و اندیشه انسان به طوری که حائزیت توانایی در ترکیب عوامل قبلی و به طریق جدید باشد را شامل می شود. خلاقیت همچون عدالت، دموکراسی و آزادی برای افراد مختلف دارای معانی مختلف می باشد ولی یک عامل مشترک در تمام خلاقیت ها این است که خلاقیت همیشه عبارت است از پرداخت به عوامل جدیدی که عامل خلاقیت در آنها موجود بوده و به عنوان مجموع میراث فرهنگی عمل می کند ولی آن چه که تازه است ترکیب این عوامل درالگوی جدید است ( خیلون ، 1382).

در برخی از تعریف های خلاقیت تاکید به این است که در صورتی می توان شخصی باعملی را خلاق نامید که اصولاً محصول سودمندی اجتماعی آن ارزشمند شناخته می شود. مانند نظریه تکامل، فراورده هایی از قبیل: حساب جیبی ، یا یک رمان کلاسیک، در حیطه تعریف مبتنی بر سودمندی اجتماعی قرار می گیرند. در دومین مجموعه تعاریف خلاقیت بیشتر در حیطه روان سنجی قرار می گیرد. در این رویکرد خلاقیت(با آن طور که غالباً در این حیطه گفته می شود، تفکر واگرا) استعدادی است که شیوه های شبیه شیوه های                                                               سنجش و روش قابل اندازه گیری است. یعنی تفکر همگرا، متفاوت است در این  رویکرد به جای تاکید به موقعیت در جهان واقعی به توانایی پاسخ دادن به آزمون ها تاکید شده است: نکته مهم درباره خلاقیت و رویکردهای مختلف آن این است که اگر ما تفاوت خاص و مفروضاتی را که هر تعریف درباره ماهیت خلاقیت دارد نادیده بگیریم، ممکن است یافته های تحقیقی این حوزه ضد و نقیض و مبهم به نظر برسند(کریمی ، 1385).

در رویکرد سوم خلاقیت بر حسب محصول با اندازه گیری آن بررسی نمی شود بلکه بیشتر به صورت نوعی نگرش، تمایل یا انگیزه مطرح است  ورنون خلاقیت را این زاویه می بیند. به گفته وی: خلاقیت از هنرمندان ودانشمندان برجسته احتمال بیشتر به شخصیت و انگیزش آنان بستگی دارد تا نوعی اندیشیدن خاص (کریمی ، 1385).

درباره مفهوم خلاقیت، تعاریف متعدد و گاه متضادی شده است: خلاقیت توانایی فرد برای تولید ایده ها، نظریه ها، بینش ها یا اشیا جدید و بدیع و بازسازی مجدد در علوم و سایر زمینه ها است که توسط متخصصان اصیل و از نظر علمی، زیبایی شناسی، تکنولوژی و اجتماعی باارزش تلقی گردد. « فردریک فروبل » یکی از مشهورترین مربیان و پرورشکاران خلاقیت در آموزش های پیش دبستانی متوجه مساله خلاقیت بود و می پرسید که آیا خلاقیت درونی است یا خود انگیزی ؟ او بر این عقیده بود که خلاقیت یکی از مهم ترین نیاز های انسان است (مالکول ، 1379).

برونوویسکی (1990) بیان می کند بین اکتشافات، اختراع و خلاقیت تفاوت قائل شده است. به نظر او کشف برای پی بردن به واقعیت، اختراع برای وضع نظریه های علمی و خلق برای همکاری های ادبی و هنری بکار برده می شود (میرکمال ، 1387). تازگی تفکر خلاق ویژگی مهم است که خلاقیت را از حل مساله متمایز می سازد. مورگان و همکاران (1984) اظهار می کند بهتر است خلاقیت را به صورت یافتن مسئله تعریف کنیم نه حل مساله (مالکول ، 1379).

نگاهی به منابع معتبر مربوط به خلاقیت و نوآوری نشان می دهد که ریشه همه ین اصطلاحات در نوع فکر و روش فکری انسان نهفته است. درحقیقت، فرد خلاق کسی است که از ذهنی جستجوگر و آفریننده برخوردار باشد. اندیشمند کسی است که با نگاه به پدیده ها و امور جاری زندگی چیزهایی را ببیند که مردم معمولی نمی بینند و در نهایت از منابع و امکانات جدیدتر ترکیبی بسازد که از نظر دیگران امکان پذیر نیست. همه انسان ها تا قبل از گالیله، گردش ایام و شب و روز را دیده بودند، اما از میان همه آنها تنها گالیله نسبت به موضوع حساسیت نشان داد و بر خلاف فکر رایج زمان خود اعلام کرد که زمین به دور خورشید می چرخد اگر چه در آن زمان، فکر او فکر جنون آمیز به حساب می آمد. اما فکری نو و اندیشه ای متفاوت بود. خلاقیت، به کار گیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر یا مفهوم جدید است. به همین دلیل در بیشتر منابع، اصطلاح خلاقیت و نو آوری با هم آورده شده است. به اعتقاد عده ای از صاحب نظران خلاقیت فرایندی معنوی و مرموز و غیر قابل توصیف است. و به نظر عده ای دیگر، خلاقیت دست نیافتنی می باشد (خادمیان ، 1388).

2-42 اهمیت و ماهیت خلاقیت

در گذشته اعتقاد بر این بود که خلاقیت یک ویژگی ذاتی است و تنها برخی از افراد آن را دارند، اما امروز با توجه به نتایج اکثر تحقیقات علمی، ثابت شده این توانایی در نوع بشر عمومیت دارد. برخی از صاحب نظران مانند « گلیفورد » خلاقیت را مجموعه ای از توانایی ها و خصیصه ها در فرد می نامند که موجب تفکر خلاق می شود، اما عده ای دیگر مانند « مدنیک » بیشتر بر فرایند ایجاد خلاقیت تاکید دارند. بر مبنای نظرات انسان گرایان، شرایط درونی خلاقیت را نمی توان تحمیل کرد؛ همان گونه که نمی توان بذر کاشته شده را به زور رشد داد. کشاورز فقط می توانند شرایط مناسبی را ایجاد کند تا بذر بنا بر ویژگی های بالقوه اش رشد کند. خلاقیت نیز مانند سایر ویژگی های درونی انسان، تحت تاثیر عوامل و موانعی تقویت یا تضعیف می شود ( شاه حسینی و کاوسی ، 1388).

 

2-43 کارکرد خلاقیت

کشف، اختراع و نو آوری نتایج اصلی خلاقیت است. کشف یعنی پیدا کردن چیزی که از قبل وجود دارد، اما از وجود آن اطلاعی در دست نیست یا ناشناخته است. اختراع: کشف نیست، زیرا چیزی که اختراع می شود هرگز وجود نداشته است. نوآوری: یعنی تکمیل یک اختراع، افزودن به آن یا استفاده جدید از آن همچنین، نو آوری می تواند گسترش یک اختراع یا کاربرد آن در یک زمینه کاملاً متفاوت باشد. نه برای نوآوری و نه برای اختراع هیچ محدودیتی وجود ندارد. اگر دنیا را محدود فرض کنیم، برای اکتشاف پایانی خواهد بود. برای خلاقیت هیچ پایانی وجود نخواهد داشت (گنجی ، 1384).

2-44 طبقه بندی خلاقیت

خلاقیت را می توان از جنبه های مختلفی تقسیم بندی نمود. دو دسته ی عمده در این خصوص موارد زیر می باشند:

1)سطوح خلاقیت[174]

خلاقیت ها را می توان در سطوح مختلف طبقه بندی نمود. سطح بندی خلاقیت در واقع نوعی درجه بندی خلاقیت بر اساس شاخص های اصلی « میزان ارزشمندی » و « میزان نو بودن » می باشد. به این معنا                                                               می توان خلاقیت را به گروه های زیر تقسیم بندی کرد:

الف) خلاقیت اولیه و خلاقیت ثانویه:

پروکتور (1999) به نقل از مازلو (1954) در سطح اولیه و ثانویه برای خلاقیت قائل می باشند.

- خلاقیت اولیه[175] : عبارت است از آن دسته از خلاقیت هاست که شامل ایجاد و توسعه ی اصول و مفاهیم جدید و خلق پارادایم[176] نوین می باشند.

 خلاقیت اولیه به عنوان منشا کشف جدید[177] ، نوی واقعی و اندیشه های متفاوت با آنچه تا به حال وجود داشته مانند نظریه های متحول کننده علمی و اختراعات بنیادی می باشد .

-خلاقیت ثانویه[178] : آن دسته خلاقیت هایی هستند که شامل کاربرد جدید و متفاوتی از اصول و مفاهیم شناخته شده قبلی و تکمیل و بسط خلاقیت های اولیه هستند. دستاوردهای علمی پژوهشگران که مبنی بر نظریه های بزرگ علمی است از موارد خلاقیت ثانویه می باشند.

ب ) خلاقیت بزرگ و خلاقیت کوچک:

-خلاقیت بزرگ[179] : در واقع همان خلاقیت اولیه است که عبارت از ایجاد توسعه ی اصول و مفاهیم جدید می باشد.

-خلاقیت کوچک: در واقع همان خلاقیت ثانویه است که عبارت از کاربرد جدید و متفاوتی از اصول و مفاهیم شناخته شده قبلی می باشد (گلستان هاشمی ، 1382).

ج) خلاقیت عالی و خلاقیت معمولی:

- خلاقیت عالی: منظور از خلاقیت های عالی، خلاقیت اولیه یا بزرگ و همچنین خلاقیت های ثانویه یا کوچک فوق الذکر می باشند که می توانند در حوزه های مختلف علمی یا تکنولوژی و هنری روی دهند.

- خلاقیت معمولی : منظور از « خلاقیت های معمولی » یا «خلاقیت های روزمره [180]  »، خلاقیت هایی هستند که هر کس در جنبه های مختلف زندگی روزمره خود مانند مسائل شعلی، مالی و خانوادگی اعمال می نماید.

د) خلاقیت نو آورانه و خلافیت اختراعی:

- خلاقیت نو آورانه[181] : منظور از آن همان خلاقیت اولیه یا بزرگ است.

- خلاقیت اختراعی[182] : منظور از آن همان خلاقیت ثانویه یا کوچک با تاکید بر جنبه های کاربردی و عملی (فناوری ) می باشد (گلستانی هاشمی، 1382).

2-45 ضرورت خلاقیت

در جهانی که می رود مرزهای جغرافیایی، فرهنگی، اطلاعاتی ... برداشته شود و به یک دهکده جهانی، جهانی بیندیشند تا به یک شهروند جهانی تبدیل شوند. بزرگان بزرگ در قرن بیست و یک جهانی هستند، چون این دهکده جهانی، تفکر جهانی می طلبد. انسان قرن بیست و یکم، یک شهروند فرا ملی، فرامرزی و فراساختاری است(حیدری تفرشی، 1381). جامعه ی امروز، جامعه ی مخاطرات، تهدید ها و چالش هاست، برندگان این جوامع کسانی هستند که جهان را با خلاقیت و نو آوری دگرگون می کنند. دنیایی که ما در آن به سر می بریم، با دنیا های پیشین در تمام طول تاریخ بشر متفاوت است از آن رو که با رویداد ها و مشکل های بحران زاویه بی سابقه است به گریبان است؛ زیرا ابعاد زمانی و مکانی مشکل ها بی سابقه است: بعد مکانی تمام سیاره زمین را در بر می گیرد و بعد زمانی هم تا روزگار نسل های آینده ادامه می یابد. تصمیم و عمل ها چون میراثی برای زادگان مان باقی خواهد ماند و تاوان اشتباه یا کوتاهی پدران، معلمان، مربیان و... جامعه امروز در تربیت افرادی خلاق، مبتکر و نوآور را فرزندان جامعه فردا خواهند پرداخت.                                                             در دنیای اندیشه محور، جوامع و افرادی که خلاق نباشند، در حاشیه قرار می گیرند و نمی توانند در توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه خود و جامعه جهانی نقش فعالی را داشته باشند(ولیکی و امینی ، 1389).

2-46 فرآیند های خلاقیت

والاس  فرآیند خلاقیت را شامل 4  مرحله می داند که عبارتند از:

1)آمادگی: به معنای تحقیق و بررسی جمع آوری همه جانبه حقایق است.

2)نهفتگی: در آن اطلاعات گذشته و جدید بدون کوشش آگاهانه برای دست یابی به رهیافت با یکدیگر ترکیب می شوند.

3)بصیرت: مرحله ای است که فرد ایده یا رهیافت مسئله را به طور ناگهانی به دست می آورد.

4)آزمایش: فرد آن چه را به دست آورده ایم از اختراع، اکتشاف یا نظریه تازه مورد ارزیابی قرار می دهد و آن را از لحاظ منطقی ارزیابی می کند. در دیدگاه گیلفورد (آقایی ، 1380).

پس می توان گفت که  همه ماخلاق ایم، چیزی که هست این که بعضی از ما نا آگاهانه  است به آفرینندگی می زنیم و برخی دیگر آگاهانه، اینکه ما به چه چیزی فکر می کنیم و چگونه، آن چیزی است که کیفیت زندگی ما را تعیین می کند(اش[183] ، 2004). در واقع بیان شده که یکی از موضوعات حایز اهمیت خلاقیت، حل مسائلی است (آربرن و پارنز ، ترجمه حسن قاسم زاده ، 1383).

2-47 خلاقیت و تفکر انتقادی

در مورد ماهیت وتمایز تفکر خلاق و انتقادی اختلاف نظر وجود دارد. گروهی آن را کاملاً یکی می دانند و تفاوتی بین آنها قائل نیستند و بعضی آن ها را کاملاً یکی می دانند و تفاوتی بین آنها قائل نیستند و بعضی آن ها را کاملا جدا و مستقل می دانند و گروه سوم با اینکه آنها را متمایز می نمایند، ولیکن  معتقدند که ارتباط بسیار نزدیکی بین آنها وجود دارد و گاه تشخیص آنها را متمایز می نمایند، ولیکن معتقدند که ارتباط بسیار نزدیکی بین آنها وجود دارد و گاه تشخیص آنها از یکدیگر مشکل می باشد. پرکنیز مطرح می کند که تفکر انتقادی و خلاق کاملاً مستقل نیستند و در جریان تفکرانتقادی خوب، تفکر خلاق وجود دارد وتفکر خلاق نیز، با بهبود انتقادی و بهبود نتیجه سرو کار دارد. ریچارد پل[184] (2005) معتقد است تفکر جدلی، مجموعه ای از اعمال خلاق دو طرفه است که در آن ارتباط متقابل وجود دارد و فرد برای قضاوت بر دلایل و حمایت از آن ها گاه باید خود را در جایگاه مخالف قرار دهد و با دلایل درگیر شود، بنابراین تمایز واضح و روشنی بین تفکر انتقادی و خلاق وجود ندارد، زیرا نظر صحیح  دربرگیرنده نحوه ارزیابی و تولید امر تازه می باشد. متفکران خلاق افکار خلق شده را با بیان اعتبار و فواید آنها بررسی می نمایند و متفکران  نقاد راههایی را برای آزمون اظهارات  تولید می کنند. بنابراین، تفاوت آنها در نوع نیست بلکه در درجه و تاکید به آنهاست (شکاری و فردای ، 1387). برخلاف پل، مارزانو و همکارانش تفکر خلاق و انتقادی را جدا می دانند، اما معتقدند که متضاد نیستند و در جای دیگر از کتاب خود، آنها را بسیار به هم نزدیک می دانند و در بسیاری از موقعیت ها یکی می دانند. مارزانو می نویسد که تفکر انتقادی و خلاق به قضاوت راجع به کیفیت می پردازند و بنابراین درهدف به هم شباهت دارند و به این دلیل هردو به عنوان یک بعد واحد از تفکر مورد بحث قرار می گیرند که برای نتیجه موثر در هر کوششی ضروری است. به نظر او، بعضی از صاحب نظران به تفکر انتقادی و خلاق به عنوان فرایندهایی می نگرند، زیرا هر دو مستلزم کاربرد مهارت های متعدد برای تولید یک اثر یا محصول می باشند (مارزانو ، 1988).

کی تینگ (1980) چهار عنصر دانش محتوان، تفکر واگرا، تحلیل انتقادی و مهارت های ارتباطی را جزو تفکر خلاق می دانند و بنابراین تفکر انتقادی را از تفکر خلاق متمایز نمی داند.هیوت، معتقد است تفکرخلاق جزو فرایند تفکر انتقادی می باشد و تفکر صحیح مستلزم هردو تفکر است. او تفکر انتقای را برابر ارزشیابی و خلاقیت را برابر ترکیب قرار می دهد (شعبانی ، 1376).

لومزدانی معتقد است، حل مساله خلاف به رشد مهارت های تفکر انتقادی کمک می کند و مربیان می توانند جو حمایتی را برای پیشرفت دانش آموزان فراهم نمایند. او مطرح می کند که " یک مرحله حل مساله خلاق، یافتن ایده ها یا راه حل ها در بین ایده های بهتر برای حل مساله می باشد که قضاوت و تفکر انتقادی در آن نقش مهمی ایفا می کند. برای بررسی راه حل ها و تصمیم گیری در مورد انتخاب راه حل ها، تفکرانتقادی لازم است و باید مبتنی بر مدرک و دلیل باشد(لومزدای ، 1387، نقل از رشیدیان ، 1388).

پل(1987) معتقد است مباحثی چون ارزش ها و تلقی ها دو پدیده پایدار در بحث خلاقیت و تفکر انتقادی هستند و دانش زیر بنای هر دو جنبه و تفکر انتقادی است. وی بر این باور است که از طریق تفکر انتقادی و خلاقیت می توان توانمندی های علائق و تجارب و دانش جامعه را ارتقا داد و افرادی که از دو جنبه خلاقیت و نقد صرفاً برای مقاصد شخصی استفاده می کنند از نگاه وی مردمی با احساس ضعیف هستند و حال آنکه آنهایی که به دنبال کاربردی نمودن علائق و مقاصد شخصی سازمانی هستند افرادی دارای حس قوی برای تفکر می باشند(کردرستمی ، 1387).

به طور کلی می توان گفت که تفکر انتقادی تحلیل گر همگرا است و تفکر خلاق فرایند واگرا است. بنابر این به این دلیل که تفکر انتقادی به واژه ها و پدیده ها متمرکز می گردد قدرت واگرایی خلاقیت را ندارد. اما چه خوب است که افراد هم قدرت زایندگی (خلاقیت ) و هم قدرت تحلیل گرایی(تفکر انتقادی) را با هم داشته باشند. مباحث را هم به صورت جانبی و هم به صورت عمودی بررسی کنند. افراد با داشتن تفکر انتقادی و خلاقیت مشکلات زندگی را فهرستی برای رشد خود تلقی می کنند و سعی می کنند با امید، صبر، شوخ طبعی  با این مسائل مواجه شوند و انگیزه های آنی خود را با فکر کردن مورد آزمون و بررسی قرار می دهند و به راه های فکر کردن و سپس عمل کردن در تمام ابعاد زندگی، اهتمام می ورزند توانایی مقابله با مشکلات موجب پایداری و تداوم و بردباری آنان می شود به نحوی که بعد از شکست به سادگی تسلیم می شوند، بلکه برای رسیدن به اهدافشان به دنبال راه های دیگری می گردند (عقیلی زاده ، 1387).

2-48 انگیزه و خلاقیت

مسائل انگیزش مدت ها است به عنوان منشا پیچیدگی رفتار و شناخت چگونگی آن مورد تحقیق دانشمندان بسیار قرار گرفته است. حال چه رابطه ای بین خلاقیت و انگیزش وجود دارد بایستی مورد بررسی قرار گیرد. مجموعه ای از عوامل سازمانی (بعد رفتاری) و (بعد ساختاری) باعث انگیزش کارکنان شده و انگیزه مبنای بسیاری از خلاقیت ها را تشکیل می دهد. حال این سوال مطرح می شود که چگونه می توان بین انگیزش و خلاقیت پلی زد. به نظر می رسد که پاسخ مناسب را می توان در همان اصل « اقتصاد در فکر » جستجو کرد. مطابق با این اصل تعداد زیادی از متغیر های طبقه بندی شده به تعداد معدودی مفهوم قابل درک تقلیل پیدا کرده و سپس ذهن آن را برای درک نهایی و اجرا آماده نماید. عوامل که موجب تبدیل حالات انگیزش به تفکر خلاق و یا حل خلاق مسائل می باشند به شرح زیر است:

1) تعداد متغیر ها در یک لحظه زمانی و یا یک موضوع مورد بررسی.

2) کیفیت تلخیص شده متغیر ها و رابطه بین آنها.

3) آمادگی ذهنی برای پذیرش مفاهیم و متغیر ها.

4) تعیین کننده های پیش آیند (آثار شروع مقدمه).

5) تعیین کنندگان پی آیند (آثار نتایج – پاداش به رفتار مورد درخواست).

6) قالب ها و چارچوب ادراکی.

7) مدل سای خلاق (آقائی ، 1377).

2-49  موانع خلاقیت

1) عکس العمل منفی:

هر پیشنهاد جدید که با عکس العمل منفی و پاسخ مواجه شود میتوان اشتباه جلوه دارد.

2) عادت پیشین:

عادات پیشین مانع حاصل مسائل اند در نتیجه تحصیلات و تجارب عامل بازدانده ای در ما ایجاد می شود که طرز فکر ها را به سوی جهود می کشاند.

3) دلسرد کردن خود:

دلسرد کردن خود به عنوان یک عامل بازدانده است همچنین دلسرد کردن به وسیله دیگران هم عامل بازدارنده ای است.

4) تمایل به همرنگ جماعت شدن:

تمایل به همرنگ جماعت شدن خلاقیت را از بین می برد.

5) کمرویی:

سرچشمه کمرویی تردید های واقعی افراد درباره استعداد و خلاقیتشان (اسبورن ، 1379).

همه ی افراد دارای خلاقیت هستند مقدار آن می تواند متفاوت باشد داشتن خلاقیت باعث فرد از زندگی خود لذت بیشتری ببرد و باعث پیشرفت اجتماع می شود و عواملی در خلاقیت نقش ندارند مانند سن، جنس، تحصیلات فقط آن چه نقش زیادی دارد کار و کوشش است. و از جمله موارد دیگری که مانع خلاقیت می باشند: الف ) انتخاب محدود  ب) رقابت، ج) پاداش، د) نظارت و مراقبت، و) ارزیابی افراد بر مبنای انتظارات می باشد(شریفی پور رفسنجانی ، 1387).

به طور کلی موانع عمده خلاقیت بر دو نوع اند: موانع فردی و موانع بیرونی زیر به آنها اشاره می شود:

1) موانع فردی: این موانع که از درون فرد نشات می گیرند، عبارتند از ترس از شکست، روی گردانی از ابهامات، عادت، عدم اعتماد به نفس و عدم انعطاف پذیری.

2) موانع بیرونی: این موانع که بیشتر از محیط نشات می گیرند عبارتند از: قوانین، شغل، اداب و رسوم، ترس از عدم استقبال اجتماعی و مطابقت با ترس از متفاوت بودن (شاه حسینی ، 1388).

2-50 تقویت عناصر انگیزشی خلاقیت

پرورش عنصر انگیزشی خلاقیت باید اساساً در بستر خانواده صورت گیرد، زیرا مستعد ترین محیط برای شکل دهی آن محیط کلامی و نظام تربیتی و رفتاری خانواده است. کودک و نوجوان اوقات زیادی را درخانواده سپری می کنند، بنابراین این طبیعی است که بیشترین تاکید را نیز در آن بپذیرد. بیان این نکته از آن روست که بگوییم هر چند می توان در محیطی غیر از خانواده (آموزشگاه و یا جایی دیگر) به تقویت عناصر انگیزه ای خلاقیت  مهارت ورزید. اما تاثیر این عوامل با اندازه و اهمیت عامل تحسین نیست. پس بهتر است که هدایت ها و روش های اتخاذ شده محیط دوم یعنی « محیط یادگیری » به محیط تحسین یعنی خانواده نیز انتقال یابد و در آن جا هم مورد تمرین و تقویت قرار گیرد، این انتقال زمینه های تثبیت و تحکیم انگیزش خلاقانه را بیش از پیش فراهم آورد. آمابیلی( 1988 ) معتقد است، برای رسیدن به خلاقیت بهتر است که انگیزه و به ویژه انگیزه درونی پرورش پیدا کند و در جایی دیگر به نقش اهمیت انگیزش بیرونی اشاره می کند. ما ضمن احترام به این نظر توصیه هایی در قالب انگیزه درونی و بیرونی ارائه می کنیم. چون فعالیت انگیزشی خلاق عمدتاً ماهیتی کلامی دارد باید به وسیله کلام و روابط کلامی وارد آن شده شاید درست نباشد که آن را محدود به فضای خاص کرد. در کودکان انگیزه معمولاً حالتی کلی و عمومی دارد. گاهی درونی می شود و گاهی بیرونی. برای آن که کودکان موفق شوند به انگیزه خود سامان دهند و جهت آن را مشخص کنند (درونی سازند یا بیرونی) طوری که برجستگی ها یکی باشد برخورد کلامی مایر یا به عبارت ساده تر برخود شفاهی ما نقشی اساسی دارد. آنچه هست و محور برخورد را می سازد گرایش و جهتی است که در خود پاسخ یا کلام نهفته است؛ آنچه هست و محور  برخورد را می سازد گرایش و جهتی است که در خود پاسخ یا کلام نهفته است؛ آیا کلام مشوق انگیزه درونی است یا بیرونی. بنابراین در اولین گام آموزش « انگیزه » باید به جهت پاسخ ها و هدایت های کلامی خود توجه کافی داشته باشیم (شاه حسینی و کاوسی ، 1388).

2-51 داده های فیزیولوژیکی و مسئله مکانیزم های خلاقیت تفکر

از آن  جایی که هدف نهایی از علم فیزیولوژی شناخت ذات و سرشت انسان و بالاخص شنات مکانیزم های رفتاری و احساس اوست، لیکن داده های فیزیو لوژی  به منظور تعبیر و تفسیر های تریالیستی تفکر، لازم و ضروری است. فرآیند تفکر از اجزا بی شماری تشکیل شده است و آن فرایند روحی  - روانی  فوق العاده  پیچیده ای است. به همین علت نیز در فرایند تفکر مراکز نسبتاً مستقل غشائی و زیر غشایی  بایست همزمان عمل نمایند. برای مثال به این علت که اجزا تشکیل دهنده ی فرایند تفکر، توسط  انواع احساسات متفاوتی داده پردازی می شوند. بنابر این  مراکز حس کننده ی  مرتبط  می بایست  عملکرد  فعالی را از خود نشان دهند. هر فرایند روحی - روانی مورد نظر  نیز شامل  اجزاء عاطفی – هیجان نیز که با سایر قسمت های مغز در ارتباط  هستند، می بایست فعالیت کنند صورت بندی  مسئله و تجزیه  و تحلیل اولیه  آن یک امر کاملاً تصنعی است اما این به آن معنی است که در این فرایند محور شکل گیری شبکه مغزی  و نواحی تعبیر و تفسیر عشا آن مهمترین نقش را ایفا می کند. فرایند های رویشی (رستنی) در ارگانیزم  همچوقت خاتمه نمی یابد اما برای تنظیم  آن ها فعالیت نواحی  زیر غشایی مربوطه کارکرد دستگاه  عصبی

خود کار و غیره لازم  وضروری است. این دلایل متعدد و موجه خود گویایی این مطلب است که، فرایند تفکر  مشروط به فعالیت کل مغز انسان است (بالایان ، 1386 ، ترجمه میرزایانس).

2-52 خلاقیت: افسانه ها و واقعیت ها

بزرگترین  افسانه در مورد خلاقیت  این است که آن را  در انحصار افراد نادر خاص و باهوش می دانند. گاهی با مرتبط کردن خلاقیت و حماقت، افراد خلاق،خل به حساب می آیند. همه انسانهای خلاق  هستند اما برخی بیشتر و برخی کمتر از بقیه خلاقیت جزئی از سرشت آنان است علاوه بر آن می توان رفتار خلاقانه را تمرین های مناسب پرورش داد محیط نیز است. علاوه بر آن  می توان رفتار خلاقانه را تمرین های مناسب پرورش داد، محیط نیز است. علاوه بر آن می توان رفتار خلاقانه را تمرین های مناسب پرورش داد محیط نیز می تواند به آن شتاب بدهد و در نهایت نیاز یکی  از قویترین  عوامل شکوفایی  خلاقیت است. دومین افسانه درباره خلاقیت عبارت از تفاوت  قایل شدن  بین اعمال خلاقانه  است. چه هنری چه علمی یا تنها برای حل مشکلی کوچک خلاقیت به شیوه یکسان عمل می کند، چه در مورد فرستان انسان به کره ماه وچه در مورد نگه داشتن شلوار بدون کمربند. عمل خلاق تا حد زیادی عبارت است از کنار هم گذاشتن عناصر ناهمگون به منظور ساختن یک تصویر ذهنی جدید یا یک واقعیت جدید.                                                               مطالعات نشان می دهد که رفتار خلاقانه برای همه و در همه زمینه ها یکسان است. مرتبط داشتن خلاقیت و هوش نیز افسانه است.  اگر چه برای نشان دادن خلاقیت به حداقل هوش  نیاز هست، خلاقیت  به هیچ وجه تابع هوش نیست. کسانی که ضرایب هوشی بالایی دارند کمتر خلاق هستند. زیرا نوع  هوششان آنها را به طور دادیم وادار می کند با هنجار ناسازگار شوند در حالی که خلاقانه  عمل کردن  فرد را وادار می کند که از هنجار ها خارج شود تا به افکار اصیل و تازه دست یابند(گنجی ، 1384).

2-53 رابطه خلاقیت با سن

افلاطون اعتقاد داشت که «تجربه بیش از آن چه بیفزاید، می کاهد جوانان به ایده های ابداعی نزدیک ترند تا پیران»، هاروی سی لهمان[185] استاد دانشگاه اوهایو شواهدی علمی ارائه نمود مبنی بر اینکه خلاقیت در سنین بالا کاهش نمی یابد. او در یکی از مطالعاتش بزرگانی را که در زمان خویش خالق ایده های بوده اند که اهمیت جهانی داشته مورد بررسی قرار داده است. از 1000 مورد ابداعات خلاق کروی مورد بررسی قرار داده است متوسط  سنی که این ابداعات در ان واقع گردید 74 سال بوده است (اسبورن ، 1375). خلاقیت دروان کودکی نمی تواند پیش بینی کننده  خلاقیت  در دوران بزرگسالی باشد. با وجود که خلاقیت در بیشتر کودکان وجود دارد، اما تخمین زده می شود که خلاقیت تا 40 درصد بین سنین 5و7 سال کاهش می یابد. در این سنین آموزش را آغاز می شود. از نظر آلبرت(1996) این امر ممکن است ناشی از این مسئله باشد که آموزش یا مرحله تحول شناختی در این سن بر تفکر  منطقی تاکید می کند نه تفکر واگر، یا اینکه مدرسه و خانواه رفتارهای معمول و مرسوم، مسائل کاملاً تعریف شده و نمرات خوب را با                                                                  ارزش می شمارند. آلبرت معتقد است که خلاقیت در بین بیشتر نوجوانان و بزرگسالان خلاق میزان  پیوستار خلاقیت کودکی را نشان می دهد. خلاقیتی که بعد از دوره بلوغ ادامه پیدا نمی کند. به طور برونتر¹ (1997) از پژوهش های خود دریافت که جوانان فقط در یک دوره زندگی و به مدت کوتاهی خلاق هستند، بزرگسالان سالم کاهش خلاقیت را تجربه نمی کنند، اما نقایص جسمانی حسی و شناختی موجب بازداری خلاقیت می شوند از نظر برونتر خلاقیتی که همراهع با تازگی و ابداع باشد از ویژگی خلاقیت دوران جوانی است اما خلاقیت در دوران بعدی زندگی جنبه های از تفکر ترکیبی، تاملی و خرد را نشان می دهد (کرکا[186] ، 1999).

2-54 رابطه خلاقیت با جنس

اسبورن (1371) می گوید: بر خلاف قدرت جسمی که زنان ضعیف تر از مردان هستند از نظر خلق ایده های بدیع زنان قوی تر از مردان هستند زنان کمی هستند که وسعت قدرت خلاق خویش که می توانند  مورد استفاده قرار دهند یا خیر باشند و وظیفه و علاقه محرک وی است ولی رکورد خلاقیت مربوط به مردان است چون زنان نتوانسته اند بالهای خویش  را بگسترانند مردان با خصوصیات مونث حل می کنند. زنان با خصوصیت مرکز بیشتر، در حل مسائل بهتر از زنانی که خود را با نقش مونث شناسایی می کنند هستند. کرکا (1999) در توجیه تفاوت های موجود در خلاقیت زنان و مردان بیان می کند که شواهد بسیاری وجود دارد که نشان می دهد عوامل محیطی به روش های مختلف در خلاقیت زنان و مردان نقش دارد. برای بیشترین زنان ابراز خلاقیت به وسیله عواملی نظیر تربیت و آموزش هنجار های فرهنگی فقدان                                               حمایت اجتماعی و انتظارات جنسی، محدود می شود. در مردان بین هویت خلاق و تجارب والدینی تعادل وجود دارد، اما در زنان  بین این دو نقش، تضاد  وجود دارد. مردان به عنوان والد، فضای خلاقی را برای خود حفظ می کنند در حالی که زنان از چنین فضای به خاطر  تقاضای خانواده صرف نظر می کنند. زنان خلاق از تمایزات جنسی به عنوان بازدارنده فعالیت های خلاق نام می برند. زنان هنرمند عنوان می کنند که انتخاب های مربوط به مشکلات خانوادگی آنها را از هنر منحرف می سازد، و موانعی نظیر فقدان حمایت،پول یا مراقبت از فرزندان در فرایند خلاقیت و در هویت آنها به عنوان هنر مند نقش دارند (شمس آبادی ، 1374).

2-55 مولفه های اساس در نظریه های خلاقیت                                  

به طور کلی این نظریات بر یک سری از عوامل و فاکتور ها که در بروز خلاقیت موثرند، اشتراک نظر دارند مانند این که خلاقیت از قسمت ناخودآگاه ذهن سر چشمه می گیرد و به گونه ای پنهانی و خارج ازقلمرو و هوشیار جریان دارند. فرایندهایی که مربوط به تفکر استدلال پردازش معلومات مساله گشای و غیره که بدون آگاهی خود شخص صورت می گیرد. تداعی و واکنش های غیر معمول و بدیع افراد خلاق در جریان فرایند ارائه محرک و پاسخ داشتن تفکر واگرا انگیزه قوی تشویق ها و حمایت های خانواده و جامعه و محیط غنی، دموکراتیک و مثبتی  که باعث تحریک و برانگیختن ذهن فرد می شود. از این  عوامل به عنوان عواملی که به طور قطع در خلاق کردن ذهن و بروز خلاقیت موثرند نام برده می شود. رویکردهای دیگر بیان می کنند که افراد خلاق  دارای یک سری تفکرات خلاق خاص و ویژگی های برجسته شخصیتی مثل اعتماد به نفس، پذیرش خط و اراده مستقل هستند (ساسانی ، 2005).

2-56 دیدگاه اسلام در خصوص خلاقیت

معمولا یکی از پایه های خلاقیت و نو آوری طیران فکر در بی انتهاست. خیالبافی و مطرح کردن آرزو های عملی و غیر عملی منشا بسیاری از خلاقیت شده است. دین مبین اسلام دینی فطری و مبتنی بر نهاد پاک انسانی و منطقه و استدلال می باشد. قرآن مجید کتاب الهی در هیچ یک از آیات خود انسان را دعوت به پذیرش کورکورانه مطلبی نموده است. از نظر قرآن دانایان همواره بر نادانان ترجیح مطلق دارند.

                  « قل هول یستوی یلمون والذین انما یتذکر  اولوالالباب »(رمز آیه 9)

 بگو ایا کسانی  که می دانند و کسانی که نمی دانند مساوی هستند فقط خردمندان عالم آگاه بر این مطلبند.

                  « قل یستوی الاعمی و البصیرا فلا تتفکرون » (انعام آیه 50)

آیا فرد بینا و نابینا با هم برابرند؟ چرا فکر نمی کنید .بنابراین تفکر کردن و از قوه خلاقیت خویش بهر ه گرفتن سعادت و رهیابی است و غیر آن  ضلالت و نادانی و به قهقرا رفتن است.

                « افضل العباده التفکر » (کافی ، 6/556)

بهترین  عبادت تفکر است.

              « لاعباده کالتفکر» (اصامی  طوسی ، 1/97145)

هیچ عبادتی مانند تفکر نیست (نقل از رشیدی و شهری آرای ، 1387).

2-57 نظر یه های خلاقیت

درباره خلاقیت و تبین آن در مکاتب مختلف نظریه های متفاوتی ارائه شده است که به بررسی این نظریه ها می پردازیم.

2-57-1 خلاقیت به عنوان الهام خدایی

یکی از نظریه های مربوط به خلاقیت معتقد است که فرد خلاق از الهام خدایی برخوردار است. این مفهوم عمدتاً به وسیله افلاطون مطرح شده است. که هنرمند در لحظه خلاقیت به عنوان دلیل اینکه در کنترل خود نیست، عامل نیروی برتر می شود. از این دیدگاه خلاقیت به عنوان موهبتی الهی است که از الهام ناشی می شود نه از ترتیب (حیرانی ، 1380 ، به نقل از رشیدیان ، 1388).

2-57-2 خلاقیت به عنوان نیروی کیهانی

خلاقیت انسان به عنوان نیروی خلاق نهفته در تمامی موجودات نیز تلقی شده است. به گفته وایتهر(1929) این خلاقیت  ادواری یا آهنگین است چرا که جهان شامل تعدادی از رویداد های فردی نیست بلکه رویداد هایی است که در برگیرنده هستی های واقعی می باشند که زاده می شوند رشد می کنند و می میرند. به اعتقاد وایتهد این خلاقیت، ابداع بی وقفه می کند این ابداع ها دو نوعند. هر موجودی به یک معنا بایستی به طور مرتب خود را تجدید حیات کند تا بتواند به موجودیت خود ادامه بدهد. اگر قرار باشد موجود یاد شده  خود را ظان طور  که هست باقی نگه دارد بایستی پیوسته اجزای خود را جایگزین کند. هر کدام از این اجزا هم شبیه جزیی پیشین بود و هم بی همتا ست زیرا با آن جزیی یکسان نیست. در معنای دوم خلاقیت پیوسته در حال تولید هستی ها تجارب و حالاتی است که کاملاً بی نظیرند. وایتهد در این مفهوم خلاقیت را نوعی روی آوردن به ابداع می نامد. بنابر این خلاقیت هم آن چه را که قبلاً وجودداشته ابداع می کند و هم اشکال تازه ایی را به وجود ی آورد (حسینی ، 1383).

2-57-3 خلاقیت از دیدگاه رفتار گرایان

از دیدگاه یکی از نظریه پردازان این مکتب آفرینندگی چیزی جز تکوین تداعی بین محرک و پاسخ های دور از هم نیست. بر معنای این نظریه آزمون تداعی بعید (RAT) برای اندازه گیری استعداد آفرینندگی تهیه شده است. نظریه پردازان دیگری سعی کرده اند که رفتار خلاق را بر طبق الگوی شرطی شدن وسیله ای توجیه کنند. آنان اعتقاد دارند که فرق خلاق هنگام عمل به رفتار های خلاق با پاداش رو به رو شده است و به تدریج  اندیشه و نیروی وی در مسیر رفتار های خلاق متمرکز شده است (بهروزی ، 1375).

2-57-4 خلاقیت  از دیدگاه شناخت گرایان و گشتالت

روان شناسان شناختی این نکته را مطرح کرده اند که مکتب رفتارگرایی نقش شناختی فرد را در آفرینندگی مورد توجه قرار داده است. در حالی که از نظر مکتب شناختی خرد در داد و ستد با محیط خود اطلاعات کسب می کند و این اطلاعات نحوه دریافت سازماندهی انبار کردن و به کار گرفتن اطلاعات مسیر و کیفیت و محصول اندیشیدن او را تعیین می کنند. به ویژه نحوی جذب اطلاعات جدید و سازگاری ذهن با آن ها اهمیت خاصی دارد. همچنین حذف سانسور شناختی در افراد خلاق کمتر صورت می گیرد. از سوی دیگر توجه گسترده به محیط سبب می شود که فرد در آن واحد با عناصر متعددی سرو کار داشته باشد. اشتباه و تغییر نظر در رفتار عادت کند و در نتیجه انعطاف پذیری ذهنی بیشتری داشته باشد و بتواند دل به دریا بزند و راه حل های مختلف را آزمایش کند (بهروزی ، 1375).

اساس نظریات شناخت گرایی بر محور روانشناسی گشتالت است. بنیان تفکرخلاق از دیدگاه گشتالت مبتنی بر کل گرایی است که پدیده ها را بر پایه ویژگی های کل آن تبیین می کند. نظریات اساسی این مکتب پیرامون خلاقیت توسط ورتایمر مطرح شده است. او معتقد است که فکر پیرامون حل مساله باید شکل کلی داشته باشد. یعنی موفقیت به عنوان یک کل  در نظر گرفته شود. همین است که وقتی اساس و ماده اصلی حل مسئله درک شود می توان آن را به شرایط دیگری انتقال داد و این تنها راه تفکر خلاق است. روانشناسان گشتاسب بین تفکری که از تجربه های گذشته بهره می گیرد با فکر سوادی که چیزی کاملاً تازه بودن استفاده از تجربه های گذشته ایجاد می کنند تمایز قائلند. آن ها امیدوار بودند نشان دهند  که می توان مسئله را بدون دانش و تجربه خاص گذاشته حل نمود از دیدگاه گشتالت ما همه ظرفیت تفکر خلاق  را داریم. این سوال مطرح است که چرا اغلب به طور مولد فکر نمی کنیم؟ بر طبق نظر گشتالت ماهیت این است که حل کنندگان مسئله تلاش هایشان را روی به کارگیری تجربه های گذشته در حل مسئله متمرکز می کنند (آقایی ، 1377).

2-57-5 خلاقیت از دید تداعی گرایان

تداعی گری را می توان در این اصل خلاصه کرد که اندیشیدن عبارت است از مرتبط نمودن ایده های ناشی از تجربه بنا به قوانین فراوانی[187] ،تازگی[188] و وضوح هر قدر که دو ایده بیشتر تازه تر و واضح تر با همه مربوط باشند وقتی یکی از آنها به ذهن می رسد به احتمال زیاد دیگری آن را همراهی می کند. بنابراین نظریه تداعی گرایان ایده ها جدید از ایده های قدیم و به وسیله فرایند آزمون  و خطا پدید می آیند. شخص  هنگام روبه رو شدن با مسئله ای ترکیبی از ایده ها را یکی پس از دیگری فرا می خواند تا آرایشی                                                               برای رهیابی بیابد این ترکیبی ایده تازه اورا تشکیل می دهد. بنابر این تفکر خلاق عبارت است از فعال کردن  ارتباطات ذهنی است و تا آنجا ادامه می یابد که یا ترکیب درست خود را بروز دهد و یا شخص  دست از آن بر دارد. بنابر این هر چه شخصی تداعی بیشتری به دست آورد ایده های بیشتری در اختیار خواهد داشت و بیشتر خلاق خواهد بود. به عبارتی دیگر تداعی گری از عهده تبیین خلایق شناخته  شده خلاقیت بر می آید تفکر تازه به معنای جدا کردن ایده های قبل از زمینه و ترکیب کردن آنها به منظور تشکیل تفکر  بکر است ( نلر ، 1369، مترجم مسدود).

2-57-6 نظریه خلاقیت  آمابیل

هسته اصلی این نظریه را انگیزش  تشکیل می دهد. آمابیل در نظریه خلاقیت خود بر نقش اصولی انگیزه درونی در خلاقیت تاکید دارد. او معتقد است که در واقع این انگیزه درونی است که موجب خلاقیت می شود نه انگیزه بیرونی. به عبارت دیگر افرادی که تمایل بسیار خلاقانه بودن دارند وقتی که به واسطه علایق  لذت بردن و کلنجار رفتن با خود، احساس انگیزش نمایند به چنین هدفی دست می یابند (  انگیزه درونی ) تا به وسیله فشار بیرونی. آمابیل و همکاران (1985) تفاوت های بارزی در میزان خرسند دانش آموزان از تجریه یادگیری رسمی با عنوان کرده اند این موضوعی است ویژه زیرا احتمالا ًخرسندی درونی از یادگیری به افزایش خلاقیت و موفقیت تحصیلی در دبیرستان همراه شده است (انصاری جعفری  ، 1376).

2-57-7 دیدگاه روانکاوی  درباره خلاقیت

توجیه روانکاوان از اندیشه و آفرینندگی متکی بر جنبه های ناهشیار ذهن است. فروید (1959) اندیشیدن                                                                آفریننده را نوعی رویای روز یا خیالبافی می داند که در آن ذهن  فرایند های ثانویه را کنار می گذارد و به فرایند های ابتدایی رو می کند. فرایند های ابتدایی همان تفکر دوره کودکی است که در آن عروسک کودک صاحب شخصیت وتمایلات یک آدم واقعی می گردد و تکه چوبی یک است تلقی می گردد. با این تفاوت که در مورد بزرگسالان خلاق حوزه عمل فرایند ابتدایی ذهن  به مسئله مورد نظر هنرمند یاعالم گشانده می شود و به ویژه در مرحله اثبات درسی و نادرستی، آفریده ذهن به محک درستی یا نادرستی، زده می شود تا آنجا که بر طبق نظریه های جدید نیز رویا نوعی اندیشیدن ابتدایی تلقی می شود که در آن مسائل مهم زندگی دنبال می شوند و از این طریق شعرگفتن یا حل مسئله ریاضی در خواب قابل توجیه است (بهروزی ، 1386). روانکاوان جدید این دیدگاه را که شخص خلاق لزوما از نظر عاطفی آشفته است رد می کنند و بر عکس معتقد است که خلاقیت بایستی دارای « خودی » به اندازه کافی انعطاف پذیر و مطمئن  باشد تا به او اجازه بدهد به ناخود آگاه خود سفر کند و با کشفیات خود سالم برگردد. فرد خلاق مغلوب قضاوت های ناخودآگاه خود می شود بلکه آنها را مورد استفاده قرار می دهد. او قادر است آگاهانه بازگشت کند زیرا می داند که می تواند به واقعیت بر گردد. مسلماً بسیار از افرادی که از نظر عاطفی آشفته  اند وخلاق تلقی می شوند از بیم آن که خلاقیتشان از طریق حل مشکلات عاطفی از بین برود درمان را رد می کنند(اندرسون ،هو، چرستن وسودن[189] ، 2004).

2-57-8 دیدگاه روانکاوی جدید  در باره خلاقیت

سهم عمده نئوفروید گرایان در روانکاوی این اصل است که خلاقیت محصول ذهن نیمه آگاهی است نه ناخودآگاه تفاوت ذهن نیمه آگاه با ناخود آگاه در این می باشد که هنگامی که « خود » در راحتی است ذهن نیمه آگاه برای یادآوری باز است. تفکر خلاق هنگامی  بروز می کند که  خود به طور اختیاری و موقت از برخی نواحی نیمه آگاه عقب نشینی می کند تا بعداً آن را به گونه ای موثر کنترل کنند. خلاقیت بازگشتی است که مصلحت و اختیار خود صورت می پذیرد و خلاق کسی است که می تواند نسبت به دیگران با آزادی بیشتری از ذهن نیمه آگاهی بهره برداری کند(نلر ، 1380).

2-57-9 دیدگاه مکتب روان سنجی

این مکتب به خلاقیت از زوایه آزمون ها می نگرد و تلاش می کند مقیاس های کمی خلاقیت را در افراد اندازه گیری کند. بنابر این تعریف خلاقیت بر حسب چکونگی عملکرد روی مواد یک دست بیان می گردد.  از پیشروان این مکتب گلیفورد است. او خلاقیت را عبارت از تفکر واگرا می داند(کار و الن[190] ، 2004). تفکر واگرا یک جستجوی ذهنی ای است که به دنبال تمام راه حل های ممکن برای یک مساله است  ودر مقابل تفکر همگرایی قرار دارد که به دنبال یک جواب صحیح مسأله می گردد ،قرار داد(حسینی ، 1378)

2-57-10 دیدگاه  تورسن درباره خلاقیت

تورنس ( 1998) در دیدگاه خود سه تعریف  را برای خلاقیت مطرح می کند:

1) تعریف پژوهشی: فرایند حس کردن مشکلات  و مسائل و شکاف در اطلاعات، عناصر گم شده چیز های ناجور حدس زدن و فرضیه سازی پیرامون این نواقص و ارزیابی و آزمون این حدس ها و فرضیه ها تجدید نظر کردن ودوباره آزمون آن ها و بالاخره انتقال نتایج.

2) تعریف هنری: خلاقیت مانند خواستن، دانستن، عمیق حفر کردن، دوباره نگاه کردن، خط زدن خطاها، خواندن به کسب خود و ... است.

3) تعریف وابسته  به بقا: قدرت و توان مقابله  و انعطاف پذیری فرد با موقعیت های جدید و دشوار (سیف ، 1383).

تورنس برای پیش بینی و پرورش رفتار خلاق مدلی ارائه می دهد که این مدل مبتنی بر سه محور توانایی، مهارت و انگیزه است. در عین حال او معتقد است با آن که افراد گرایش به داشتن انگیزه برای انجام کارهایی که می توانند به بهترین  وجهی انجام دهند، دارند. ماهیت خلاقیت و طرز تفکر  اجتماع درباره آنها ممکن است چنان باشد که بین توانایی ها  و انگیزه ها و مهارت های خلاقیت رابط های وجود نداشته باشد. یا رابطه کمی وجود داشته باشد (قاسم زاده ، 1375).

مدل خلاقیت تورنس بر گرفته از مدل گیلفورد است که بر ویژگی های تفکر  واگرا، به خصوص  سیالی، انعطاف پذیری، بسط و ابتکار استوارند. تورسن معتقد است این عناصر با هم در تعامل هستند و شواهد احتمال دستیابی به راه های بهتر و مناسب تری وجود خواهد داشت بلکه احتمال موفقیت بیشتری نیز پیرامون حل مسئله تخمین زده می شود. بنابر این به نظر می رسد افرادی که در توانایی حل مساله  ضعیف هستند. در ایجاد و بررسی راه های مختلف نیز ضعیف می باشند (قاسم زاده ، 1375).

2-57-11 نظریه شاکتل[191]

شاکتل با نظریه فروید در باره خلاقیت مخالف است. وی خلاقیت فرد را در این می داند که محیط  وعوامل موجود در آن  با بهتر بررسی  کند. وبدون این که تحت تاثیر دیگران قرار گیرد با هدف معینی او را از بررسی محیط باز دارد. آزادانه  به شناختن محیط و مشخص ساختن عناصر عمده آن بپردازد. او نظر فروید را مورد خیالبافی رویا و جریان تصورات آزاد تا اندازه ای صحیح تلقی می کند ولی معتقد است  که فروید درباره تفکر خلاق سخت در اشتباه است. افرادی  که فکرشان باز است کمتر تحت تاثیری عادات  و تلقینات قرار می گیرند و بهتر می توانند محیط اطراف خود را بشناسند و به خلق افکار و عقاید تازه                                                              مبادرت کنند. به نظر این دانشمند محرک فرد در پیدا کردن  تازه و خلق افکار جدید احتیاج او به ایجاد و در ارتباط با محیط است. افرادی که در برخورد با محیط بیشتر دقت می کنند. فکر خود را به کار بیندازند و عناصر موجود در محیط را از جهات مختلف مورد بررسی قرار دهند بهتر می توانند اندیشه ها و افکار تازه  را به وجود آورند. فعالیت های ادراکی یا فکری بشر از نظر شاکتل  به دو صورت ظاهر می گردد:

1)مرکزیت فرد: یعنی  آنچه فرد احساس می کند مبنای فعالیت و تفکر او قرار می گیرد.

2)مرکزیت  شی: بعضی توجیه شیء  و خصوصیات  آن در این صورت فرد می خواهد اشیا خارجی را بدون دخالت دادن احساس و تمایل خود درک کند. این دانشمند عقیده دارد که مرکزیت فرد در دوران کودکی وبچگی بر فعالیت های فکری افراد غلبه دارد  و در دوران بلوغ  و سالمندی فرد بیشتر متوجه اشیاء می شود و می خواهد آن ها را چنانچه هستند در نظر بگیرد. به عقیده او خلاقیت در حدو سعی معلول غلبه  صورت دوم بر اول است. یعنی هر چند فرد کمتر احساس و تمایل خود را در شناختن  محیط دخالت دهد. بهتر می تواند به خلق افکار تازه اقدام کند(شریعتمداری ، 1381).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-58 بررسی پیشینه  تجربه پژوهش:

پیشینه پژوهش یکی از مهمترین بخش های هر تحقیق است. بر اساس آن می توان چشم انداز فعالیت  های پژوهشی گذشته در ارتباط با موضوع پژوهش و همچنین همنویی و ناهمسویی های پژوهش های گذشته  که به طور مستقیم با موضوع پژوهش در ارتباط هستند، یا حداقل در یکی از متغیر های پژوهش مشابهت  داد را شناخت. بر این اساس، پژوهش های مربوط به تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت به شرح ذیل مورد بررسی قرار گرفتند:

2-58-1 پیشینه مربوط به تفکر انتقادی

پژوهش هایی در رابطه با تفکرانتقادی و متغیر های دیگر و تاثیر این متغیر ها به تفکر انتقادی صورت گرفته است و نتایج به دست آمده از این پژوهش ها ما را در رسیدن به اهداف یاری می نماید. لذا این پژوهش های در داخل وخارج کشور ما صورت پذیرفته است و از پژوهش هایی که در کشورهای دیگر در این رابطه انجام شده به موارد زیر می توان اشاره نمود:

کوین و گری[192] (2009) به مطالعه ی خود شناسی دانشجویان به عنوان متفکرانتقادی پرداخته اند و تاثیر نگرش ها و قدرت و توانایی نگرش و اعتقادات هنجاری را به تفکر انتقادی مورد بررسی قرار داده اند. در این پژوهش فرض بر این است که قدرت و توانایی نگرش، تاثیر نگرش ها را به اعتقادات هنجاری به صورت متعادل در می آورد و به جای آن، اعتقادات هنجاری، تاثیر تعامل میان نگرش و قدرت نگرش  را به خود شناسی دانشجو به عنوان  متفکر انتقادی به حالت تعدیل در می آورد. نتایج نشان می دهد که دانشجویان که داری نگرش های مثبت و قوی نسبت به تفکر انتقادی می باشند، اعتقادات هنجاری قوی دارند که همراه با مهارت می باشد و در عوض، این اعتمادات به  خودشناسی خود به عنوان متفکر انتقادی  تاثیر می گذارد. نتیجه های به دست آمده بر اساس مشارکت دانشجویان در کلاس ها جهت یافته از این فرضیه حمایت می کند.

آنجلی و والایندز[193] (2008) در پژوهشی پیرامون تاثیر روش های تدوین در آموزش مهارت های تفکر انتقادی که در آن از چهار گروه 72 نفری  از دانشجویان به عنوان آزمودنی استفاده شده بود از چهار روش  تدریس متفاوت جهت آموزش مهارتهای تفکر انتقادی استفاده کردند. آنان به این نتیجه دست یافتند که                                                             

                                                                                                                              

دانشجویان که در گروه های  تدریس قرار گرفته بودند برداشت های متفاوتی از تفکر انتقادی نشان دادن.

فیلیپ، برانر و ریدل[194] (2008) به بررسی تاثیر اقدامات آموزشی بر گرایش ها و مهارت های تفکر انتقادی دانشجویان پرداخته اند. یافته ها روشن می سازد که پیشرفت در مهارت ها و گرایش های تفکر انتقادی دانشجویان را نمی توان به عنوان یک موضوع ضمنی پنداشت و آموزش دهندگان باید اهداف را برای دانشجویان آشکار کرده وخود آموزش دهندگان نیز ضمن آشنایی با این اهداف در دوره های آموزشی، چگونگی  انتقال آن را به فراگیران بیاموزند.

لوئیتز[195] (2007) با آموزش تفکر انتقادی به فراگیران ( طی سالهای 2001 تا  2004) دریافت که علی رغم  آموزش یک سوم از فراگیران به این مهارت  دست نیافتند و به منظو حل این مشکل در گروه های کوچک بحث و پرسش، روش هایی برای تنظیم یادگیری و نحوه ایجاد انگیزه در اعضای گروه شکل گرفت و نتایج نشان داد که محیط آموزشی و تعامل فراگیران به ایجاد تفکر انتقادی در تدریس کمک کرد. و همچنین او به این نتیجه دست یافت که در حال حاضر  یک سوم دانشجویان فاقد مهارت های تفکر انتقادی هستند این یافته ها به وضوح نشان می دهد که سطوح مهارتهای تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه ها در سطح بسیار پایینی قرار دارند. بدیهی است که عوامل متعدد و در هم تنیده ای می توانند در پایین بودن سطح نمره های تفکر انتقادی دانشجویان دخالت داشته باشد. که از آن میان می توان به نارساییهای آموزشی، تاکید بر محفوظات در کلاس های دانشگاهی، ضعف مفاهیم، عدم طرح  سوال های تحقیق و نیازمند تفکر و نیز برخی از ویژگی های آزمودنی ها مانند عدم انگیزه و تعهد لازم برای تکمیل پرسشنامه اشاره کرد.                                                               

دنیل[196] (2006) به بررسی نگرش مشارکتی دانشجویان در آموزش و پیشرفت تفکر انتقادی و نقش متغیر های دیگر پرداخته اند. نگرش مشارکتی برگوش دادن به دیگران با فکر باز تاکید داد و فقط بعد از بازتاب اندیشه در مورد رویکردهای مختلفی که به چالش کشیده می شوند. نتایج قابل توجه ی به دست می آید. نتایج نشان داد که چنانچه آزادی آموزشی در کلاس درس برای دانشجویان تضمین شود و دانشجویان فرصتی برای فکر کردن داشته باشند، در پیشرفت مهارتهای تفکر انتقادی آنها تاثیر فراوان دارد و نقش استاد در ایجاد فضایی که دانشجویان در آن  با آرامش نظرات و دیدگاه های خود را به راحتی عنوان کنند بسیار اساسی است. دانشجویان با شرکت در این کلاس های طراحی شده به میزان زیادی مهار تهای تفکر انتقادی آنها افزایش یافته است.

اندرسون، هو و سودن [197] ( 2004) نیز طی مطالعه ای به تاثیر یادگیری مهارت های تفکر انتقادی در آموزش بیشتر دانشجویان پرداخته اند. برنامه آموزشی که در آن مهارتهای تفکر انتقادی آموزش داده شده طراحی شد و 84 دانشجو در 10 جلسه در برنامه ی طراحی شده که شرکت کردند آموزش به همراه مدل سازی و تمرین های انتقادی همتا محور در محتوای پروژه کار دانشجویان در این تمرین ها یاد می گرفتند که مثال های فرضی مربوط به نکات عمده  پروژه را مورد نقد قرار دهند. تجزیه و تحلیل گفتگوهای دانشجویان  مشخص نمود که آن ها متوجه مباحث توجیهی شده اند و همچینین تجزیه و تحلیل محتوای کارهای نوشتاری آنها مشخص نمود که آن ها در توجیه مباحث شان به طرز چشمگیری از درجه بالاتر نسبت  به گروه کنترل بر خوردار بودند. نتایج نشان می دهد که دیالوگ بر تفکر انتقادی و کار نوشتاری تاثیرمی گذارد                                                                 چه از نوع ضعیف آن در استفاده از داستان ها یا تعمیم سازی و یا از نوع قوی آن مثل تحقیق کردن را می  تاثیر می گذارد.

جین ، بیرمن و برودبار[198] (2004) بر اساس پژوهشی 198 دانشجوی کارشناسی بهداشت محیط را در دانشگاه دولتی ایلی نویز امریکا از نظر گرایش به تفکر انتقادی مورد بررسی قرار داده اند. نتایج نشان دهنده گرایش مثبت دانشجویان بود. بررسی زیر بخش های گرایش به تفکر انتقادی نیز نشان داد که بیش از نیمی از دانشجویان در قسمت « حقیقت جویی » دچار ضعف می باشد.

پژوهش انجام شده توسط اسلام آبادی، شکرابی، بهبهانی و جمشیدی[199] (2004) در ایران نشان می دهد که 93 درصد دانشجویان ترم اول و 94 درصد دانشجویان ترم آخر دارای توانایی تفکر انتقادی ضعیف بوده اند و بین تفکر انتقادی  دانشجویان ترم اول و آخر تفاوتی وجود نداشته است.

میلر[200] (2003) بر اساس پژوهشی بر روی دانشجویان داروسازی دانشکده ای در داکوتای شمالی را مورد بررسی قرار داد. نتایج پژوهشی وی نشان داد که میانگین نمره کل مهارت تفکر انتقادی در دانشجویان سال چهارم بالاتر از حد هنجار بوده است. همچنین میانگین نمره کل گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان سال  چهارم نشان دهنده گرایش مطلوب و مثبت دانشجویان بود.

 

گریقین و اورت[201] ( 2002) نیز در همین راستا پژوهشی انجام دادند که هدفشان این بود که آیا وارد کردن یک درس مختصر مربوط به تفکر انتقادی به محتوای درس آزمایشگاه شیمی دانشجویان باعث تقویت مهارت های تفکر انتقادی در آنان می شود ؟در این بررسی مدت آموزش 9 ساعت بود که در خلال ساعت اول برنامه درسی آزمایشگاه بر آزمودنی های گروه آزمایش ارائه گردید. نتیجه این شد که وارد کردن یک درس مختصر تفکر انتقادی به محتوای درس نمی تواند  راهبرد آموزشی مناسبی برای آموزش تفکر انتقادی باشد.

کینگ و شل[202] (2002)  در پژوهش خود پیرامون میزان کسب مهارت های تفکر انتقادی فراگیران در دوره  کارشناسی اظهار داشتند که تنها 20 درصد از برنامه های دروه کارشناسی نیاز تفکر انتقادی را بر آورده ساخته است و این در صورتی است که در آن ها عدم شایستگی کافی در تفکر انتقادی، قضاوت و تصمیم گیری فراگیران را در پژوهش خودنشان دادند.

بل وهمکاران (2002) پژوهشی انجام دادند که در آن شش فرایند بر استراتژی یادگیری گروهی متمرکز شده بود و هدف آن تدریس روش کار و چگونگی عمق بخشیدن، تحصیل کردن واستفاده از تفکر انتقادی به دانشجویان در برخورد با موارد بود که در موقعیت های کیلینکی با آن مواجه می شدند. آن ها در یافتند که پس از آموزش های ذکر شده  دانش تجربی و نظری (تئوریکی ) دانشجویان تقویت شده است(نقل از  استیپ[203] ، 2003).

همچنین تحقیق بکی، لواج و بارنت [204] (2001) نیز مبین آن است که نمره دانشجویانی که قبل از بازنگری برنامه درسی مشغول به تحصیل هستند با دانشجویان بعد از بازنگری برنامه درسی و آزمون مهارت تفکر انتقادی تفاوت معنی داری وجود دارد و به عبارتی دانشجویان با برنامه درسی قبل از بازنگری نمره کمتری در این آزمون به دست آوردند.

توماس[205] (1999) نیز در پژوهشی نتایج نشان می دهد که تعداد زیادی از معلمان از اینکه آموزش تفکر انتقادی شامل چه فعالیت هایی است و استانداردهای تفکر انتقادی چیست آگاهی بسیار اندک داشتند و نمی دانستند که چه مهارت هایی را باید در فراگیران پرورش دهند می توان چنین نتیجه گرفت که همه معلمان نیازمندآموزش در زمینه فرایند تفکر انتقادی در دوره های پیش و ضمن خدمت هستند.

پژوهش سدلاک و دالری[206] (1999) نشان داد دانشجویان که با روش کلاسیک درس می خوانند نسبت به دانشجویانی که روش تدریس نوین آموزش می بیند دارای نمره مهارت تفکر انتقادی پایین تر هستند.

مانینگ[207] (1999) نیز در پژوهشی به بررسی ارتباط میان تفکر انتقادی و نگرش  دانشجویان ثبت نام کرده در درس خواند انتقادی، نسبت به خواندن پرداخت. برای یک گروه  برنامه درسی معمولی وبرای گروه دیگر علاوه  بر آن پنج مهارت تفکر انتقادی آموزش داده شد. تفاوت در تفکر انتقادی میان گروه کنترل و گروه

گواه دیده شد، که نشان می داد آموزش مهارت های تفکر انتقادی باعث افزایش توانایی های آنان  در تفکر انتقادی شده است.

 اورین و وینفرد[208] (1993) نیز با هدف تاثیر تمرین های تفکر انتقادی بر چگونگی درک مطلب ارزشیابی و استدلال در میان دانشجویان نشان می دهد تمرین های تفکر انتقادی باعث افزایش درک مطلب می شود ودر ارزشیابی و استدلال نمرات تفکر انتقادی آنان افزایش یافته ولی این تفاوت معنی دار نبوده است.

 

 

 

 

 

بررسی پیشینه پژوهش در ایران نشان می دهد که در حیطه مهارتهای شناختی در قالب مفاهیم مختلف از جمله تفکر انتقادی چندین کارپژژهشی انجام شده است که این جا به طور مختصر به چند پژوهش اشاره می شود:

بر اساس پژوهش رشیدیان (1388) که به مقایسه تفکر انتقادی و خلاقیت در دانش آموزان مدارس استعداد درخشان با دانش آموزان عادی به این نتایج دست یافت که بین میانگین مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان پسر تیزهوش و دختر تیزهوش و دختر عادی و پسر عادی تفاوت معنا داری وجود دارد. یعنی دانش آموزان پسر عادی نسبت به دانش آموزان دختر عادی و دختر تیزهوش و پسر تیزهوش از مهارتهای تفکر انتقادی بیشتری برخورداند. همچنین بین دانش آموزان  دختر و پسر از نظر مهارت های تفکر انتقادی تفاوت وجود ندارد. یعنی دختر وپسر از نظر مهارت های تفکر انتقادی تقریباً در یک سطح می باشند و این امر نشان می دهد که مهارت تفکر انتقادی در دختران  و پسران  را در یک سطح را نشان می دهد.

بر اساس پژوهش اطهری، شریف، نعمت بخش و بابامحمدی (1388) نمرات آزمون مهارت های تفکر انتقادی در دانشجویان، دربدو ورود به دانشگاه چندان مطلوب نیست و رتبه داوطلب در آزمون سراسر همه نتوانسته است ارتباطی با این مهارت ها داشته باشد. به عبارتی بین رتبه آزمون سراسری با نمره کل تفکر انتقادی دانشجو همبستگی معنی داری مشاهده نشد. در حیطه های زیر مجموعه تفکر انتقادی، صرفاً نمره حیطه استنباط با رتبه دانشجویان در آزمون سراسری با یک ضریب همبستگی نسبتاً کم ارتباط معنی دارد دانست .

بر اساس پژوهش برخورداری، رفاهی وفرح بخش(1388) تحت عنوان ارتباط گرایش به تفکر انتقادی و عزت نقس در دانشجویان پرستاری به این نتیجه دست یافته که دانشجویان با عزت نفس بالاتر از گرایش به تفکر انتقادی مطلوب تری برخوردارند، و همچنین ارتباط مستقیم و مثبتی بین این دو ویژگی وجود داشت.

بر اساس پژوهشی قریب، ربیعیان، صلصالی، حاجی زاده، صبوری کاشانی و خلخالی(1388) تحت عنوان مهارت های تفکر انتقادی و گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان ترم اول و آخر مدیریت خدمات بهداشتی - درمانی به این نتایج دست یافته که مهارت تفکر انتقادی در دانشجویان ترم اول ودانشجویان ترم آخر هر دو در حدود هنجار بود. تفاوت معنی دار آماری بین الگوی نمره دانشجویان ترم اول با الگوی نمره دانشجویان ترم آخر وجود نداشت. از نظر گرایش به تفکر انتقادی دردانشجویان ترم اول با الگوی نمره دانشجویان ترم آخر تفاوت معنی دار آماری وجود داشت و نمره دانشجویان ترم آخربیشتر از دانشجویان ترم اول بود.

دژگاهی (1387) در پژوهشی تحت عنوان تفکر انتقادی چالشی در برابر استقلال به عنوان هدف آموزشی ابراز نمود که نظام های آموزشی به سبب ارائه  چهار چوب های ذهنی خاص لزوماً رشد عقلانی را میسر نمی سازند. پس باتوجه به دو رویکرد تاریخی ( بر اساس رویکرد ساخت گرایانه که تفکر انتقادی را با تکیه به زبان به عنوان هدف آموزش تلقی می کنند ) و رویکرد غیر تاریخی ( رویکرد روانشناختی که تفکر انتقادی به عنوان رویکرد غیر تاریخی هدف شناخته شد ) وآنچه  از تلفیق این دو منتج می شود طرح  تفکر انتقادی  عنوان هدف آموزشی در مواجه شدن با تغییرات و پی در پی این دوران ضروری  شمرده می شود.

مصلی نژاد وسبحانیان (1387) به بررسی تفکر انتقادی در دانشجویان پرداخته اند در این مطالعه دانشجویان سال آخر رشته کامپیوتر با دو روش سنتی ومجازی آموزش دیدند نتایج نشان می دهد که نمره کل تفکر انتقادی گروه آموزش مجازی بیش از گروه آموزش سنتی بود اما تفاوت معنی دار آماری نداشتندو در بخش مهارت ها_مهارت تعبیر و تفسیر_میانگین نمره گروه آموزش مجازی از گروه سنتی به طور معنی دار بیشتر بود.

بدری گرگری و فتحی آذر (1386) اظهار نمودند که نوع روش تدریس تاثیر بسزایی در آموزش مهارت های تفکر انتقادی دارد. این پژوهشگران که تاثیر روش تدریس مبتنی بر حل مساله گروهی و روش تدریس بطریقه آموزش سنتی را به یادگیری مهارتهای تفکر انتقادی مورد بررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند که روش مبتنی بر حل مسئله گروهی تاثیر بیشتری بر یادگیری مهارت های انتقادی داشت.

قریب (1385) نیز پژوهشی با هدف کلی تعیین ارتباط بین مهارت تفکر انتقادی و گرایش به تفکر انتقادی در دانشجویان سال آخر کارشناسی ارشد انجام داده است. آزمون آماری نشان داد ارتباط مستقیم معنی داری بین نمره گرایش  به تفکر انتقادی و مهارت تفکر انتقادی وجود دارد. این پژوهش نشان داد که میزان گرایش به تفکر انتقادی و مهارت انتقادی وجود دارد، این پژوهش نشان داد که میزان گرایش به تفکر انتقادی مهارت تفکر انتقادی در بین دانشجویان کارشناسی ارشد کمتر از حد مورد انتظار است و با توجه به رابطه ی این دومتغیر می توان برنامه ریزی مناسبی برای رشد تفکر انتقادی دانشجویان طرح ریزی نمود.

علیوندی وفا (1384) پژوهشی انجام داده است که هدف آن بررسی رابطه تفکر انتقادی و پیشرفت تحصیلی دانشجویان بوده است. نتایج این پژوهش نشان داد ه که رابطه ی مثبت و معنی داری بین میزان تفکر انتقادی و پیشرفت تحصیلی حاکم است. همچنین میزان نمرات تفکر انتقادی در دانشجویان سه گروه علوم انسانی، فنی- مهندسی  و علوم پایه متفاوت است؛ ولی این تفاوت از نظر آماری معنی دار نمی باشد. از طرفی تفاوتی بین میزان تفکر انتقادی در دانشجویان دختر و پسر موردتایید قرار نگرفته است.

بهمنی، یوسفی، نعت بخش، چنگیز، طاهری ومردانی (1384) در پژوهشی پیرامون مهارت های تفکر انتقادی دانشجویان علوم پایه انجام گرفت نشان دادند که دانشجویان گروه پزشکی با اینکه در رقابت بسیار دشوار به دانشگاه راه پیدا کرده اند. به نظر می رسد از نظر هوش و پشتکار و انبار کردن ذهن از محفوظات نسبت به دیگر شرکت کنندگان کنکور برتری داشته اند، ولی پس از انجام پژوهش و سنجش تفکر انتقادی  آنان در مواجهه با متون علمی عملکرد ضعیفی را بهره گیری از تفکر انتقادی از خود نشان دادند.

جواد زاده شمشهای (1383) یک پژوهشی کیفی با هدف بررسی هویت دینی و تفکر انتقادی و رابطه ی این دو در دانشجویان 22-20 ساله انجام داده است. نتایج تحلیل کیفی و محتوای مصاحبه ها نشان داده که وضعیف هویت دینی دانشجویان مورد بررسی و میزان بهره مندی آنها از تفکر انتقادی به این صورت است: کسانی که مهارت تفکر انتقادی به خوبی استفاده کرده یا می کنند از هویت دینی شکل یافته تری برخورداند و یا اینکه مراحل جستجو برای دستیابی به هویت دینی شکل یافته  را طی می کنند. همچنین در این تحلیل،  عواملی که بر شکل گیری هویت دینی افراد وچگونگی رشد تفکر انتقادی در افراد موثر بوده است. شناسایی شدند که از آن جمله می توان، زمینه مذهبی خانواده، عملکرد افراد به ظاهر این دارد و سطح  جامعه، تاثیر روابط دوستانه، تاثیر محیط مدرسه و معلم و داشتن تعامل فکر با اساتید دانشگاه را نام برد.

 در این راستا عبد حق ( 1383) در پژوهشی توصیفی با هدف مقایسه تفکر انتقادی دانشجویان  ترم اول و ترم آخر مقاطع کارشناسی پیوسته و کارشناسی ارشد نتایجی به دست آورده است و این نتایج نشان می دهد که نمرات کل تفکرانتقادی دانشجویان ترم اول و ترم آخر دانشگاه های علوم پزشکی تهران تفاوت معناداری ندارند، بر اساس این یافته ها به نظر می رسد در طول آموزش آن چنان که باید به تفکر انتقادی تاکید نمی شود و دانشجویان ازحیث تفکر انتقادی  دارای ضعف می باشند. لذا  لزوم به کارگیری روش های آموزشی نوین و راهکار های یادگیری فعال تاکید شده است تا دانش نگرش مهارت و انگیزه ی لازم برای ایجاد و رشد تفکر انتقادی دانشجویان فراهم گردد.

بر اساس پژوهش خلیلی و سلیمان(1382) با عنوان مقایسه تاثیر دو روش آموزش کلاسیک و مبتنی بر استراتژی های تفکر انتقادی به میزان یادگیری پایدار دانشجویان پرستاری که اکثریت دانشجویان را خانم ها تشکیل داده میانگین سنی آنان  46/20 سال بوده است. همچنین نتایج نشان داد که دانشجویان در اجرا آزمون پایان دوره توانسته اند در هر دوره آموزشی کلاسیک (8/78 %) و cts  (6/85%) بیش از 60%  نمره آزمون پایان همان دوره را کسب نمودند که نمایانگر ایجاد یادگیری پایدار در هر دو دوره آموزش مذکور می باشد. مقایسه تفاضل میانگین  نمرات آزمون های هر دوره با یکدیگر اختلاف معنی داری را بین دو دوره نشان نداد که بیانگر این است که تفاوت معنی داری در میزان یادگیری پایدار در دو دوره آموزشی مذکوروجود نداشته است. مقایسه میانگین نمرات دانشجویان در آزمون مهارت تفکر انتقادی در ابتدای ترم (12/10) وانتهای ترم (53/11) نشان داد که سطح مهارت های تفکر انتفادی دانشجویان در پایان ترم به طور معنی داری افزایش یافته است (001/0=p ).

میر مولایی، شعبانی، بابایی و عبد حق(1382) پژوهش خود را پیرامون مقایسه تفکر انتقادی دانشجویان ترم اول و ترم آخر مقطع کارشناسی پیوسته مامایی صورت دادند و نتیجه گرفتند که در کل تفکر انتقادی در بین دانشجویان دانشگاه های مختلف تفاوت آماری وجود ندارد. وافزون بر آن در مقایسه ترم اول و ترم  آخری هر دانشگاه فقط در یک دانشگاه  مهارت تفکر انتقادی تا حدودی افزایش نشان داد.

اسلامی(1382)در رابطه با متغیر تفکر انتقادی الگوی برای طراحی  و اجرای برنامه خواندن انتقادی و بررسی اثر آن بر تفکر انتقادی ونوشتن تحلیلی ارائه داده است، هدف آن بررسی میزان تاثیر این برنامه به تقویت تفکر انتقادی را به عنوان یک مهارت کلی و مهارتهای استنباط وتحلیل را به عنوان خرده مهارت در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه به طور معنی داری تقویت کرده است. اما مهارت ارزشیابی در گروه آزمایش تفاوت معنی داری  با گروه گواه نشان نداده است.

معطری، عابدی، امینی، و فتحی آذر(1381) برای آزمودن تاثیر باز اندیشی بر مهارت های تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری در شهر تبریز پژوهشی انجام داده. نتایج پژوهشی موید تاثیر باز اندیشی بر استدلال اسقرایی دانشجویان و نیز نمره کل آزمون مهارت های تفکر انتقادی بوده است یافته ها تفاوت دانشجویان در گروه را از نظر کسب مهارت  های تفکر انتقادی در طول برنامه مورد تایید قرار داد.

حسینی و بهرام(1381) پژوهشی جهت مقایسه تفکر انتقادی در دانشجویان سال اول و آخر کارشناسی انجام دادند و تفاوت معنی داری بین دانشجویان سال اول و آخر از نظر داشتن مهارت های انتقادی مشاهده کردند با ذکر این نکته که میانگین سطح تفکر انتقادی هر دو گروه از حد متوسط پایین تر بود .

شفیعی، خلیلی و مسگرانی(1380) انجام دادند بین میانگین نمره کسب شده در آزمون مهارت تفکر انتقادی کالیفر نیا و عواملی مانند ترم تحصیلی، سن، جنس، ارتباط معنی دار مشاهده نشد. همچنین بین معدل نیمسال های قبل دانشجو و رتبه وی در کنکور سراسری با نمره آزمون همبستگی ضعیف وجود داشته اما ارتباط معنی  دار به دست نیامده.

 

 

2-58-2 پیشینه مربوط به سخت کوشی

پژوهش هایی در رابطه با تفکر انتقادی و متغیر های دیگر تاثیر این متغیرها به سخت کوشی صورت گرفته است و نتایج به دست آمده از این پژوهش ها ما را در سیدن به اهداف یاری می نماید. لذا این  پژوهش ها در داخل و خارج کشور ما صورت پذیرفته است و از پژوهش هایی که در کشورهای دیگر در این رابطه انجام شده به موارد زیر می توان اشاره نمود:

برگمن و والاس[209] ( 1999) یاد آوری کردند که سخت کوشی یک ویژگی روانشناختی است که بر جنبه های مختلف زندگی تاثیر گذار می باشد و با سلامت  جسمی، هیجان خواهی و شادکامی روانشناختی رابطه دارد.

در پژوهشی پارکروندال(1998)  بین مولفه های مبارزه جویی و روان رنجوری همبستگی بارزی به دست آمده. پاراکروندال (1998) در پژوهشی برر وی 87 دانشجو نشان دادند که سرسختی رابطه مثبت و با روان  رنجوخویی همبستگی منفی دارد.  تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که سن،جنسیت  و ابعاد شخصیتی آیزنگ                                                           37%  از واریانس نمرات سرسختی را تبیین کردند. یافته های فوق حاکی است که درونگراهای روان  رنجور  به طور ویژه ای سر سختی پایین تری دارند ارتباط بین سرسختی و برونگرایی پایا، بازتابی از هسته مشترک ویژگی های، استواری و ثابت قدیمی ویژه، انعطاف پذیری، خوشبینی، مردم آمیزی، لذت بردن از چیز های نو و مبارزه جویی می باشد که این ها همگی بیانگر جهت گیری فعال فرد نسبت به زندگی است(نقل از میناوی ، 1384).

هانگ[210] (1995) در مطالعه ای به این نتیجه رسید که افراد سخت کوشی نسبت به افراد  که این ویژگی را ندارند سلامتی بهتری دارند وتغییرات زندگی را به صورت مثبت تر و چالش انگیزتری ادراک می نمایند. وی همچنین بر این نتیجه رسید که چنین افرادی در پی انجام تغییراتی در جنبه های مختلف زندگی خود هستند.

امریکنر، مونکس، ولف و توماس[211] ( 1994) رابطه بین سلامت روانی با تعاملات ادراک شده خانواده را بررسی کردند. آن ها سلامت روانی را در دو بخش درون فردی و بین فردی تعریف کرده، مورد سنجش قرار دادند و در بخش درون فردی، سخت کوشی روان شناختی و در بخش بی فردی، علاقه اجتماعی را منظور کردند. نتایح پژوهش آن ها نشان داد خانواده هایی که از انسجام یا همبستگی بیش تر، ارتباط بهتر بین  اعضای خانواده یا پدر و مادر رضایت بیش تر از وضعیت خانواده بر خورداند و همچنین خانواده هایی که بر فعالیت های اجتماعی، فعالیت های مذهبی، اخلاقی، فعلایت های قکری - فرهنگی و نظم سازماندهی تاکید بیش تر داند، اعضای شان از میزان سخت کوشی بالاتری برخوردار هستند.                                                             

شیرد و کاشانی[212] (1991) در بررسی 150 نوجوان نشان داده اند که در شرایط پر فشار روانی نوجوانان سپری  که در مولفه های تعهد وکنترل بالا هستند. نشانه های جسمانی و روانشناختی کمتری را به نسبت  نوجوانان پسری که در این دومولفه پایین هستند گزارش می کند. در میان نوجوانان دختر، هیچگونه تعاملی بین سخت کوشی و فشار روانی مشاهده نشده است. بنابر این در این پژوهش نیز نتایج مثبتی در مورد سخت کوشی بر روی زنان گزارش نشده است.

وایب[213] ( 1991)  نیز در یک پژوهش تجربی که در آن آزمودنی ها زن ومرد یک تکلیف تهدید آمیز را انجام می دادند، نشان داد که آزمودنی ها با سرسختی بالا در مقایسه با آزمودنی های با سرسختی پایین تحمل بیشتری در مقابل ناکامی دارند، تکلیف تهدید آمیز ارزیابی می کنند و در پاسخ به این تکلیف، بیشتر با عواطف مثبت واکنش نشان می دهند. در این پژوهش مشخص شده که اگر چه ضربان قلب بالا رفته است این تمایز در مورد آزمودنی های مونث مشاهد نشد. در این آزمایش مردان سرسختی بالا بر انگیختگی فیزیولوژیک کمتری را نسبت به مردان با سرسختی پایین نشان می دادند. چنین تفاوتی در مورد سرسختی زنان مشاهده نشده. در این  پژوهش اثر سرسختی به روی تحمل ناکامی وعواطف مثبت و منفی در برابر تکلیف در هر دو جنس مشابه است. با این حال وقتی که سر سختی در مقابل با جنسیت  مورد بررسی قرار گیرد، اثری حمایت کننده آن صرفاً در مورد مردان مشاهد می شود.

لی[214] (1991) در تحقیق  خود نشان می دهد که سخت کوشی یا سازگاری بلند مدت روانی- اجتماعی                                                بیماران ارتباط مثبت  دارد.

آدلر و  اسیمت[215] (1989) دریافتند که در قیاس با مردان  با سخت کوشی پایین  - مردان با سخت کوشی بالا و واکنش پذیری فشار خون انطباقی بیشتر در حین تکلیف تهدید آمیز داشته اند. اکثریت تحقیقات نشان می دهد که در قیاس با افراد بالا سخت کوشی افرادی که از این خصیصه برخوردار هستند. افزایش کمتری در انگیختگی سمپاتیک یعنی تنش در خلال شرایط  تهدید ارزیابانه دارند.و همچنین آن ها دریافتند که آزمونها داری سرسختی  بالا، بیان خود مثبت تری در پاسخ به ارزشیابی تهدید  دارند تا آزمودنی های داری سرسختی پایین.

اشمید و لاولر[216] (1986) در تحقیق خود به این نتیجه رسیدند که سخت کوشی موجب محافظت مردان می گردد و نه زنان زیرا اکثر تحقیقاتی که فقط روی مردان انجام گرفته تاثیرات چشمگیری یافت شده است ولی در مورد زنان تحقیقات نصف، نصف بوده است.

بیگ بی[217] (1985) توان بالقوه سرسختی به عنون عامل افزایش سلامت و محافظت در برابر بیماری ضمن  درجات بالای تغییرات زندگی و فشار را متذکر شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بر اساس پژوهش های حقیقی، عطار، رحیمی و سلیمانی(1389) با عنوان رابطه سرسختی و مولفه های آن با سلامت روانی در دانشجویان پسر به این نتیجه دست یافتن که سرسختی زیاد به بیماری کم و سرسختی اندک به بیماری زیاد منجر می گردد. این یافته ها هم در کوتاه مدت صادق بود وهم در بلند مدت. همچنین در این تحقیق معلوم شده که تاثیر سرسختی زیاد در حفظ ونگهداری سلامتی به ویژه زمانی آشکار می شود که استرس  شدید و در سطح بالایی باشد.

در پژوهشی گلچین (1389) با عنوان رابطه هوش هیجانی و سرسختی روانسناختی در دانشجویان دختر و پسر با نمونه آماری 140  دانشجوی دختر و پسر به این نتیجه  دست یافت که دختران و پسران از نظر سر سختی روانشناختی در یک سطح می باشند و  تفاوت میان آنها وجود ندارد و در این پژوهش مشخص شده  هر دو جنس از نظر مولفه های تعهد  و کنترل مبارزه جویی یکسان می باشند و هر دو به یک نسبت در سطح  متوسطی قرار دارند

نادری و حسین(1389) با پژوهشی تحت عنوان رابطه ی امید به زندگی و سر سختی روانشناختی در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه نتایج نشان داد که بین امید به زندگی و سر سختی  روانشناختی رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد (r=54% , p < 0/001 ). همچنین نتایج به دست آمده از تحلیل رگرسیون چند متغیری برای ترکیب خطی متغیرهای امید به زندگی، جنسیت، وضعیت تاهل و سن با سر سختی  روانشناختی  دانشجویان برابر  mr=0/56   Rs = 0/32  بود که در سطح  p=0/0001  معنی دار است.

باقری  ویوسفی(1388) درپژوهشی تحت عنوان مقایسه رابطه بین سخت رویی باوری های خودکار آمدی و راهبرد های خود تنظیمی عاطفی به این نتیجه رسیدن که دو گروه سخت رو، غیر سخت رو  و دو گروه خودکار آمد و غیر خودکار آمد در استفاده از راهبرد های خود تنظیمی عاطفی ( در همه ابعاد آن ) تفاوت معنی داری با یکدیگر ندارند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که دو مولفه ی سخت رویی و باورهای خودکار آمدی همبستگی بالایی با یکدیگر دارند.

تقی نمدمال (1388) بر اساس پژوهشی مقایسه سر سختی روانشناختی دانشجویان رشته های مختلف دانشگاه به این نتایج دست یافتند. که بین رشته های مختلف تحصیلی ( حقوق، مدیریت ، مشاوره، ادبیات ) از نظر نمره سر سختی  روانشناختی تفاوت وجود ندارد و بر خلاف انتظار پژوهشگر تحصیل باعث بالا بردن سرسختی روانشناختی در دانشجویان رشته  های مختلف نمی شود. اما در فرضیه دیگر پژوهشگران نشان می دهد که سر سختی دانشجویان متاهل بیشتر از سر سختی دانشجوان مجرد است.

شیربیم و همکاران (1388) بر اساس پژوهشی در ارتباط  با رابطه سلامت روانی و سرسختی روانشناختی دانشجویان به این نتایج دست یافت:

1) افزایش سلامت  روان دانشجویان با افزایش سر سختی روانشناختی آنان همراه است .

2) به نظر می رسد که سرسختی به عنوان یک منبع مقاومت درونی تاثیرات منفی استرس  را کاهش می دهد و از بروز اختلال های بدنی و روان پیشگیری می کند.

پژوهش مرادی (1388) باعنوان مقایسه میزان سرسختی و عزت نفس دانشجویان رشته مدیریت دانشگاه به منظور مقایسه دانشجویان دختر و پسر انجام شده که جامعه آماری 80 نفر بودند 40 دانشجوی  پسر و  40 دانشجوی دختر را شامل شود. نتایج نشان داد بین سرسختی و عزت نفس دانشجویان پسر و دختر رشته مدیریت تفاوت معنی داری وجود دارد و به این صورت  که دانشجویان پسر سرسخت تر و عزت نفس بیشتری از دانشجویان دختر داشتند.

زرگر، نجاریان و تعالی(1387) بر اساس پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه ویژگی های شخصیتی هیجان خواهی ابراز وجود سرسختی روانشناختی نگرش مذهبی و رضایت زناشویی آمادگی اعتیاد به مواد مخدر در کارکنان به این نتیجه دست یافتند که کارکنان هیجان خواه بالا، سرسختی روانشناختی پایین و نگرش مذهبی پایین، آمادگی به اعتیاد بالای داشتند. ضرایب تحلیل رگرسیون با روش ورود مکرر برای ترکیب خطی متغیرهای رضایت از همسر، هیجان خواهی، سرسختی روانشناختی، نگرش مذهبی و ابراز وجود با آمادگی به اعتیاد در سطح کمتر از  0001/0 معنی دار بود. با توجه به مولفه های تعهد، کنترل و مبارزه جویی متغیر سرسختی روانشناختی می توان پیش بینی نمود افرادی که واجد این ویژگی ها هستند در مقابل فشارهای شغلی خانوادگی و اجتماعی که اغلب اجتناب ناپذیراند تحمل بیشتری داشته و لزومی به استفاده از روش های غیر منطقی  جهت کنترل  هیجان های خود نداشته باشند.

عفوری ورنوسنفادرانی، کمال و نوری(1387) تحت عنوان رابطه انگیزه پیشرفت و سرسختی روانشناختی  باهیجان خواهی و مسئولیت پذیری به این نتایج دست یافته که سرسختی روان شناختی با هیجان خواهی رابطه مثبت ومعناداری اما با مسئولیت پذیری رابطه ندارد. علاوه بر این همبستگی چند گانه انگیزه پیشرفت و سرسختی روان شناختی با هیجان خواهی از همبستگی ساده هر یک از آنها بیشتر بود. در نهایت  همبستگی چند گانه انگیزه پیشرفت و سرسختی روانشناختی  با مسئولیت پذیری از همبستگی ساده هر یک از آنها بیشتر بود به طور کلی می توان گفت که یافته های این پژوهش بیانگر ارتباط  دو متغیر شخصیتی  انگیزه پیشرفت  وسرسختی روانشناختی با دو متغیر مهم مسئولیت پذیری و هیجان خواهی بوده اند.

مصطفایی نیا (1387) در پژوهشی به این نتیجه رسید که بین میزان خود آگاهی و سرسختی روانشناختی رابطه مثبت وجود دارد. بر اساس نتایج به دست آمده از اندازه گیری روابط با استفاده  از ضریب همبستگی پیرسون فرض رابطه بین خود آگاهی و سرسختی تایید شده و بر اساس نتایج بدست آمده میان دانشجویان دختر رشته های فنی و دانشجویان رشته علوم انسانی از لحاظ سرسختی تفاوت معنا داری وجود ندارد و هر دو گروه از سطح بالای از سخت کوشی بر خوردار هستند.

نوید(1387) در پژوهشی به بررسی تاثیر مهارتهای حل مساله و سرسختی روانشناختی دختران در شهرستان تهران پرداخت. در این پژوهش دختران 12 تا  20 ساله ساکن در مراکز شبانه روزی بهزیستی را مورد مطالعه قرار داد. نتایج این پژوهش نشان داد که مهارت های حل مساله به شیوه های گروهی بر پرخاشگری با سرسختی  روانشناختی دختران رابطه  معنا داری وجود دارد .

پژوهش آزموده، شهیدی و دانش( 1386) با عنوان رابطه بین جهت گیری مذهبی  با سرسختی و شادکامی در دانشجویان به این نتایج دست یافتند که افراد دارای جهت گیری مذهبی  درونی نسبت به افراد دارای جهت  گیری مذهبی بیرونی از سرسختی و شادکامی بیشتری برخوردار بودند. همچنین بین جهت گیری مذهب درونی و بیرون و سرسختی و مولفه های آن (تعهد، مهار و مبارزه جویی) و شادکامی رابطه  وجود داشت. یافته ها همچنین حاکی از آن بودند، افراد داری جهت گیری مذهب درونی نسبت به افراد داری جهت گیری مذهب بیرونی از تعهد، مهار و مبارزه جویی بیشتری برخوردار بودند و همچنین زنان نسبت به مردان از سرسختی بیشتری  برخوردار بودند.

ولی نژاد خرمی(1386) به منظور بررسی رابطه سرسختی و اضطراب از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده. نتایج نشان داده که سرسختی و اضطراب کلی به اضطراب آشکار و اضطراب پنهان  همبستگی منفی و معنا داری وجود دارد و علاوه بر آن بین سرسختی دانشجویان مذکر و مونث تفاوت معنا داری با یکدیگر دارند و لذا میزان سرسختی دانشجویان مذکر بیشتر از دانشجویان مونث است.

آزاد فلاح و پورمحمدرضای تجریشی(1385) بر اساس پژوهشی تحت عنوان بررسی تغییرات فشار خون بر اساس سرخستی در موقعیت شکست  به این نتایج دست یافته که میزان تغییرات فشار خود سیستولیک و دیالستولیک در موقعیت شکست در افرادی که دارای سرسختی زیاد هستند کمتر از افرادی است که دارای  سرسختی کم هستند در مجموع یافته های پژوهش به نقش محافظت کننده ی سرسختی در برابر تنیدگی اشاره می کند.

 بر اساس پژوهش شریفی، عریضی و نامداری(1384) باعنوان رابطه بین عملکرد خانواده و سرسختی روانشناختی  نتایج حاکی از آن بوده که رابطه مثبت و معنا داری بین عملکرد خانواده و سرسختی در کل نمونه و  گروه های پسران و دختران است. همچنین ابعادی از عملکرد خانواده در تحلیل رگرسیون به عنوان پیش بینی کننده نمرات سرسختی تعهد، کنترل و مبارزه جویی ظاهر شدند. اما تفاوت دو جنس در میزان سرسختی معنا دار نبوده.

عبدالکاظم نیسی(1384) در پژوهشی  تحت عنوان بررسی رابطه ساده و چند گانه عزت نفس و اضطراب عمومی حمایت اجتماعی ادراک شود و سر سختی ورانشناختی اضطراب اجتماعی نتایج تحقیق نشان دادند که متغیرهایی عزت نفس، حمایت اجتماعی، ادراک شده و سرسختی روانشناختی و اصطراب عمومی با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت معنی دار دارند. همچنین نتایج تحلیل  رگرسیون نشان داده از بین متغیرهای پیش بین، متغیرهای اضطراب عمومی، حمایت اجتماعی ادراک شده و سرسختی روانشناختی بهترین  پیش بینی های اضطراب اجتماعی می باشد.

بر اساس پژوهش عطاری، نیسی، یوسفی و نبوی (1383) با عنوان سرسختی روانشناختی، هیجان خواهی وسنخ شخصیتی الف غیر سمی و سمی در بین مردان و زنان به این نتایج دست یافته اند که بین مردان و زنان از لحاظ متغیرهای سر سختی روانشناختی، هیجان خواهی، سنخ شخصیتی الف غیر سمی و سمی تفاوت  دیده نشده و فقط بین گروه های سه گانه مردان و زنان سرطانی برادران و خواهران سرطانی و خواهران عادی از لحاظ متغیرهای هیجان خواهی و سنخ شخصیتی الف سمی تفاوت وجود دارد.

شعبان ایزکیان و ساره (1381) به عنوان مقایسه بین خشم ( بیان، کنترل، تجربه) و سخت رویی یا بیماری فشار خون در افراد عادی مبتلا به این نتایج دست یافتن که بین جنسیت  و سلامت  فقط در مورد شاخص بروز درونی خشم تعامل معنی داری وجود دارد. بین جنسیت و سلامت در مورد سخت رویی و مولفه های آن تعامل معنی داری وجود نداشت. نتایج در مور جنسیت نشان می دهد که بین زنان و مردان در میزان سخت رویی و شاخص های آن تفاوت معنی داری وجود دارد. همچنین بین زنان و مردان در شاخص  های خشم از ( کنترل، بیان و تجربه ) تفاوت معنی داری وجود نداشت.

فیض، نشاط دوست ، طاهر و نائل (1380) در پژوهشی به بررسی رابطه سر سختی روانشناختی و روشهای مقابل با تنیدگی پرداخت. نتایج  پژوهش نشان داد که دانشجویانی که در پرسشنامه  سرسختی نمره بالا آورده اند به طور معناداری بیشتر از روش های مقابله ای مساله دار استفاده کردند در حالکیه دانشجویانی که در پرسشنامه سر سختی روانشناختی نمره پایین کسب کرده اند به طور معناداری بیشتر از روش های مقابله با هیجان مدار استفاده کردند.

ویسی، وحید و رضایی (1379) بر اساس پژوهشی به بررسی تاثیر استرس شغلی و سلامت روان: اثر تعدیل کننده سرسختی و حمایت اجتماعی پرداختند. نتایج نشان داد که در شرایط پر استرس افراد دارای سر سختی بالا بیش از افراد دارای سرسختی پایین از خشنودی شغلی و سلامت روان برخوردارند. همچنین افراد داری حمایت اجتماعی بالا بیش از افراد داری حمایت اجتماعی پایین از خوشنودی شغلی برخورداند. اما از نظر سلامت روان تفاوتی میان آنها دیده نشد. این پژوهش نشان داد که حمایت اجتماعی و سرسختی با هم تعامل مثبت و معنی داری دارند و مردان بیش از زنان سرسختی از خودنشان می دهند.

پژوهش کیامرئی (1377) بیانگر آن است که مردان سرسخت تر از زنان هستند، در تعیین  این تفاوت پژوهشگر  معتقد است که یکی از ویژگی های افراد سر سخت این است که وقتی در مقابل مشکلی قرار می گیرند کمتر هیجانی می شوند و بیشتر عقلانی هستند. در حالی که  زنان در برابر مشکلات بیشتر واکنش هیجانی نشان می دهند تا واکنش عقلانی، زنان نسبت به مردان عواطف مثبت و منفی قوی تری را تجربه می کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-58-3 پیشینه مربوط به انگیزه پیشرفت

پژوهش هایی در رابطه با انگیزه پیشرفت متغیرهای دیگر تاثیر این متغیر بر انگیزه پیشرفت صورت گرفته است. و نتایج به دست آمده از این پژوهش ها ما را به رسیدن به اهداف یاری می نماید. لذا این پژوهش ها در داخل و خارج کشور ما صورت پذیرفته است و از پژوهش های که در کشورهای دیگر در این رابطه انجام شده  به موارد زیر می توان اشاره نمود:

جاچیم استوبر و رامبو[218] (2007) در تحقیقی به بررسی ارتباط میان انگیزه پیشرفت، کمال گرایی، امید به موفقیت و ترسم از شکست با علائم افسردگی و شکایات جسمانی و فشارهای خانوادگی پرداختند. نتایج نشان داد که واکنش ها منفی به علائم  افسردگی و شکایات جسمانی با ترس از شکست ارتباط داشت. همچنین یافته های حاصل از این تحقیق روشن کرد که تلاش برای رسیدن به کمال با امید به موفقیت و انگیزه پیشرفت ارتباط مثبت و معنا دار دارد  و نیز تلاش برای رسید به کمال و امید به موفقیت و انگیزه پیشرفت با علائم  افسردگی  و شکایات جسمانی ارتباط منفی دارد این یافته ها پیشنهاد می کند که ترس از شکست و شکایات جسمانی در افرادی که از فشارهای خانوادگی رنج می برند بیشتر است.

رواهلاند، مارتین و فلد [219] (2007) بر اساس پژوهشی به تعارض نقش و رابطه آن با انگیزه پیشرفت و عملکرد تحصیلی پرداخت به این نتیجه دست یافته که بین انگیزه پیشرفت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ارتباط معنا داری وجود دارد و دانش آموزان که در کلاس های بالاتر هستند از تعارض نقش کمی بر خوردارند  و این دانش آموزان از انگیزه پیشرفت بیشتری نسبت به دانش آموزانی که دچار تعارض نقش هستند برخورداند و داشتن انگیزه پیشرفت بالا بر عملکرد دانش آموزان تاثیر بیشتری داشته و باعث بالابردن سطح عملکرد  دانش آموزان نسبت به دانش آموزانی که انگیزه پیشرفت کمی دارند می باشد.

کارومبولتز[220] (2007) در پژوهشی تحت عنوان دستاوردهای انگیزش پیشرفت بر اساس نتیجه نشان داد که با بالا رفتن سن انگیزه پیشرفت در افراد درونی تر می شود و حس رقابتی بین افراد کمتر می شود و فرد از درون بر انگیخته می شود. و هر چه انگیزه پیشرفت در افراد درونی تر باشد در رسیدن به موفقیت  بیشتر تلاش می کنند.

اسلاوین[221] (2006) در پژوهشی نشان داده  است، افرادی که دارای سطح بالایی از انگیزش پیشرفت هستند برای حل مشکلات و رسیدن به موفقیت بسیار کوشا هستند. حتی پس از آن که  در انجام کاری شکست خوردند از آن دست نمی کشند و تا رسیدن به موفقیت به کوشش ادامه می دهند.

آکان زوشو، پنترچ و کورتین[222] (2005) در یک بررسی به مطالعه مقایسه انگیزه پیشرفت، اهداف پیشرفت و ترس از موفقیت در دانشجویان آمریکایی-آسیایی و آمریکایی- انگلیسی پرداختند. نتایج نشان داد که در دانشجویان آسیایی– امریکایی که 105 نفر بودند میانگین سطوح ترس از موفقیت و اجتناب از فعالیت نسبت به  دانشجویان آمریکایی– انگلیسی که 98 نفر بودند بالاتر بود.

فلستکو و مک لگورر[223] (2005) نشان دادند برای یک فرد داری انگیزه پیشرفت قوی مقدار لذتی که هنگام                                                             موفقیت تجربه می کند به سطح تصویری چالش وابسته است. به عبارت دیگر با افزایش سطح چالش لذت همراه با موفقیت نیز افزایش می یابد که این امر نیز در افراد کار آفرین دیده می شود.

در یک تحقیق آنجلیکا[224] (2002) ارتباط میان تئوریهای مفهومی (ذهنی)  هوش، هدف مداری را با ترس از موفقیت انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی و دبیرستان بررسی کرد. نتایج تحقیق او نشان داد که تئوریهای مفهومی هوش افراد را به سمت اهدف خاصی هدایت می کند که بر روی رفتار کسب موفقیت تاثیر می گذارد. نتایج  ضریب همبستگی پیرسون و تجزیه وتحلیل آماری بر روی 451 دانش آموز نشان داد که هدف مداری به صورت غیر مستفیم بر روی کسب موفقیت تاثیر می گذارد. بدین  ترتیب مشخص شد که ترس از موفقیت در افراد هدف مدار و کسانی که از تئوریهای مفهومی هوش بالاتری برخوردارند کمتر است و این افراد از استعداد و انگیزه پیشرفت بالاتری نسبت به همنوعان بر خورداند.

در تحقیقی که به وسیله ایجن ام،فودر ورودنی[225]  (2000) در مورد ارتباط میان انگیزه پیشرفت بازخورد عملکرد و خلاقیت بر روی دانشجویان انجام شد. نتایج نشان داد که انگیزه پیشرفت ارتباط مثبت و معنا داری با مقیاس خلاقیت در حالات بازخود مثبت و منفی دارد. به این معنی که در حالات بازخورد مثبت و منفی انگیزه پیشرفت با خلاقیت ارتباط مثبت و معنا دار دارد. تجزیه تحلیل همبستگی و رگرسیون چند متغیری یافته های فوق را تائید می کند و در کل مشخص شده افراد خلاق در صورت دریافت بازخورد عملکرد انگیزه پیشرفت  بالاتری از خود نشان می دهند.

 

 

 

برخورداری، جلال منش و محمودی(1388) در بررسی تحت عنوان اثر بخشی آموزش مهارت های مثبت اندیشی به شیوه ای گروهی بر انگیزه  پیشرفت، عزت نفس، و شادکامی در این نتایج دست یافته است که با استفاده  از آزمون (T) گروههای مستقل وی تفاضل میانگین نمره های پیش آزمون و پس آزمون نشان داده که آموزش مهارت های مثبت  اندیشی تاثیر معنی دار بر افزایش نمره های انگیزه پیشرفت و افزایش نمره های شادکامی داشته است و همچنین در این پژوهش سودمندی و تاثیر آموزش مهارت های مثبت اندیشی در افزایش انگیزه پیشرفت و شادکامی دانش آموزان دبیرستانی را تایید می کند.

 بفخم(1387) در پژوهشی تحت عنوان رابطه هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت و خلاقیت انجام گرفته بود نشان داده شد که بین هوش هیجانی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر و پسر رابطه معنی داری وجود ندارد. همچنین بین مولفه های هوش هیجانی (ارزیابی و ابراز هیجانی، تنظیم  هیجانی و بهره برداری از هیجان) و انگیزه  پیشرفت دانش آموزان رابطه معنی داری مشاهده نشد. از دیگر نتایج این تحقیق این بود که معلوم شد بین خلاقیت و انگیزه پیشرفت کل دانش آموزان رابطه معنی داری وجود ندارد.

در پژوهش حیدری (1387) با عنوان رابطه هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت در دانشجویان دانشگاه که بر روی 100 نفر دانشجو که 50  نفر دختر و 50 نفر  پسر بودند انجام داده به این نتایج دست یافته که بین میزان هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت رابطه معنا داری وجود ندارد.

بخشنده(1385) در بررسی رابطه انگیزه پیشرفت و کمال گرای با ترس از موفقیت در دبیران زن و مرد اهواز به این نتایج رسید که بین انگیزه پیشرفت و ترس از موفقیت  دبیران  زن و مرد رابطه منفی و معنا داری وجود دارد، همچنین بین کمال گرایی و ترس از موفقیت دبیران زن و مرد رابطه مثبت معنی داری وجود دارد. و بین انگیزه پیشرفت و کمال گرایی با ترس از موفقیت رابطه چند گانه وجود دارد. همچنین نتایج تحلیلی رگرسیون نشان داد که از بین متغیر های پیش بینی متغیر کمال گرایی بهترین پیش بینی کننده ترس از موفقیت می باشد.

کلانتری(1385) پژوهشی با عنوان رابطه الگوی های سخت انظباطی والدین با سازگاری فردی اجتماعی و  انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر مقطع متوسطه در شهرستان رامهرمز انجام داد. آزمودنی های نتایج نشان داده که بین الگوهای سخت انظباطی والدین و سازگاری فردی– اجتماعی دختر رابطه منفی معنی دار وجود دارد و  در بین الگو های سخت والدین و انگیزه پیشرت دختران رابطه معنی دار مشاهده نشد. و همچنین تحلیل رگرسیون نشان داد که بین حیطه های سازگاری فرد- اجتماعی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر  رابطه چند گانه وجو د دارد.

جعفری(1385) در تحقیقی با بررسی انگیزه پیشرفت در هفت بعد:  اولویت کار سخت کوشی، ارزش موقعیت، استقلال از خانواده، برنامه ریزی، انگیزه درونی و انگیزه بیرونی به این نتیجه رسید که طبقه اجتماعی بر انگیزه پیشرفت افراد اثر گذار می باشد. به عبارتی انگیزه پیشرفت افراد تحت تاثیر ساختار های اجتماعی می باشد.

نعیمی(1383) در یک تحقیق رابطه ترس از موفقیت، عزت نفس، با انگیزه پیشرفت مورد بررسی قرار داد. بدین منظور 182 نفر (116دختر و  66 پسر) از دانشجویان  دانشکده  پیرا پزشکی ساری انتخاب شدند و سه پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمس، عزت نفس  کوپر اسمیت و ترس از موفقیت گود به هر یک ازدانشجویان داده شد. نتایج بیانگر این است که بین ترس از موفقیت و انگیزش پیشرفت، و بین عزت نفس  و انگیزش پیشرفت و بین ترس از موفقیت و عزت نفس رابطه معنا داری وجود دارد. همچنین بین انگیزش  پیشرفت دانشجویان دختر و پسر بین انگیزش پیشرفت دانشجویان مقاطع کاردانی و کارشناسی تفاوتی دیده نشد.

طالب پور، نوری و مولوی(1381) در پژوهشی تحت عنوان تاثیر آموزش شناختی برسند مهار گذاری، انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی نتایج به دست آمده نشان داد که آموزش شناختی تاثیر معنی داری به افزایش درجات مسند مهار گذاری درونی و افزایش نمرات انگیزه پیشرفت داشته است. همچنین این نتایج بیانگر این بود که آموزش شناختی به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر معنی دار نداشته است.

یوسفی(1387) در تحقیقی تحت عنوان ارتباط انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان به این نتیجه رسید که انگیزش تحصیلی با معدل کل بالینی ارتباط مستقیم دارد. همچنین انگیزش گرایش به کوشش و رقابت جویی در پسران بالاتر ازد ختران بود. به علاوه سه مولفه رقابت جویی، کوشش، علاقه اجتماعی، معدل کل بالینی علوم پایه همبستگی مثبت دیده شد ولی مولفه قدرت اجتماعی تنها با معدل کل بالینی آزمودنی همبستگی مثبت داشت. همچنین انگیزش گرایش به کوشش و رقابت جویی در پسران بالاتر دختران بود.

2-58-4 پیشینیه مربوط به خلاقیت

پژوهش هایی در رابطه با خلاقیت و متغیر های دیگر و تاثیر این متغیر ها به خلاقیت صورت گرفته است و نتایج به دست آمده از این پژوهش ها ما را در رسیدن به اهداف یاری می نماید. لذا این پژوهش ها در داخل و خارج از کشور ما صورت پذیرفته  است و از پژوهش هایی که در کشور های دیگران در این رابطه انجام شده به موارد زیر می تواند اشاره  نمود:

زامپتاکیس، لونیدس، بوراند، نانکی، موستکیس و واسیلیس [226] (2010) در پژوهش رابطه بین خلاقیت فردی و مدیرت زمان نشان می دهد که خلاقیت خود دارای امتیاز و اندازه گیری برای شخصیت افراد که مورد ارزیابی قرار گرفت می باشد و نشان داده که خلاقیت اثر مثبتی بر رفتار برنامه ریزی روزانه، اعتماد به نفس در بلند مدت و برنامه ریز، کنترل، درک از زمان و سرسختی داشته است. این نتایج  نشان دهنده پیامده های نظری برای درک خلاقیت مرتبط با مدیریت زمان در افرادی می باشد.

گیلسون و مادجار[227] ( 2009) در پژوهشی با عنوان افزایش رادیکال و خلاقیت: سوابق و مطالعات پردازش نشان می دهد که انگیزه ذاتی، مشکل محور و انتزاعی نظریه های مربوط به ایده های خلاق اغلب با خلاقیت افراطی همراه است. در حالی که انگیزه بیرونی وافکار که راه حل محور توسعه یافته  و خلاقیت افزایشی نزدیک می باشد.

نیو و لیو[228] ( 2009) در پژوهشی مقایسه بین اثر آموزش خلاق و آموزش اکتشافی خلاقیت را نشان می دهد که دانش آموزانی که از آموزش های استراتژی مناسب یا چند دستورالعمل استادانه و تخصصی که ناشی از  آموزش می باشد نه صرفاً با انگیزه کردن فرد به وسیله ی القا کردن بوده تفاوت های را بین دختران و پسران نشان داده و دختران نسبت به پسران زمانی که از آموزش های تخصصی بهره مند بودند خلاقیت آنها در سطح بالاتری از پسران قرار داشته.

سیلویا و همکاران [229] (2008) بر اساس نتایجی که از پژوهش خلاقیت با بررسی وظایف تفکر واگرا: بررسی قابلیت اعتماد و اعتبار جدید ذهنی به دست آوردند. نتایج نشان می دهد که خلاقیت به پرورش تفکر واگرا در افراد کمک زیادی کرده و نیمی از  واریا نس در تفکر واگرا می تواند توسط ابعاد شخصیت فرد توضیح داده شود. و نشان می دهد که افرادی که از تفکر وا گرا برخورداند می توانند پاسخ های خلاق تری و گسترده تری از کسانی که این تفکر در آنها در سطح پایین قرار دارد داشته باشند. و افرادی که خلاق تر هستند قابلیت اعتماد به پاسخ های  ذهنی آنها بیشتر می باشد.

نیلسون، پیکت وسیمونتاد[230] (2008) در پژوهشی برای دو روش خلاق منحصر به فرد: مفهومی و تجربی را برای این که کدام یک از وظایف تفکر همگرا و واگرا را بهتر شناسایی  می کند انجام داده نتایج نشان می دهد که شرکت کنندگان با استفاده از روش تجربی خلاق بهتر از گروه دیگر بودند که از روش مفهومی استفاده کرده اند و نشان داده که آنهایی که از روش تجربی خلاق استفاده کردند در هر  دو تفکر چند تفکر همگرا و چه واگرا بهتر بوده همچنین افزایش عملکرد آنها بیشتر از گروه دیگر بوده است.

توماس[231] (2005) در پژوهشی به این نتیجه دست یافت که آموزش مهارت های حل مسئله می توانددانش آموزان را در تصمیم گیری و شیوه شناختی بر مسائل یا به عبارتی خلاقیت در پاسخ دهی به امور یاری دهد.

چینگ  و چوان[232] ( 2004 ) نشان دادند که بین خلاقیت، تفکر انتقادی  و سبک های تفکر رابطه وجود دارد. همچنین زانگ[233] ( 2002) در پژوهشی نشان داد که بین سبک کلی نگر و خلاقیت رابطه مثبت و بین خلاقیت و کسب تحلیلی رابطه منفی وجود دارد.

باتاستینی[234] (2001) در مطالعه بر روی دانشجویان هوش هیجانی و خلاقیت دانشجویان رهبر را مورد سنجش قرار داد . که بین رهبری و هوش هیجانی رابطه مثبت وجود دارد. همبستگی بین خلاقیت و رهبر برابر با ( r=55% ) است.

چیتزی و هیمبرگ نیز به نقل  از پیسنی و مک گری[235] ( 1998) اذعان داشتند که افراد داری جرات مندی و اعتماد به نفس بالا از خلاقیت  و توانایی حل مسئله و تصمیم گیری با لاتری برخورداند به طوری که بهتر از افراد داری جرات مندی پایین قادر به شناسایی راه حل های موثر هستند و به نتایج  مطلوبتری دست یانبد آنان توانایی انتقاد کردن بالاتری دارند و اطمینان بیشتری به اثر بخشی انتقادشان دارند. لذا اینان از مهارت انتقاد کردن  که یک مهارت بین فردی پیچیده است برخورداند.

وکیلی و امینی (1389) در پژوهشی تحت عنوان بررسی منابع آموزشی شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دروه ابتدایی از دیدگاه معلمان ابتدای آموزش و پرورش منطقه هلیلان در استان ایلام به این نتایج دست یافتن که بین تدریس معلم با شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی رابطه وجود دارد. و بین  محتوای کتب درسی با شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی رابطه وجود دارد. و همچنین بین محتوای درسی با شکوفای خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی رابطه وجود دارد.

پیرخائنی، برجعلی، دلاور  و اسکندری(1388) در پژوهشی تحت عنوان تاثیر آموزش خلاقیت به مولفه های فرا شناختی تفکر خلاق دانشجویان به این نتیجه دست یافتن که آموزش خلاقیت موجب افزایش سطح مولفه های فراشناختی خلاقیت در دانشجویان آموزش دیده شده است. این تفاوت به صورت معنی داری بین گروه آزمایش و کنترل به اثبات رسید. تحلیل نتایج نشان داد که چنانچه خلاقیت با یک برنامه منظم  و از پیش طراحی  شده مورد آموزش قرار گیرد. تغییر مثبتی در مولفه هایی فراشناختی به وجود آورده  است.

شریفی و داوری ( 1388) در پژوهشی به بررسی و مقایسه سه روش پرورش خلاقیت در افزاش خلاقیت پرداختند و مشاهده کردند که تفاوت معنا داری بین شیوه های مختلف تدریش خلاقیت و افزایش خلاقیت در دانش آموزان  وجود ندارد. آنان همچنین در یافتند که بین دانش آموزان دختر و پسر تفاوت معنا داری از نظر خلاقیت وجود دارد.

ذهبیون و احمدی (1388) نیز در پژوهشی تحت عنوان تفکر خلاق و رابطه آن با موفقیت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه آزاد سلامی واحد خوارسگان انجام دادند. نتایج نشان داد که دانشجویان به میزان متوسط از تفکر خلاق بهره مند هستند. همچنین بین میزان استفاده از تفکر خلاق و متغیرهای جنسیت میزان تحصیلات پدر و مادر معدل درسی و رشته تحصیلی دانشجویان ارتباط معنا داری وجود ندارد، در صورتی که بین میزان استفاده از تفکر خلاق در دانشجویان دوره های ( مقاطع ) تحصیلی مختلف تفاوت معنا داری وجود دارد. بر اساس نتایج آزمون توکی، اختلاف بین تفکر خلاق دانشجویان دوره کاردانی و کارشناسی ارشد در سطح p< 5% معنا دار بوده است. تفکر خلاق در دانشجویان دوره کارشناسی ارشد بیشتر ودر دانشجویان دوره کاردانی کمتر مشاهده گردید.

راهنما و عبدالملکی(1388) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه بین هوش هیجانی و خلاقیت با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان دانشجوان دانشگاه شاهد  به این نتایج دست یافت  که پیشرفت تحصیلی دانشجویان (معدل کل آن ها) با هفت متغیر پیش بینی کننده در سطح  1% رابطه معنا داری (با جهت مثبت) دارند، که سیالی، انعطاف پذیری،  ابتکار  خودانگیزی خود آگاهی و خود کنترلی را شامل بودند. بیشترین میزان همبستگی  در خصوص پیش بینی پیشرفت  تحصیلی مربوط به متغیر سیالی و کمترین میزان همبستگی مربوط به  متغیر  خود کنترلی بود. همچنین نتایج تحصیل رگرسیون به منظور تبیین سهم هر یک از متغیر های هوش هیجانی و خلاقیت به تفکیک  پیش بینی تحصیلی نیز نشان داد که به ترتیب متغیرهای « سیالی »، « انعطاف پذیری »، « ابتکار »، « خود انگیزی » و « خود آگاهی » بیشترین سهم را دارند. نتایج به دست آمده از آزمودن تا مستقل نیز نشان داد که بین هوش هیجانی و خلاقیت دانشجویان دختر و پسر در پیش بینی پیشرفت تحصیلی آنها تفاوت معنا داری وجود ندارد.

هاشمی(1388) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه هوش هیجانی خلاقیت هیجانی و خلاقیت دانشجویان هنر ادبیات و علوم پایه به این نتیجه دست یافت که تفاوت معنی دار دانشجویان گروه های تحصیلی مورد پژوهش در هوش هیجانی و خلاقیت بوده است. اما در خلاقیت هیجانی میان دانشجویان گروه هنر با دانشجویان گروه ادبیات و علوم پایه تفاوت معنی دار وجود دارد. نتایج مربوط به همبستگی نیز حاکی از همبستگی ضعیف بین هوش هیجانی و خلاقیت هیجانی، فقدان همبستگی هوش هیجانی و خلاقیت وهمبستگی متوسط خلاقیت و هیجانی و خلاقیت بوده است. تحلیل رگرسیون خلاقیت بر هوش هیجانی حاکی از رگرسیون بر خلاقیت هیجانی بوده است و بررسی یافته ها نمایاگر دخالت فرایندهای ذهنی متفاوت- تفکر واگر و تفکر همگرا  - در هوش  هیجانی و خلاقیت هیجانی و خلاقیت می باشند.

رشیدی و شهر آرای(1387) در پژوهشی تحت عنوان بررسی رابطه خلاقیت با منبع کنترل که بر روی نمونه حجم 375 نفر که 194 نفر آنها  پسر و 181 نفر آنها دختر بود انجام داد به این نتایج دست یافتند که بین خلاقیت و منبع کنترل درونی رابطه همبستگی مثبت وجود دارد. بین میانگین نمرات کلی خلاقیت آزمودنی ها ی پسر و دختر تفاوت معناداری وجود دارد، آزمودنی های پسر در ابعاد سیالی و انعطاف پذیری خلاقیت و آزمودنی های دختر در بعد بسط خلاقیت برتری دارند.

شمشیری (1386) در پژوهشی اقدام به شناسایی مولفه های بنیادی تربیتی موثر در پرورش تفکر به ویژه تفکر خلاق و تفکر انتقادی نموده است. به عبارت دیگر پژوهش تحلیلی وی در صدد است  که نقش تعلیم  وتربیت را در پرورش تفکر تبیین نماید. نتایج نشان می دهد که فرهنگ  دموکراتیک هم در مقوله سیاست و هم در بعد تعلیم و تربیت عمده ترین و در بر گیرنده ترین مولفه فرهنگی پیش نیاز برای پرورش تفکر به ویژه تفکر خلاق و تفکر انتقادی است (نقل از بدر گرگری، 1386).

در پژوهشی که رضایی و الماسیان (1385) پیرامون بررسی رابطه خلاقیت و راهبرد های یادگیری زبانی انجام دادند آزمودنی ها به دو گروه دارای خلاقیت بالا و خلاقیت پایین تقسیم شدند. باتوجه به میزان استفاده از راهبردها تفاوت معنی داری بین این دو گروه مشاهد ه نشد. اما بر این اساس توانایی زبانی بین آنها تفاوت معنی داری وجود داشت. هر دو گروه دارای خلاقیت بالا و خلاقیت پایین از راهبرد های فراشناختی بیش از سایر راهبرد و از راهبردهای احساسی کمتر از سایر راهبرد ها استفاده می کردند. آزمودنی ها همچنین به دو گروه دارای توانایی زبانی بالا و توانایی زبانی پایین تقسیم  شدند. گروه دارای توانایی زبانی بالا  از راهبردهای جبرانی و گروه دارای توانایی زبانی پایین از راهبرد های فراشناختی بیش از سایر راهبرد ها استفاده می نمودند. در حالیکه هر دو گروه حداقل بهره را از راهبردهای احساسی می برند.

گنجی و همکاران (1384) در پژوهشی تحت عنوان اثر روش بارش مغزی در افزایش خلاقیت نتایج نشان می دهد که روش بارش مغزی در افزایش خلاقیت گروهای آزمایش پسران و دختر موثر بوده است. در خصوص مولفه های چهارگانه خلاقیت، اثر بارش مغزی در افزایش مولفه های ابتکار، سیال بودن و انعطاف پذیری پسران و مولفه های سیال بودن و بسط دختران معنی دار بوده است.

مشکلاتی(1384) نیز در پژوهشی تاثیر روش بحث گروهی بر خلاقیت دانش آموزان سال دوم مدارس راهنمایی ناحیه 3 اصفهان در درس علوم اجتماعی را بررسی کرد. نتایج نشان داد که آموزش با روش بحث گروهی تاثیر معنی داری بر خلاقیت دانش آموزان داشته است. همچنین خلاقیت پسران به طور معنا داری بیش از دختران بود.

سید عامری(1383) در پژوهشی تحت عنوان بررسی و مقایسه میزان توسعه شاخصه های خلاقیت دانش آموزان دختر و پسر گروهی سنی 8 سال با مقیاس تورنس با تاکید به فعالیت های حرکتی که بر روی 360 دانش آموز که 180نفر در گروه تجربی و 180 نفر پخته به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شدند به این نتایج دست یافت که تفاوت معنی داری در شاخصه های خلاقیت ( سیالی، ابتکار، تحلیل )بین گروه تجربی و گروه کنترل وجود دارد. همچنین دیگر یافته ها نشان می دهد به غیر از شاخص سیالی ( روانی )، تفاوت معنی  داری بین گروه تجربی با معیار استاندارد تورنس در شاخص های ابتکار و تخیل مشاهده شد.

در پژوهش دیهمیمی(1382) ارتباط خلاقیت با هوش هیجانی را بررسی کرده است نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین هوش هیجانی و خلاقیت و همچین مولفه های سیالی، ابتکار، انعطاف پذیری و هوش هیجانی همبستگی وجود دارد ولی بین مولفه نسبت و هوش هیجانی رابطه وجود ندارد.

حسینی نسب و همکاران (1382) پژوهشی بر روی 500 نفر از دانشجویان دختر و پسر دانشگاه تبریز با عنوان بررسی شیوه اسناد علی و راهبردهای یادگیری در دانشجویان و رابطه ی آن ها با هوش، خلاقیت، جنسیت، و رشته تحصیلی انجام دادند. از یافته های پژوهش می توان به این موارد اشاره کرد: هر چه افراد از بهره ی هوشی و خلاقیت بیشتری برخوردار باشند. مرکز کنترل درونی و کنترل پذیری بیشتری دارند. علاوه بر این،دانشجویان خلاق در استفاده از راهبردهای یادگیری نسبت به دانشجویانی با میزان خلاقیت کم به مراتب بهتری عمل می کنند (نقل از ذهیبون و احمدی، 1388)

در پژوهشی که توسط خسروانی و همکاران (1382) به منظور بررسی رابطه خلاقیت و سلامت روان و همچنین تعیین این مطلب که هر یک از عناصر خلاقیت ( ابتکار، بسط، انعطاف پذیری و سیالی ) تا چه حد می تواند ملاک های سلامت و روان را  پیش بینی کند، 248 دانشجوی دختر و پسر انتخاب شدند و از نشر میزان خلاقیت و ملاک های سلامت روانی به ترتیب توسط آزمون خلاقیت و مقیاس های اضطراب و افسردگی حرمت خود و تنیدگی ادراک شده  مورد ارزیابی قرار گرفتند. ضرایب همبستگی نشان دادند که خلاقیت بالاتری داشتند اضطراب افسردگی و تنیدگی کمتری را تجربه می کردند و در ضمن ارزش بیشتری بار خود قائل بودند نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که تنها متغیر ابتکار توان پیش بینی نمرات افسردگی و تنیدگی ادراک شده را داشت. علاوه بر آن نتیجه تحلیل واریانس نمره های خلاقیت آزمودنی های دانشکده های مختلف بیانگر این مطلب بود که دانشجویان رشته هنر نسبت به دانشجویان رشته ادبیات وعلوم انسانی به طور معنا داری خلاق تر بودند(نقل از تکین ، 1388)

کجباف و خلیلی(1382) بر اساس پژوهش تحت عنوان بررسی رابطه روان پریشی گرایی، استقلال–وابستگی میدانی و خلاقیت دانشجویان دانشگاه احتمال به این نتایج دست یافته اند که بین نمرات روان پریشی گرای و تداعی لغات (خلافیت) رابطع منفی معنی دار وجود دارد ولی بین استقلال – وابستگی میدانی وتداعی لغات رابطه معنی دار نبود. همچنین میانگین نمرات تداعی لغات ( خلاقیت ) در دختران و پسران دانشجو به طور معنا داری متفاوت بود که نشان دهندی برتری پسران نسبت به دختران در این زمینه بود.

پژوهش نیز در ایران توسط امامی پور یوسف(1382) انجام شده  و آنها نشان دادند که بین سبک های تفکر و خلاقیت رابطه وجود داد. به طوری که سبک تفکر آزادمنشانه با افزایش خلاقیت و سبک تفکر محافظه کارانه با کاهش خلاقیت رابطه وجود دارد. همچنین سبک تفکر آزادمنشانه و سلسله مراتبی پیش بینی کننده پیشرفت تحصیلی بالا در دانش آموزان و سبک تفکر ایلگایشی پیش بینی  پیشرفت تحصیلی پایین است.

مشکلاتی (1384) نیز در پژوهشی تاثیر روش بحث گروهی بر خلاقیت دانش آموزان سال دوم مدارس راهنمایی ناحیه 3 اصفهان در درس علوم اجتماعی را بررسی کرد . نتایج ناشن داد که آموزش با  روش بحث گروهی تاثیر معنا داری بر خلاقیت دانش آموزان داشته است . همچنین نمرات خلاقیت پسران به طور معنا داری بیش از دختران بود .

حسینی نسب و همکاران (1382) تحقیقی بر روی 500 نفر از دانشجویان دختر و پسر دانشگاه تبریز با عنوان بررسی شیوه اسناد علی و راهبرد های یادگیری در دانشجویان و رابطه آنها با هوش خلاقیت  جنسیت  و رشته تحصیلی انجام دادند .  از باخته های پژوهش می توان به این موارد اشاره کرد: هر چه افراد از بهره هوشی و خلاقیت بیشتری برخوردار باشند . مرکز کنترل درونی و کنترل پذیری بیشتری دارند علاوه بر این ، دانشجویان خلاق در استفاده از راهبردهای یادگیری نسبت به دانشجویانی با میزان خلاقیت کم به مراتب بهتر عمل می کنند(نقل از ذهبیون و احمدی 1388)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                 

                                                       فصل سوم  

                                                  روش پژوهش

 

جامعه آماری

نمونه آماری و روش نمونه گیری

ابزار اندازه گیری

طرح تحقیق

روش اجرا

روش تحلیل داده ها

 

3-1 جامعه آماری

جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان (دختر و پسر) دانشگاه آزاد اسلامی واحد اندیمشک در سال تحصیلی 89-1390 مشغول به تحصیل می باشند.

3-2 نمونه آماری و روش نمونه گیری

بر اساس جدول مورگان برای جامعه ای با حجم تقریبی4500 نفر، 354 نفر نمونه ای مطلوب بود.  از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای استفاده گردید. بدین منظور تعداد کل دانشجویان مشغول به تحصیل  به دست آمد، که اطلاعات بدست آمده نشان داد تعداد کل دانشجویان مشغول به تحصیل در این دانشگاه در نیمسال دوم  سال تحصیلی 1390 – 1389 به میزان 4464 نفر بود. که شامل 2374 دانشجوی دختر و 2090 پسر بود.

برخی از ویژگی های اعضای نمونه در جدول ذیل ارائه شده است.

جدول شماره 3-1: توزیغ آزمودنی ها بر حسب جنسیت

جنسیت

فراوانی

درصد

درصد فراوانی تراکمی

پسر

166

9/46

9/46

دختر

188

1/53

100

کل

354

100

 

همان طوری که در جدول3-1 ملاحظه می شود، دانشجویان پسر 9/46 درصد نمونه و دانشجویان دختر 1/53 درصد نمونه راتشکیل می دهند.

3-3 طرح پژوهش

در این پژوهش طرح تحقیق از نوع علی_مقایسه ای است. هدف از این طرح یافتن علت های احتمالی یک الگوی رفتاری است. در این تحقیق دو گروه از دانشجویان دختر و  پسر به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. در این طرح برای تعیین تفاوت متغییرهای روانشناختی از قبیل تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در بین دو گروه با استفاده از آزمونهای آماری انجام شد. آنچه که از اجرای روش مورد بحث نتیجه گرفته شد این است که آیا بین متغیرهای فوق در دو گروه دانشجویان تفاوت معنی دار وجود دارد.

3-4 ابزارهای اندازه گیری

در این پژوهش به منظور اندازه گیری متغیرهای مورد نظر از ابزارهای زیر استفاده شده است:

1)     پرسشنامه تفکرانتقادی کالیفرنیا فرم (ب).

2)     مقیاس سخت کوشی.

3)     پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمانس.

4)     پرسشنامه خلاقیت عابدی.

3-4-1 پرسشنامه مهارت تفکرانتقادی کالیفرنیا[236]

پرسشنامه مورد استفاده در این مطالعه حاوی آزمون مهارت های تفکرانتقادی کالیفرنیا (فرم ب) بوده است. این آزمون حاوی 34 سوال 4 الی 5 گزینه ای با یک پاسخ صحیح در 5 حوزه مهارت های شناختی تفکرانتقادی (قیاس، استقراء، ارزیابی، تحلیل، استنباط) می باشد که آزمودنی ها در مدت 50 دقیقه می توانند به آن پاسخ دهند. سوالات عمده به صورت قطعه های داستانی یا موقعیت های تحلیلی خاص می باشد که آزمودنی ها بایستی با بررسی مفروضه های مطرح شده و تحلیل شرایط آن موقعیت به صحیح ترین پاسخ دست یابند. در 20 سوال تعداد گزینه ها 4 مورد و 14 سوال تعداد گزینه ها 5 مورد است. این پرسشنامه در سال 1990 به وسیله فاشیون و فاشیون[237] ابداع گردید و در حال حاضر جزء عملی ترین و کاربردی ترین ابزارهای ارزیابی مهارت های تفکرانتقادی محسوب می گردد که به فارسی ترجمه گردیده و به دلیل همسان شدن با شرایط فرهنگی، تغییراتی در برخی سوالها داده شده است (فاشیون و فاشیون،1977؛نقل از مهری نژاد،1376).

پایایی[238] و روایی[239] آزمون تفکرانتقادی

جهت پایایی این آزمون از روش همبستگی درونی استفاده شد که نتایج نشان داد خرده آزمونهای تحلیل

 61/0=r، ارزشیابی 71/0=r، استنباط 66/0=r،استدلال استقرایی 73/0=r استدلال قیاسی 74/0=r است. که با نمره کل آزمون از همبستگی مثبت و بالای برخوردار است. همچنین به منظور همبستگی تک تک سوالت با نمره کل آزمون از فرم شماره 20 کودرریچارسون 62/0 استفاده شده(خلیلی و سلیمانی،1382). ضریب پایای به دست آمده و نتیجه تحلیل عاملی در تعیین پایایی سازه آزمون حاکی از آن بود که آزمون از پنج عامل(تجزیه، استنباط، ارزشیابی، استدلال استقرایی و استدلال قیاسی) تشکیل شده است، که همه پنج عامل، با نمره کل آزمون همبستگی مثبت و بالایی داشته است. روایی محتوای این آزمون نشان داد که در کل، حداقل روایی سوالات 80/0 و حداکثر آن 96/87 بوده و در بخش مربوط بودن، حداکثر 87/96 و حداقل 75/82 بوده و در بخش واضح بودن، حداکثر 33/93 و حداقل 80/0 بود و در بخش ساده بودن حداکثر31/95 و حداقل 16/80 بوده است (خدا مرادی،  سعیدالذاکرین، علوی مجد، یغمایی و شهاب ،1385).

همچنین در پژوهش حاضر پایای مقیاس تفکر انتقادی به دو روش آلفای کرونباخ و تنصیف محاسبه شد. ضریب پایایی به روش آلفای کرونباخ برابر با94/0 و درروش تنصیف از فرمول ضریب هبستگی اسپیرمن-براوان استفاده شده. ضریب پایای محاسبه شده با استفاده از روش گاتمن و اسپیرمن-براوان به ترتیب برابر است با 94/0 و94/0 بوده.

3-4-2 مقیاس سخت کوشی

این پرسشنامه یک آزمون 45 سوالی است. پرسش ها در مقیاس چهار درجه ای لیکرت از نمره ی صفر تا سه برای سه زیر مقیاس تعهد، کنترل و مبارزه طلبی محاسبه می شود. هر یک از زیر مقیاس های این آزمون بر حسب 15 سوال ارزیابی می شود کمترین نمره ی آزمونی در هر یک از زیر مقیاس های آزمون صفر و بیشترین آن 45 است. علاوه بر سه زیر مقیاس، از جمع کل نمره ی زیر مقیاس ها یک نمره کل برای سخت کوشی به دست می آید. مقیاس سخت کوشی، ابزار معتبر برای سنجش سخت کوشی و سلامت روانی است. در اعتباریابی مقدماتی نرم فارسی مقیاس سخت کوشی در مورد سه نمونه از دانشجویان، ورزشکاران و بیماران، مشخصه های روانسنجی[240] آن به شرح زیر گزارش شده است. ضرایب آلفا  از 88/0 تا 93/0 برای زیر مقیاس تعهد، از 85/0 تا 94/0 برای زیر مقیاس کنترل، از 89/0 تا 95/0 برای زیر مقیاس مبارزه طلبی و از 78/0 تا 94/0 برای نمره ی کل سخت کوشی محاسبه شده که نشانه همسانی درونی[241] خوب مقیاس است.ضرایب همبستگی نمره ها با فاصله ی دو تا چهار هفته از 82/0 تا90/0 برای زیر مقیاس تعهد، از 80/0 تا88/0 برای زیر مقیاس کنترل، از 79/0 تا 87/0 برای زیر مقیاس مبارزه طلبی و از 80/0 تا88/0 برای نمره کل سخت کوشی محاسبه شده، که بیانگر پایایی بازآزمایی[242] کافی برای مقیاس است(بشارتی ، 1387).

همچنین در پژوهش حاضر پایایی سخت کوشی به دو روش آلفای کرونباخ و تنصیف محاسبه شد. ضریب پایایی به روش آلفای کرونباخ برابر با 86/0 و در روش تنصیف از فرمول ضریب همبستگی اسپیرمن-براوان استفاده شد. ضریب پایای محاسبه شده با استفاده از روش اسپیرمن-براوان و گاتمن به ترتیب برابر است با 81/0 و81/0 بوده.

3-4-3 پرسشنامه انگیزه پیشرفت[243] (AMQ)

پرسشنامه انگیزه پیشرفت ابزاری مدادی_کاغذی است که توسط هرمانز(1970) تهیه و تدوین شده و به وسیله شکرکن و برومند نسب(1381) به فارسی برگردانده شده است. این پرسشنامه 29 ماده دارد که به صرت جملات نیمه تمام می باشند و گزینه های ارائه شده برای هر ماده بین 4 تا 6 گزینه متغیر است.بر

 این اساس حداکثر نمره هر ماده بین 4 تا 6 می باشد که با توجه به تعداد گزینه های هر ماده تغیر می کند. در برخی از ماده ها گزینه الف کمترن نمره و در برخی دیگر گزینه الف بالاترین نمره را دارد. گرفتن نمره بالا ذر این آزمون حاکی از داشتن انگیزه پیشرفت بالا است.ضریب همبستگی محاسبه شده 46/0=r بود که در سطح 05/0 معنی دار بود. همچنین برای محاسبه ضریب پایایی از روش آلفای کرونباخ و تنصیف استفاده شده. در روش تنصیف از فرمول ضریب همبستگی اسپرمن_ براوان استفاده شد. ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده 78/0 و ضریب پایای محاسبه شده با استفاده از روش های گاتمن و اسپرمن_براوان به ترتیب 70/0 و 72/0 می باشد.

همچنین در پژوهش حاضر پایایی پرسشنامه انگیزه پیشرفت به دو روش آلفای کرونباخ و تنصیف محاسبه شد. ضریب پایای به روش آلفای کرونباخ برابر با 68/0 و در روش تنصیف از فرمول ضریب همبستگی اسپیرمن-براوان استفاده شد. و ضریب پایایی محاسبه  شده با استفاده از روش اسپیرمن-براوان و گاتمن به ترتیب برابر است با 76/0 و75/0بوده.                                                       

3-4-4 پرسشنامه خلاقیت عابدی

این آزمون یک آزمون مدادی-کاغذی است. در سال 63-1362 دکتر جمال به تشویق و کمک گروهی از دانشجویان درس روانسنجی گروه روانشناسی دانشگاه تهران بر پایه ی تئوری و تعریف تورنس از خلاقیت یک آزمون 75 سوالی برای اندازه گیری خلاقیت ساخت. مواد این آزمون در چهار گروه: سیالی، ابتکار، انعطاف پذیری و بسط قرار گرفت. در سال 1986 دکتر عابدی در دانشگاه کالیفرنیا با کمک یکی از دانشجویان درس آمار و روش تحقیق،این آزمون را از نو طراحی نمود و بارها مورد تجدید نظر قرار دادند. فرم بعدی آن درسال 1992 توسط گروه استادان دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس ساخته شد و دارای 60  

ماده می باشد که تعاد 19 ماده در بخش سیالی، 22 ماده در بخش ابتکار، 11 ماده در بخش انعطاف پذیری و 11 ماده در بخش بسط تقسیم شده است. هر ماده دارای سه گزینه است. این آزمون دارای 60 ماده می باشد که تعداد (22 ماده) در بخش ابتکار، (16 ماده) در بخش سیالی، (11 ماده) در بخش انعطاف پذیری و (11 ماده) در بخش بسط تقسیم شده است. هر ماده دارای سه گزینه می باشد. گزینه ها نشان دهنده ی میزان خلاقیت از کم به زیاد است که به ترتیب نمره ای از 1 تا 3 به آن ها تعلق می گیرد. این نمره ها در چهار گروه جمع شده و بدین ترتیب چهار نمره به دست می آید و با جمع بندی چهار نمره می توان یک نمره کل برای خلاقیت آزمودنی به دست آورد (عابدی ، 1372).

اعتبار پرسشنامه خلاقیت عابدی

فرم اولیه آزمون توسط عابدی(1363) بر روی 650 نفر دانش آموز کلاس های سوم راهنمای در تهران اجرا شد. ضرایب همبستگی بین نمره های چهارگانه آزمون سنجش خلاقیت و نمره های درس در سطح 01/0 معنی دار بود که بین حداکثر 22/0 (نمره ریاضی و بخش ابتکار) و حداقل 05/0 (نمره ریاضی و بخش انعطاف پذیری) در نوسان بود.ضرایب همبستگی بین نمره های بخش آزمون و نمره های بخش های آزمون های دیگر خلاقیت در سطح 01/0 معنی دار بود. این ضرایب همبستگی بین 55/0(همبستگی بخش سیالی آزمون خلاقیت و بخش سیالی آزمون دانشگاه دوستو) تا 20/0 (همبستگی بین انعطاف پذیری آزمون دانشگاه دوستون و بخش ابتکار آزمون خلاقیت) در نوسان بود. نتایج به دست آمده با استفاده از روش تحلیل عوامل نشان داده که آزمون بخش خلاقیت از میزان اعتبار همزمان قابل قبولی برخوردار است(نقل از بفخم ، 1387).

کفایت(1373) در پژوهش خود برای سنجش اعتبار آزمون از سه روش همبستگی با آزمون تورنس، همبستگی با پرسشنامه سنجش خلاقیت دانش آموزان ساخته شده توسط دبیران و مقایسه دو گروه خلاق و غیر خلاق استفاده کرده است. در روش اول (همبستگی آزمون تورنس) ضرایب برای کل آزمون (15/0)، سیالی(08/0)، انعطاف پذیری(12/0)، ابتکار(002/0) وبسط (06/0) به دست آمده ضرایب بدست آمده به جز مقیاس انعطاف پذیری و کل آزمون که در سطح کمتر از 05/0 معنی دار هستند.لقیه در سطح مورد نظر معنی دار نمی باشند. در روش دوم(همبستگی با پرسشنامه خلاقیت دبیر) ضرایب کل آزمون (003/0)، مقیاس سیالی (008/0)، انعطاف پذیری (20/0)، ابتکار(14/0) و بسط(04/0) می باشد که به جز مقیاس انعطاف پذیری که در سطح 05/0 معنی دار می باشد، بقیه مقیاس ها و کل آزمون در سطح مورد نظر معنی دار نبودند. در روش سوم (مقایسه دو گروه خلاق و غیر خلاق) که برروی گروه 12 نفری از پرسنل گروه ملی صنعت فولاد اجراشد. میانگین افراد خلاق و غیر خلاق با یکدیگر تفاوت معنی داری نشان نداد و در سطح مختلف عامل B (مقیاس های فرعی خلاقیت) با نسبت 78/219=F ودر سطح 005/0 معنی دار بود.

دائمی(1376؛نقل از بفخم،1387) از آزمون تفکر خلاق تورنس به عنوان شاخص اعتبار همزمان آزمون خلاقیت عابدی استفاده نمود که ضریب همبستگی بین خرده آزمون های سیالی، بسط، ابتکار و انعطاف پذیری به ترتیب 46/0، 19/0، 42/0، 36/0 به دست آمده که به جز مقوله بسط در سایر مقوله ها در حد 05/0>P معنی دار است.

 پایایی پرسشنامه خلاقیت عابدی

برای بررسی پایایی از روس همسانی درونی و آلفای کرونباخ استفاده شده است. این ضرایب برای سنجش سیالی آزمون (75/0)، ابتکار(67/0)، انعطاف پذیری(61/0) و بسط(61/0) گزارش شده است. از روشهای مولفه های اصلی، برای برآورد میزان هماهنگی مواد در هر بخش استفاده شده است.مواد آزمون در هر چهار بخش همبستگی نسبتا بالایی (بین 55/0 تا 85/0) با اولین متغیر نهفته دارد.

کفایت(1373) با استفاده از دو روش تنصیف و آلفای کرونباخ پایایی این آزمون را محاسبه کرده است. ضرایب به دست آمده با استفاده از روش تنصیف بین 77/0 تا 93/0 بودند که همگی در سطحی کمتر از 05/0 معنی دار بودند. ضرایب به دست آمده با استفاده از روش آلفای کرونباخ بین 70/0 تا 81/0 بود که در سطح کمتر از 05/0 معنی دار بودند. در پژوهش دیگری، (رفیعیان،1382؛نقل از بفخم،1387) ضریب پایایی به دست آمده از طریق آلفای کونباخ را برابر با82/0 به دست آورد.

(دائمی،1376؛نقل از بفخم،1387) جهت محاسبه پایایی آزمون مداد_کاغذی چند جوابی برای سنجش خلاقیت بر روی دانش آموزان 36 دبیرستان که به طور تصادفی از منطقه 6 تهران انتخاب شده بودند. از روش های آزمون، آزمون مجدد و روش همسانی درونی آلفای کرونباخ استفاده کرده است ونتایج زیر را بدست آورد.

در روش آزمون_آزمون مجدد به ترتیب در مقوله های سیالی، بسط، ابتکار و انعطاف پذیری به ترتیب 23/0، 44/0، 55/ بدست آمد و این ضرایب در سطح 05/0>P معنی دار هستند. ضرایب همسانی درونی با استفاده از روش آلفای کرونباخ در مقوله های سیالی، بسط، ابتکار وانعطاف پذیری به ترتیب 67/0، 48/0،68/0 و59/0 بدست آمد.

جدول شماره 3-2: ضرایب پایایی خلاقیت محاسبه شده با روش تنصیف و آلفای کرونباخ در تحقیقات گذشته

نام محقق

آزمون خلاقیت

سیالی

بسط

ابتکار

انعطاف پذیری

کل

دختران

پسران

روش محاسبه پایایی

بهروزی1375

آلفای کرونباخ

55/0

47/0

000/1

45/0

 

 

 

تنصیف

62/0

39/0

56/0

45/0

 

 

 

سجادی1381

آلفای کرونباخ

57/0

51/0

64/0

56/0

81/0

68/0

84/0

تنصیف

48/0

57/0

49/0

59/0

79/0

69/0

79/0

موسوی فصل1376

آلفای کرونباخ

77/0

67/0

68/0

60/0

88/0

 

 

تنصیف

72/0

62/0

68/0

54/0

81/0

 

 

عباسی1382

آلفای کرونباخ

38/0

32/0

30/0

29/0

61/0

 

 

تنصیف

43/0

30/0

41/0

27/0

59/0

 

 

 

همچنین در پژوهش حاضر پایایی پرسشنامه خلاقیت عابدی به روش آلفای کرونباخ و تنصیف محاسبه شد. ضریب پایایی به روش آلفای کرونباخ برابر با 65/0 و در روش تنصیف از فرمول ضریب همبستگی اسپیرمن-براوان استفاده شده. و ضریب پایایی محاسبه شده با استفاده از روش اسپیرمن-براوان و گاتمن به ترتیب برابر است با 85/0 و85/0 بود.

3-5 روش جمع آوری اطلاعات

ابتدا با مراجعه به دانشگاه آزاد اسلامی واحد اندیمشک و با همکاری کارکنان دانشگاه کلیه دانشجویان شناسایی و به عنوان نمونه پژوهش به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. سپس پژوهشگر پس از هماهنگی لازم با دانشجویان زمان مناسب برای اجرای پرسشنامه ها را مشخص نمود. در مرحله اول ابتدا توضیحات لازم در ارتباط با تحقیق و ضرورت همکاری آنان ارائه شد، و دو گروه از دانشجویان که شامل دختر و پسر سوالات پرسشنامه را با توجه به پاسخ مورد نظرشان علامت زده می شد، ودر آخر پس از تکمیل پرسشنامه ها دو گروه مورد  نظرپژوهشگر با استفاده از روش های آماری و با در نظر گرفتن اهداف و فرضیه های پژوهش به مقایسه این دو گروه از دانشجویان اقدام شد. با توجه به ملاحظات اخلاقی در این پژوهش از نوشتن نام ونام خانوادگی در پرسشنامه خودداری به عمل آمد ضمنا رضایت دانشجویان قبل از اجرای پرسشنامه برای انجام تحقیق کسب گردید.

3-6 روش تجزیه و تحلیل آماری

به منظور تجزیه و تحلیل داده ها در این پژوهش از روش های آماری زیر استفاده شده است:

روشهای آماری توصیفی مانند: محاسبه فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، واریانس، حداقل و حداکثر.

1-    تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا).

2-    رگرسیون چند متغیری.   

3-    تحلیل کانونی(متعارف)

4-    روش های آلفای کرونباخ ، تنصیف،اسپیرمن- بران و گاتمن جهت محاسبه ضرایب پایایی.

جهت تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده از نرم افزار کامپیوتری SPSS نسخه هجدهم استفاده شده است و فرضیه ها در سطح05/0   P<و 01/0>P مورد آزمون قرار گرفتند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم

یافته های پژوهش

 

 

 

تجزیه و تحلیل داده ها

یافته های توصیفی

یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش

یافته های جانبی

 

 

 

 

 

 

تجزیه و تحلیل به عنوان فرآیندی از روش های علمی، یکی از پایه های اساسی تحقیقی است، به طور کلی، تجزیه و تحلیل عبارت از روشی است که از طریق آن فرآیند پژوهشی، از انتخاب مساله تا دسترسی به یک نتیجه هدایت می شود. چون غالب مسائلی که مورد پژوهش قرار می گیرند خیلی گسترده و وسیع هستند، پژوهشگر برای پاسخگویی به مساله ی تدوین شده و یا تصمیم گیری در مورد رد یا تایید فرضیه ای که صورت بندی کرده است از روش های مختلف تجزیه و تحلیل استفاده می کند(مصطفائی نیا،1387). در این فصل سعی شده که بر تجزیه و تحلیل آماری پژوهش مورد نظر پرداخته شود که شامل 2 نوع توصیفی و استنباطی می باشد. که یافته های این پژوهش در سه سطح ارائه می شوند.

الف) یافته های توصیفی

ب) یافته های مربط به فرضیه های پژوهش

ج) یافته های جانبی

4-1 یافته های توصیفی:

یافته های توصیفی این پژوهش شامل شاخص های آماری مانند میانگین، انحراف استاندارد، حداقل و حداکثر وهمچنین واریانس نمرات کسب شده برای کلیه متغیرهای مورد مطالعه در این پژوهش می باشد که در جدول شماره 4-1 ارائه شده است.

 

جدول شماره 4-1: شاخص های آماری متغیرهای مورد پژوهش آمارتوصیفی

نوع متغییر

شاخص آماری

میانگین

انحراف استاندارد

واریانس

حداقل

حداکثر

تعداد

جنس

تفکرانتقادی

پسر

89/7

82/1

34/3

4

12

166

دختر     

94/14

15/1

63/132

4

34

188

کل افراد            

64/11

17/9

23/84

4

34

354

سخت کوشی

پسر

62/78

93/1

06/376

31

118

166

دختر

03/69

79/1

82/323

31

119

188

کل افراد

53/73

92/1

28/370

31

119

354

انگیزه پیشرفت

پسر

38/1

27/9

02/86

123

166

166

دختر

39/1

12/1

46/125

123

175

188

کل افراد

39/1

03/1

69/106

123

175

354

خلاقیت

پسر

21/1

51/8

49/72

105

141

166

دختر

18/1

05/1

96/110

100

146

188

کل افراد

20/1

69/9

03/94

100

146

354

همانطور که در جدول شماره(4-1) نشان داده شده است میانگین، انحراف استاندارد، واریانس، حداقل و حداکثر نمرات کسب شده در متغیر تفکرانتقادی هر یک از گروهها به ترتیب گروه پسران 89/7، 82/1، 34/3، 4 و12؛ گروه دختران 94/14، 15/1، 63/132، 4 و 34؛ گروه کل افراد 64/11، 17/9، 23/84، 4 و 34 کسب کردند.

و در متغیر سخت کوشی در گروه پسران 62/78، 93/1، 06/376، 31 و 118، ودر گروه دختران 03/69، 79/1، 82/323، 31 و 119 و برای کل افراد 53/73، 92/1، 28/370، 31 و119 کسب کردند.

و در هتغیر انگیزه پیشرفت برای گروه پسران 38/1، 27/9، 123 و 166 و برای گروه دختران 39/1، 12/1، 46/125، 123 و 175 و برای کل افراد 39/1، 03/1، 69/106، 123 و 175 کسب کردند.

و در متغیر خلاقیت برای گروه پسران 21/1، 51/8، 49/72، 105، 141 و 166، و برای گروه دختران 18/1، 05/1، 96/110، 100 و 146، و برای کل افراد 20/1، 69/9، 03/94، 100 و 146 کسب کردند.

جدول شماره 4-2: شاخص های آماری متغیرهای مورد پژوهش آمار توصیفی

نوع متغیرها

شاخص آماری

میانگین

انحراف استاندارد

واریانس

حداقل

حداکثر

تعداد

تاهل

تفکرانتقادی

مجرد

35/11

89/8

05/79

4

34

249

متاهل

31/12

83/9

75/96

5

34

105

کل افراد

64/11

17/9

23/84

4

34

354

سخت کوشی

مجرد

92/73

99/1

72/398

31

119

249

متاهل

60/72

74/1

81/304

41

112

105

کل افراد

53/73

92/1

28/370

31

119

354

انگیزه پیشرفت

مجرد

37/1

50/9

37/90

123

175

249

متاهل

42/1

14/1

91/131

125

166

105

کل افراد

39/1

03/1

69/106

123

175

354

خلاقیت

مجرد

21/1

99/9

91/99

104

146

249

متاهل

76/1

51/8

50/72

100

139

105

کل افراد

20/1

69/9

03/94

100

146

354

همانطور که در جدول(4-3) نشان داده شده است میانگین، انحراف استاندارد، واریانس، حداقل و حداکثر نمرات کسب شده در متغیر تفکرانتقادی هر یک از گروه ها به ترتیب گروه مجردها 35/11، 89/8، 05/79، 4 و 34، در گروه متاهل 31/12، 83/9، 75/96، 5 و 34 ، و در کل افراد 64/11، 17/9، 23/84، 4 و 34 کسب کردند.

و در متغیر سخت کوشی در گروه مجرد 92/73، 99/1، 72/398، 31 و 119، و در گروه متاهل 60/72، 74/1، 81/304، 41 و 112، و در کل افراد 53/73، 92/1، 28/370، 31 و 119 کسب کردند.

و در متغیر انگیزه پیشرفت در گروه مجرد 37/1، 50/9، 37/90، 123 و 175، و در گروه متاهل 42/1، 14/1، 91/13، 125 و 166، و در کل افراد 39/1، 03/1، 69/106، 123 و 175 کسب کردند

و همچنین در متغیر خلاقیت در گروه مجرد 21/1، 99/9، 91/9، 104 و 146، و در گروه متاهل 76/1، 56/8، 50/72، 100 و 139 و در کل افراد 20/1، 96/9، 03/94، 100 و 146 کسب کردند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره 4-3: شاخص های آماری متغیرهای مورد پژوهش آمار توصیفی

نوع متغیرها

شاخص آماری

میانگین

انحراف استاندارد

واریانس

حداقل

حداکثر

تعداد

مقطع

تفکرانتقادی

کاردانی

05/11

75/8

69/76

4

34

237

کارشناسی

82/12

91/9

21/98

5

34

117

کل افراد

64/11

17/9

23/84

4

34

354

سخت کوشی

کاردانی

47/75

99/1

79/399

38

119

237

کارشناسی

59/69

70/1

12/290

31

113

117

کل افراد

53/73

92/1

28/370

31

119

354

انگیزه پیشرفت

کاردانی

37/1

62/8

44/74

124

175

237

کارشناسی

42/1

24/1

88/155

123

168

117

کل افراد

39/1

03/1

69/106

123

175

354

خلاقیت

کاردانی

20/1

95/9

13/99

105

146

237

کارشناسی

19/1

12/9

22/83

100

145

117

کل افراد

20/1

69/9

03/94

100

146

354

همانطور که در جدول(4-3) نشان داده شده است میانگین، انحراف استاندارد، واریانس، حداقل و حداکثر نمرات کیب شده در متغیر تفکرانتقادی هر یک از گروه ها به ترتیب کاردانی 05/11، 75/8، 69/76، 4 و 34، گروه کارشناسی 82/12، 91/9، 21/98، 5 34، گروه کل افراد 64/11، 17/9، 23/84، 4 و 34 کسب کردند.

و در متغبر سخت کوشی در گروه کاردانی 47/75، 99/1، 79/399، 38 و 119، در گروه کارشناسی 59/69، 70/1، 12/290، 31 و 113، گروه کل افراد 53/73، 92/1، 28/370،31 و 119 کسب کردند.

و در متغیر انگیزه پیشرفت در گروه کاردانی 37/1، 62/8، 44/74، 124 و 175، و در گروه کارشناسی 42/1، 24/1، 88/155، 123 و 168 و در کل افراد 39/1، 03/1، 69/106، 123 و 175 کسب کردند.

همچنین در متغیر خلاقیت هریک از گروه ها به ترتیب گروه کاردانی 20/1، 95/9، 13/99، 105 و 146 و در گروه کارشناسی 19/1، 12/9، 22/83، 100 . 145 و در کل افراد 20/1، 69/9، 03/94، 100 و 146 کسب کردند.

جدول شماره 4-4: شاخص آماری متغیرهای مورد پژوهش آمار توصیفی

نوع متعیرها

شاخص آماری

میانگین

انحراف استاندارد

واریانس

حداقل

حداکثر

تعداد

رشته

تفکرانتقادی

انسانی

56/12

71/9

41/94

4

34

146

فنی

99/10

74/8

49/76

5

34

208

کل افراد

64/11

17/9

23/84

4

34

354

سخت کوشی

انسانی

47/70

67/1

78/280

31

114

146

فنی

68/75

05/2

52/423

38

119

208

کل افراد

53/73

92/1

28/370

31

119

354

انگیزه پیشرفت

انسانی

39/1

06/1

64/112

123

168

146

فنی

38/1

01/1

93/102

124

175

208

کل افراد

39/1

03/1

69/106

123

175

354

خلاقیت

انسانی

17/1

87/9

48/97

100

145

146

فنی

21/1

31/9

80/86

105

146

208

کل افراد

20/1

69/9

03/94

100

146

354

همانطور که در جدول (4-4) نشان داده شده است میانگین، انحراف استاندارد، واریانس، حداقل و حداکثر نمرات کسب شده دد متغید تفکرانتقادی هر یک از گروه ها به ترتیب رشته انسانی 56/12، 71/9، 41/94،4 و 34، و در گروه رشته فنی 99/10، 74/8، 49/76، 5 و 34 ، و در کل افراد 64/11، 17/9، 23/84؛4 و 34 کسب کردند.

و در متغیر سخت کوشی هر یک از گروه ها به ترتیب رشته انسانی 47/70، 67/1، 78/280، 31 و 114، و در گروه رشته فنی 67/75، 05/2، 52/423؛ 38 و 119 ، و در کل افراد 53/73، 92/1، 28/370، 31 و 119 کسب کردند.

و در متغیر انگیزه پیشرفت هر یک از گروه ها به ترتیب رشته انسانی 38/1، 01/1، 93/102، 124 و 175 و در گروه رشته های فنی 38/1، 01/1، 93/102، 124 و 175 و در کل افراد 39/1، 03/1، 69/106، 123 و 175 کسب کردند.

و در متغبر خلاقیت در هر گروه به ترتیب رشته های انسانی 17/1، 87/9، 47/97، 100 و 145، ودر گروه رشته های فنی 21/1، 31/9، 80/86، 105 و 146، و در کل افراد 20/1، 69/9، 03/94، 100 و 146 کسب کردند.

4-2 یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش

این پژوهش شامل فرضیه های زیر است که هر فرضیه همراه با نتایج به  دست آمده از تجزیه و تحلیل آن در این بخش ارائه می گردد.

فرضیه 1- بین تفکرانتقادی دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 2- بین سخت کوشی در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 3- بین انگیزه پیشرفت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

فرضیه 4- بین خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

 

 

 

 

 

 

جدول شماره 4-5: نتایج تحلیل واریانس چند متغیر(مانوا) روی متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر

آزمون های چند متغیره

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

18/0

03/20

4

349

0001/0

آزمون هتلیننگ

23/0

03/20

4

349

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

81/0

03/20

4

349

0001/0

آزمون ریشه روی

23/0

03/20

4

349

0001/0

مطابق جدول شماره(4-5) ملاحظه می شود سطوح معنی داری همه آزمونها بیانگر آن هستند بین پسران دانشجو و دختران دانشجو به طور کلی از لحاظ متغیرهای وابسته( تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) تفاوت معنی داری وجود دارد. حال برای پی بردن به این که بین دو گروه پسران و دختران از لحاظ کدام متغیر وابسته تفاوت معنی دار وجود دارد از آزمون اثرات بین آزمودنی ها که، در جدول شماره 4-6 ارائه شده است استفاده می شود.

جدول شماره 4-6 : نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

71/4380

1

71/4380

81/60

0001/0

سخت کوشی

51/8106

1

51/8106

27/23

0001/0

انگیزه پیشرفت

04/8

1

04/8

07/0

78/0

خلاقیت

49/481

1

49/481

18/5

02/0

مطابق جدول شماره( 4-6 )مشاهده می شود بین دانشجویان پسر و دانشجویان دختر از لحاظ تفکرانتقادی تفاوت وجود دارد(0001/0>P و 81/60=F).بنابراین فرضیه اول تایید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه، دانشجویان دختر نسبت به دانشجویان پسر تفکرانتقادی بیشتری برخوردارند.

بین دانشجویان پسر و دانشجویان دختر از لحاظ سخت کوشی نیز تفاوت وجود دارد(0001/0>P و 27/23=F). بنابراین فرضیه دوم تایید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه، دانشجویان پسر نسبت به دانشجویان دختر از سخت کوشی بیشتری برخوردارند.

و بین دانشجویان پسر و دانشجویان دختر از لحاظ انگیزه پیشرفت تفاوت مشاهده نشده است(78/0=P و07/0=F). بنابراین فرض سوم رد می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه، دانشجویان پسر و دانشجویان دختر تفاوت مشاهده نشده.

و همچنین بین دانشجویان پسر و دانشجویان دختر از لحاظ خلاقیت نیز تفاوت وجود دارد(02/0=P و 18/5=F). بنابراین فرضیه چهارم تایید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان پسر نسبت به دانشجویان دختر خلاقیت بیشتری برخوردارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4-3 یافته های جانبی

محقق در ضمن تحقیق و بررسی یافته های مربوط به فرضیه ها، به مقایسه آزمودنی ها از لحاظ برخی متغیرها و نیز رابطه برخی متغیرها که شرح آن در ذیل آمده است

 جدول شماره 4-7: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان از نظر تاهل

آزمون های چند متغیره

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

16/0

50/14

4

349

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

16/0

50/14

4

349

0001/0

آزمون هتلینگ

16/0

50/14

4

349

0001/0

آزمون ریشه روی

16/0

50/14

4

349

0001/0

همانطور که در جدول شماره( 4-7) نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن هستند که بین دانشجویان در متغیرهای وابسته(تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر تاهل تفاوت معنی داری وجود دارد، برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل از آزمون اثرات بین آزمودنی ها، در جدول( 4-8) ارائه شده است.

 

 

 

 

جدول شماره 4-8: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان از نظر تاهل

متغیرها

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

62/67

1

62/67

80/0

37/0

سخت کوشی

55/127

1

55/127

34/0

55/0

انگیزه پیشرفت

83/1532

1

83/1532

93/14

0001/0

خلاقیت

83/873

1

83/873

51/9

02/0

همانطور که در جدول( 4-8 )ملاحظه می شود بین دانشجویان در متغیرهای تفکر انتقادی و سخت کوشی  از نظر تاهل تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارتی دیگر، دانشجویان در متغیرهای تفکرانتقادی و سخت کوشی از نظر تاهل  تقریبا نمرات مشابهی برخوردارند.در متغیر انگیزه پیشرفت در دانشجویان از نظر تاهل تفاوت معنی دار وجود دارد(0001/0> P و93/14=F). به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان متاهل نسبت به دانشجویان مجرد از انگیزه بیشتری برخوردارند.

علاوه بر آن از نظر خلاقیت در دانشجویان از نظر تاهل نیز تفاوت معنی دار وجود دارد(02/0=P و 51/9=F) به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان متاهل نسبت به دانشجویان مجرد از خلاقیت بیشتری برخوردارند.

 

 

 

 

 

 

جدول شماره 4-9: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت از نظر مقطع تحصیلی

آزمون چند متغیره

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

09/0

16/9

4

349

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

90/0

16/9

4

349

0001/0

آزمون هتلینگ

10/0

16/9

4

349

0001/0

آزمون ریشه روی

10/0

16/9

4

349

0001/0

همانطور که در جدول( 4-9 )نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمونها بیانگر آن است که بین دانشجویان در متغیرهای وابسته (تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی دار وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل از آزمون اثرات بین آزمودنی ها، در جدول(4-10) ارائه شده است.

جدول شماره4-10 نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان از نظر مقطع تحصیلی

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

03/243

1

03/234

90/2

08/0

سخت کوشی

85/2706

1

85/2706

44/7

007/0

انگیزه پیشرفت

44/2012

1

44/2012

87/19

0001/0

خلاقیت

12/145

1

12/145

54/1

21/0

همان طور که در جدول( 4-10 )ملاحظه می شود بین دانشجویان در متغیر تفکرانتقادی از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی دار وجود دارد(08/0=P و 90/1=(F به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان کارشناسی نسبت به دانشجویان کاردانی از تفکرانتقادی بیشتری برخوردارند.

و در متغیر سخت کوشی از نظر مقطع تحصیلی نیز معنی دار وجود دارد(007/0=P و 44/7=F). به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان کاردانی نسبت به دانشجویان کارشناسی از سرسختی برخوردارند.

و در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر مقطع تحصیلی نیز تفاوت معنی دار وجود دارد(0001/0> P و 87/19=F). به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان کارشناسی نسبت به دانشجویان کاردانی از انگیزه پیشرفت بیشتری برخوردارند.

همچنین در متغیر خلاقیت از نظر مقطع تحصیلی در دانشجویان تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارتی دیگر از لحاظ خلاقیت دو گروه کاردانی و کارشناسی نمرات مشابهی کسب کرده اند.

جدول شماره4-11: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان از نظر رشته تحصیلی

آزمون چند متغییره

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

05/0

74/4

4

349

001/0

آزمون لامبدای ویلکز

94/0

74/4

4

349

001/0

آزمون هتلینگ

05/0

74/4

4

349

001/0

آزمون ریشه روی

05/0

74/4

4

349

001/0

همان طور که در جدول( 4-11) نشان داه شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن است که بین دانشجویان در متغیرهای وابسته(تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر رشته تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل آزمون اثرات بین آزمودنی ها، در جدول(4-12) ارائه شده است.

جدول شماره 4-12: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان از نظر رشته تحصیلی

متغیرها

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

49/210

1

49/210

51/2

11/0

سخت کوشی

64/2328

1

64/2328

38/6

01/0

انگیزه پیشرفت

65/23

1

65/23

22/0

63/0

خلاقیت

59/1091

1

59/1091

96/11

001/0

همانطور که در جدول شماره( 4-12 )ملاحظه می شود بین دانشجویان در متغیرهای تفکر انتقادی و انگیزه پیشرفت از نظر رشته تحصیلی تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارتی دیگر، دانشجویان در متغیرهای تفکرانتقادی و انگیزه پیشرفت از نظر رشته تحصیلی  نمرات مشابهی برخوردارند. و در متغیر سخت کوشی در دانشجویان از نظر رشته تحصیای تفاوت معنی دار وجود دارد(01/0=P و38/6=F).به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان رشته فنی نسبت به دانشجویان رشته انسانی از سرسختی بیشتری برخوردارند.

و درمتغیر خلاقیت در دانشجویان از نظر رشته تحصیلی تفاوت معنی دار وجود دارد(0001/0> P و96/11=F). به عبارتی با توجه به میانگین دو گروه دانشجوی رشته  فنی نسبت به دانشجویان رشته انسانی از خلاقیت بیشتری برخوردارند.

 

 

 

 

 

 

جدول شماره4-13: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان پسر متاهل

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

17/0

61/8

4

161

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

82/0

61/8

4

161

0001/0

آزمون هتلینگ

21/0

61/8

4

161

0001/0

آزمون ریشه روی

21/0

61/8

4

161

0001/0

همانطور که در جدول شماره( 4-13) نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمونها بیانگر آن است که بین دانشجویان پسر متغیرهای وابسته(تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر تاهل تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل آزمون اثرات بین آزمودنی ها، در جدول( 4-14) ارائه شده است.

جدول شماره 4-14: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان پسر از نظر تاهل

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

05/4

1

05/4

21/1

27/0

سخت کوشی

23/107

1

23/107

28/0

59/0

انگیزه پیشرفت

76/1650

1

76/1650

58/21

0001/0

خلاقیت

79/26

1

79/26

36/0

54/0

همانطور که در جدول( 4-14 )ملاحظه می شود بین دانشجویان پسر در متغیرهایتفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر تاهل  تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارت دیگر، دانشجویان پسر در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت ازنظر تاهل  نمرات مشابهی برخوردارند. بین دانشجویان پسر در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر تاهل  تفاوت معنی داری وجود دارد(0001/0> P و 58/21=F).به عبارتی میانگین دو گروه دانشجویان پسر متاهل نسبت به دانشجویان پسر مجرد از انگیزه پیشرفت بیشتری برخوردارند.

جدول شماره 4-15: نتایج واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت وخلاقیت دانشجویان دختر متاهل

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

13/0

11/7

4

183

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

86/0

11/7

4

183

0001/0

آزمون هتلینگ

15/0

11/7

4

183

0001/0

آزمون ریشه روی

15/0

11/7

4

183

0001/0

همانطوری که در جدول( 4-15) نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن است که بین دانشجویان دختر درمتغیرهای وابسته(تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر تاهل تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج جاصل آزمون اثرات بین آزمودنی ها، در جدول( 4-16) ارائه شده است.

 

 

 

 

 

جدول شماره4-16: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان دختر از نظر تاهل

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

64/3

1

64/3

27/0

86/0

سخت کوشی

80/71

1

80/71

22/0

63/0

انگیزه پیشرفت

82/289

1

82/289

32/2

12/0

خلاقیت

19/951

1

19/951

93/8

003/0

همانطور که در جدول شماره( 4-16) ملاحظه می شود بین دانشجویان دختر در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و انگیزه پیشرف از نظر تاهل  تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارت دیگر دانشجویان دختر در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و انگیزه پیشرفت از لحاظ تاهل  نمرات مشابهی برخوردارند. بین دانشجویان دختر در متغیر خلاقیت از نظر تاهل  تفاوت معنی داری وجود دارد(003/0=P و 93/8=F) .به عبارتی دیگر میانگین دو گروه دانشجویان دختر متاهل نسبت به دانشجویان دختر مجرد از انگیزه پیشرفت بیشتری برخوردارند.

جدول شماره 4-17: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان پسر با مقطع تحصیلی

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

17/0

65/8

4

161

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

82/0

65/8

4

161

0001/0

آزمون هتینگ

21/0

65/8

4

161

0001/0

آزمون رویشه روی

21/0

65/8

4

161

0001/0

همانطور که در جدول( 4-17) نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن است که بین دانشجویان پسر در متغیرهای وابسته (تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل آزمون اثرات بین آزمون ها در جدول( 4-18) ارائه شده است.

جدول شماره4-18: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان پسر از مقطع تحصیلی

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

31/26

1

31/26

22/8

005/0

سخت کوشی

90/769

1

90/769

06/2

15/0

انگیزه پیشرفت

92/1951

1

92/1951

14/26

0001/0

خلاقیت

62/22

1

62/22

31/0

57/0

همانطور که در جدول شماره( 4-18 )ملاحظه می شود بین دانشجویان پسر در متغیر تفکرانتقادی از نظر تفکرانتقادی تفاوت معنی داری وجود دارد(005/0=P و 22/8=F). به عبارتی دیگر، میانگین دو گروه دانشجویان پسر کارشناسی نسبت به دانشجویان پسر کاردانی از تفکرانتقادی بیشتری برخوردارند.

دانشجویان پسر در متغیر های سخت کوشی و خلاقیت از نظر مقطع تحصیلی  تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارتی دیگر دانشجویان پسر در متغیرهای سخت کوشی و خلاقیت  از نظر مقطع تحصیلی نمرات مشابهی برخوردارند.

بین دانشجویان پسر در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد(0001/0> P و14/26=F). به عبارت دیگر، میانگین دو گروه دانشجویان پسر کارشناسی نسبت به دانشجویان پسر کاردانی از انگیزه پیشرفت بیشتری برخوردارند.

 

 

 

جدول شماره4-19: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان دختر با مقطع تحصیلی

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

05/0

65/2

4

183

03/0

آزمون لامبدای ویلکز

94/0

65/2

4

183

03/0

آزمون ریشه روی

05/0

65/2

4

183

03/0

 

05/0

65/2

4

183

03/0

همانطور که در جدول شماره(4-19 )نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمونها بیانگر آن است که بین دانشجویان دختر در متغیرهای وابسته(تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت) از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج آزمون اثرات بین آزمودنی ها در جدول شماره(4-20 )ارائه شده است.

جدول شماره4-20: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت دانشجویان دختر از نظر مقطع تحصیلی

متغیرها

مجموعه مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

92/38

1

92/38

29/0

58/0

سخت کوشی

60/251

1

60/251

77/0

37/0

انگیزه پیشرفت

56/573

1

56/573

66/4

03/0

خلاقیت

65/137

1

65/137

24/1

26/0

همانطور که در جدول شماره(4-20 )ملاحظه می شود بین دانشجویان دختر در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی دار وجود ندارد. به عبارتی دیگر، دانشجویان دختر در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر مقطع تحصیلی نمرات مشابهی برخوردارند.

بین دانشجویان دختر در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد(03/0=P و 66/4=F). به عبارتی دیگر، میانگین دو گروه دانشجویان دختر کارشناسی نسبت به دانشجویان دختر کاردانی از انگیزه پیشرفت بیشتری برخوردارند.

جدول شماره4-21: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت، خلاقیت و معدل دانشجویان با جنسیت و مقطع

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

03/0

15/2

5

346

05/0

آزمون لامبدای ویلکز

97/0

15/2

5

346

05/0

آزمون هتلینگ

03/0

15/2

5

346

05/0

آزمون ریشه

03/0

15/2

5

346

05/0

همانطور که در جدول شماره(4-21 )نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن است که بین دانشجویان دختر در متغیرهای وابسته( تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت، خلاقیت و معدل) از نظر جنسیت و مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل آزمون اثرات بین آزمودنی ها در جدول شماره(4-22) ارائه شده است.

 

 

 

 

جدول شماره4-22: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از لحاظ نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت،خلاقیت و معدل دانشجویان با جنسیت و مقطع

متغیرها

مجمع مجذورات

درجه آزادی

میاتگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

67/61

1

67/61

85/0

35/0

سخت کوشی

13/1005

1

13/1005

45/0

49/0

انگیزه پیشرفت

68/434

1

68/434

33/4

03/0

خلاقیت

118

1

118

26/1

26/0

معدل

99/6

1

99/6

63/4

03/0

همانطور که در جدول شماره(4-22 )ملاحظه می شود بین دانشجویان از نظر متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر جنسیت و مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود ندارد. به عبارت دیگر، بین دانشجویان در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر جنسیت و مقطع نمرات مشابهی برخوردارند.بین دانشجویان در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر جنسیت و مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری وجود دارد و بین دانشجویان از نظر جنسیت و مقطع تحصیلی در متغیر معدل تفاوت معنی داری وجود دارد.

 

 

 

 

 

 

 

در جدول شماره4-23: نتایج تحلیل واریانس چند متغیری(مانوا) روی نمرات تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت، خلاقیت و گروه سنی دانشجویان با جنسیت وتاهل

نام آزمون

ارزش

F

درجه آزادی فرضی

درجه آزادی خطا

سطح معنی داری

آزمون اثر پیلایی

07/0

75/5

5

346

0001/0

آزمون لامبدای ویلکز

92/0

75/5

5

346

0001/0

آزمون هتلینگ

08/0

75/5

5

346

0001/0

آزمون ریشه روی

08/0

75/5

5

346

0001/0

همانطور که در جدول شماره(4-23) نشان داده شده است سطوح معنی داری همه آزمون ها بیانگر آن است که بین دانشجویان از نظر متغیرهای وابسته (تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت، خلاقیت و گروه سنی) از نظر جنسیت و تاهل تفاوت معنی داری وجود دارد. برای پی بردن به تفاوت مذکور نتایج حاصل آزمودنی ها در جدول شماره(4-24) ارائه شده است.

جدول شماره4-24: نتایج اثرات بین آزمودنی ها از نظر تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت، خلاقیت و گروه سنی دانشجویان با جنسیت و تاهل

متغیرها

مجموع مجذورات

درجه آزادی

میانگین مجذورات

F

سطح معنی داری

تفکرانتقادی

66/7

1

66/7

10/0

74/0

سخت کوشی

03/179

1

03/179

51/0

47/0

انگیزه پیشرفت

41/411

1

41/411

03/4

04/0

خلاقیت

27/249

1

27/249

74/2

09/0

گروه سنی

81/486

1

81/486

19/25

0001/0

 همانطور که در جدول شماره(4-24) ملاحظه می شود بین دانشجویان در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی، خلاقیت از نظر جنسیت و تاهل تفاوت معنی دار وجود ندارد. به عبارتی دیگر دانشجویان در متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و خلاقیت از نظر جنسیت و تاهل نمرات مشابهی برخوردارند.

بین دانشجویان در متغیر انگیزه پیشرفت از نظر جنسیت و تاهل  تفاوت معنی دار وجود دارد، و بین دانشجویان در متغیر گروه سنی از نظر جنسیت و تاهل تفاوت معنی داری وجود دارد.

جدول شماره4- 25: نتایج همبستگی چند گانه متغیر های تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت با عملکرد تحصیلی از روش ورودی[244]

متغیرها

 

MR

Rسازگار شده

F

P

B

t

P

متغیرهای ملاک

متغیرهای پیش بین

 

 

 

24/0

 

 

 

56/0

 

 

 

19/5

 

 

 

0001/0

 

 

11/0

 

 

15/2

 

 

03/0

 

 

عملکرد تحصیلی

تفکرانتقادی

سخت کوشی

16/0

29/2

02/0

انگیزه پیشرفت

22/0

73/3

0001/0

خلاقیت

11/0-

44/1-

15/.

مطابق جدول شماره( 4-25) نتیجه رگرسیون چند متغیری نشان می دهد که بین متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی و انگیزه پیشرفت با عملکر تحصیلی رابطه چندگانه معنی دار وجود دارد(92/0=R، 56/0=Rسازگار شده، 19/5=F و  0001/0(p <.

همچنین مقادیر ضریب بتاB برای متغیرهای تفکرانتقادی11/0، سخت کوشی 16/0، انگیزه پیشرفت 22/0 و خلاقیت 11/0- بدست آمده.به علاوه مقادیر tهای برای متغیرهای تفکرانتقادی15/2(03/0>P)، سخت کوشی29/2(02/0>P) و انگیزه پیشرفت73/3(0001/0>P ) بدست آمده. و برای بین متغیر خلاقیت با عملکرد تحصیلی رابطه معنی داری وجود ندارد 44/1-(15/0>P).

جدول شماره4- 26: نتایج همبستگی چند گانه متغیر های تفکرانتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت با عملکرد تحصیلی از روش مرحله ای[245]

متغیر های ملاک

شاخص های آماری

 

 

همبستگی چندگانه

MR

 

ضریب تعیین

RS

 

F

 

 

 

P

 

ضرایب همبستگی

متغیرهای پیش بین

1

2

3

انگیزه پیشرفت

خلاقیت

40/0

15/0

16/64

0001/0

42/0=B

40/0=B

01/8=t

0001/0=P

 

 

سرسختی

44/0

20/0

20/43

0001/0

60/0=B

56/0=B

15/19=t

0001/0=P

14/0=B

26/0-=B

35/4-=t

0001/0=p

 

عملکرد تحصیلی

47/0

22/0

94/33

0001/0

59/0=B

55/0=B

20/9=t

0001/0=P

15/0-=B

28/0-=B

63/4-=t

0001/0=P

38/1=B

17/0=B

55/3=t

0001/0=P

 

همانطور که در جدول شماره(4-26 )ملاحظه می شود نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون با روش ورود گام به گام، ضریب همبستگی برای ترکیب خطی خلاقیت، سخت کوشی و عملکرد تحصیلی با انگیزه پیشرفت برابر است با(40/0=MR و 15/0=RS) که در سطح 0001/0>P معنی دار می باشد. وهمچنین مقادیر بتاB برای خلاقیت 40/0، سرسختی 26/0 و عملکرد تحصیلی 17/0 گویای این است که متغیر اول سهم و نقش مهمتری در پیش بینی انگیزه پیشرفت به عهده دارد. به علاوه مقادیر tهای بدست آمده برای متغیرهای خلاقیت 01/8(0001/0>P)، سرسختی35/4-(0001/0>P) و عملکرد تحصیلی55/3(0001/0>P) می باشند که نشان می دهد ترکیب خطی متغیرهای پیش بینی  فوق معنی دارهستند.

جدول شماره4-27:  نتایج همبستگی چند گانه متغیر های تفکرانتقادی، سخت کوشی، و خلاقیت، عملکرد تحصیلی با انگیزه پیشرفت  از روش ورودی

متغیرها

 

MR

Rسازگار شده

F

P

B

t

P

متغیرهای ملاک

متغیرهای پیش بین

 

 

 

48/0

 

 

 

23/0

 

 

 

55/22

 

 

 

0001/0

 

 

09/0-

 

 

9/1-

 

 

05/0

پیشرفت انگیزه

 

 

تفکرانتقادی

سخت کوشی

30/0-

92/4-

0001/0

خلاقیت

56/0

40/9

0001/0

عملکرد تحصیلی

18/0

73/3

0001/0

مطابق جدول شماره(4-27) نتیجه رگرسیون چند متغیری نشان میدهد که بین متغیرهای تفکرانتقادی، سخت کوشی، خلاقیت و عملکرد تحصیلی با انگیزه پیشرفت رابطه معنی داری وجود دارد(48/0=R، 23/0=Rسازگار شده، 55/2=F و 0001/0P<). همچنین مقادیر ضریب بتا B برای متغیرهای تفکرانتقادی 09/0، سخت کوشی 30/0، خلاقیت 56/0 و عملکرد تحصیلی 18/0 می باشد. به علاوه مقادیر tهای به دست آمده برای متغیرهای تفکرانتقادی9/1 (05/0>P)، سخت کوشی92/4-(0001/0>P)، خلاقیت9/40(0001/0>P) و عملکرد تحصلیلی73/3 (0001/0>P) معنی دار می باشد.

فرضیه: بین انگیزه پیشرفت، سخت کوشی و تفکر انتقادی، خلاقیت در دانشجویان رابطه وجود دارد.

ابتدا نتایج آزمونهای معنی داری چند متغیر کلی برای کل مدل بکار رفته با استفاده از چهار شاخص معنی داری چند متغیر مختلف برای آزمونهای پیلایی، هتلینگ، ویلکز و روی ارائه می شود. سپس ضرایب همبستگی کانونی و آزمونهای چند متغیری برای هر یک از ابعاد نشان داده می شود.

جدول 4-28: نتایج آزمونهای چند متغیری معنی داری برای مدل کامل تحلیل کانونی ( متعارف )

نام

 آزمون

مقدار

درجه آزادی فرضیه

درجه آزادی خطا

آزمون

 F

سطح

معناداری

اثرپیلایی

523/0

23/62

4

00/702

001/0

هتلینگ

08/1

03/95

4

00/698

001/0

ویلکز

477/0

13/78

4

00/700

001/0

ریشه روی

520

 

 

 

 

 

جدول شماره 4-29: مقدار ویژه و همبستگی کانونی

شماره توابع یا ریشه ها

مجذور همبستگی

همبستگی کانونی

درصد

تراکمی

درصد

مقدار

ویژه

1

520/0

721/0

73/99

73/99

08/1

2

002/0

053/0

100

     261/0

002/0

 

دو مجموعه متغیرهای مورد پژوهش به صورت معنی داری توسط همبستگی کانونی با هم مرتبط می باشند. این آزمون معنی داری اولین همبستگی کانونی را نشان می دهد اما لزوماً معنی داری دومین و یا سومین را بیان نمی کند. درصورتی که اولین همبستگی کانونی معنی دار نباشد، سایر همبستگی ها نیز معنی دار نخواهد بود. به این آزمون، آزمون بزرگترین ریشه شاخص نیز گفته می شود.

به صورت متعارف اولین همبستگی کانونی از سایر همبستگی ها حائز اهمیت بیشتری است. طبق نتایج این پژوهش برای اولین همبستگی کانونی یا متعارف متغیر همگام یا مستقل تنها 52% درصد واریانس در متغیر کانونی وابسته یا ملاک را تبیین و توضیح می نمایید. به طور کلی تعداد ابعاد کانونی برابر با تعداد متغیرهای مجموعه کوچکتر متغیرهای مورد بررسی می باشد. باید اضافه کرد که تعداد ابعاد معنی دار از نظر آماری حتی می تواند کمتر از تعداد متغیرهای مجموعه کوچکتر باشد. ابعاد کانونی که متغیرهای کانونی نیز گفته می شوند. متغیرهای پنهانی هستند که قابل قیاس با عوامل به دست آمده در تحلیل عاملی می باشند.

جدول شماره 4-30: نتایج تحلیل کاهش بعد

ریشه ها

لامبادای ویلکز

آزمون

 F

درجه آزادی فرضیه

درجه آزادی خطا

سطح

معناداری

1 تا 2

477/0

13/78

4

700

001/0

2 تا 2

997/0

001/1

1

351

3/0

 

نتایج آزمون F نشان می دهد که تنها یک مورد از همبستگی کانونی از نظر آماری معنی دار ( 13/78=F و 001/0 = P ) می باشد. دومین (001/1=F و 3/0 = P ) همبستگی از نظر آماری معنی دار نمی باشد.

در مدل کنونی پژوهش خاضر دو بعد کانونی در نظر گرفته و محاسبه شد که تنها یکی از آنها از نظر آماری معنی دار می باشد. اولین آزمون ابعاد به آزمون این امر می پردازد که آیا هر دو بعد بدست آمده از نظر آماری معنی دار هستند ( 13/78=F و 001/0 = P ). آزمون بعدی به این موضوع می پردازد که دومین بعد به تنهایی از نظر معنی داری آماری می باشد ( 001/1=F و 3/0 = P ). در پژوهش حاضر فقط اولین بعد از نظر آماری معنی دار به دست آمد در حالی که یک بعد بعدی از نظر آماری معنی دار نمی باشد.

نتایج به طور جداگانه برای هر یک از مجموعه متغیرهای مورد بررسی ( متغیرهای سرسختی، تفکر انتقادی، انگیزه پیشرفت ) نشان داده شده است. در هر یک از این مجموعه ها ضرایب کانونی اولیه، ضرایب استاندارد هبستگی بین متغیرها مشاهده شده و توابع کانونی و درصد واریانس مرتبط با هر یک از توابع کانونی اریه گردیده است.

جدول 4-31: همبستگی ( ضرایب ساختاری ) برای متغیرهای مجموعه اول یا وابسته

متغیر

تعداد توابع 

1

تفکر انتقادی

199/0-

خلاقیت

980/0

 

بنابر آنچه که در جدول بالا ارائه شده است ضرایب همبستگی متغیرهای مجموعه اول با بعد کانونی مرتبط با آن به ترتیب برابر 199/0- و 980/0 است.

جدول 4-32: نتایج واریانس متغیرهای وابسته مجموعه اول قابل توضیح و تبین توسط متغیرهای کانونی

متغیر کانونی

درصد متغیر وابسته

درصد تراکمی متغیر وابسته

درصد متغیر همگام

درصد تراکمی متغیر وابسته

1

10/5

10/5

08/26

08/26

 

فقط 10/5 واریانس متغیرها توسط بعد کانونی ( جدول 4-32 ) قابل توضیح می باشد. به عبارتی بعد اول معنی دار مسئول تنها 10/5 واریانس متغیرهای وابسته می باشد.

جدول 4-33: همبستگی ( ضرایب ساختاری ) برای متغرهای مجموعه دوم یا مستقل

متغیر

تعداد توابع 

1

سرسختی

880/0

انگیزه پیشرفت

542/0

 

بنابر آنچه که در جدول بالا ارائه شده است ضرایب همبستگی متغیرهای مجموعه دوم با بعد کانونی مرتبط با آن به ترتیب برابر 880/0 و 542/0 است.

جدول 4-34:  نتایج واریانس متغیرهای مجموعه دوم  یا مستقل قابل توضیح و تبین توسط متغرهای کانونی

متغیر کانونی

درصد متغیر وابسته

درصد تراکمی متغیر وابسته

درصد متغیر همگام

درصد تراکمی متغیر وابسته

1

83/27

83/27

46/53

46/53

 

فقط 83/27 واریانس متغیرها توسط بعد کانونی ( جدول 4-34 ) قابل توضیح می باشد. به عبارتی بعد اول معنی دار مسئول تنها 83/27 واریانس متغیرهای مجمومه دوم می باشد.

از آنجایی که متغیرهای کانونی، متغیرهای فرضی هستند می بایست آنها را بر حسب متغیرهای اصلی شناسایی کرد. به عبارتی دیگر چگونگی و میزان نقش هریک از متغیرهای اصلی را در متغیر کانونی مرتبط با آن مجموعه مشخص نمود و برای بازشناسایی متغیرهای می بایست به جداول ضرایب همبستگی بین متغیرهای کانونی مرتبط با هر مجموعه و متغیرهای اصلی هر مجموعه از متغیرها مراجعه نمود.

با توجه به جدول شماره 4-30 تنها اولین همبستگی مانونی از نظر آماری معنی دار است ، برابراین تنها شناسایی اولین جفت از متغیرهای کانونی ضروری می باشد .

در جداول شماره های 4-31 و 4-33 همبستگی بین متغیرهای مجموعه اول یا وابسته و مجموعه دوم با متغیر کانونی مربوط به هر یک از مجموعه ها ارائه شده است. از آنجایی که این همبستگی های تک متغیره ، نقش همزمان و مشترک هر یک از متغیرهای اصلی را در تحلیل کانونی نشان نمی دهد ، می بایست با احتیاط کانل تفسیر و نعبیر گردد . این ضرایب اغلب به منظور بازشناسی متغیرهای کانونی مورد استفاده قرار می گیرند .

همانطوری که جدول 4-32 نشان داده شده است تفکر انتقادی قویاً با متغیر کانونی اول مرتبط است( 199/0- = r ) پس از آن خلاقیت ( 980/0- = r ) قرار می گیرند .

همچنین همبستگی متغیرهای مجموعه دوم و متغیر کانونی جدول 4-34 مشامن می دهد که متغیر کانونی اول با هر دو متغیر سرسختی ( 880/0 = r ) ،انگیزه پیشرفت ( 542/0 = r ) همبسته است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم

بحث و نتیجه گیری

 

 

 

                                                

 

                                                 

 

 

 

 

 

5-1 بحث و نتیجه گیری

هدف از پژوهش حاضر مقایسه ی تفکرانتقادی،سخت کوشی،انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اندیمشک بود. در فصل حاضر با استناد به نتایج حاصله از تجزیه و تحلیل آماری داده ها(فصل چهارم) به بحث و بررسی فرضیه ها پرداخته می شود.جهت تببین و توضیح بیشتر یافته ها، ابتدا هر یک از فرضیه ها به تفکیک مطرح و سپس مورد بررسی قرار می گیرد.

فرضیه 1- بین تفکرانتقادی دانشجویان دختر وپسر تفاوت وجود دارد.

با توجه به جدول 4-5 بین تفکرانتقادی دانشجویان دختر وپسر تفاوت معنی دار وجود دارد (1.../.>p  و 81/60=F ).بنابراین فرضیه اول تائید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه، دانشجویان دختر به دانشجویان پسر تفکرانتقادی بیشتری برخوردارند. نتایج حاصل از این فرضیه با یافته های تحقیقات قبلی؛ رشیدیان(1388)، علیوندوفا(1384)، میرمولایی و همکاران(1382)؛ شفیعی وهمکاران(1380) هماهنگی ندارد.

از جمله دلایل عدم هماهنگی در تبیین یافته های حاصل از بررسی فرضیه حاضر می توان اظهار داشت که تغییراتی که در وضعیت حضور زنان در عرصه های مختلف اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و... در جامعه به وجود آمده است باعث رشد و توسعه ی آنها در حیطه های مختلف شده است. چرا که تربیت شهروند برای یک جامعه دموکراتیک و حضور در دنیای کثرت گرای مدرن، با وجود تغییرات وسیع در الگوهای سنتی زندگی وتنوع افکار، گرایش ها و اطلاعات و زندگی در آن مستلزم درک بهتر دیگران و در حیطه ی گسترده تر، شناخت بهتر جهان می باشد و لازمه ی آن تفاهم متقابل مبادلات مسالمت آمیز، سعه صدر وتحمل آراء ونظرات مخالف و ارزیابی و قضاوت صحیح یا به بیانی دیگر تفکرانتقادی می باشد(معظم فر،1388).

از جمله دیگر دلایل عدم هماهنگی نتایج این فرضیه با پژوهش های پیشین، اختلاف جامعه می باشد،به عبارتی پژوهش حاضر در بین دانشجویان دختر و پسر انجام شده است این در حالی است که در پژوهش رشیدیان(1388) جامعه نمونه دانش آموزان می باشد.

از طرفی پژوهش حاضر در میان تمام مقاطع تحصیلی و رشته های گوناگون دانشگاهی انجام شده این در حالی می باشد که پژوهش های  علیوندوفا(1384)؛ میرمولایی و همکاران(1382) و شفیعی وهمکاران(1380) ذر میان دانشجویان یک رشته خاص(مثلا مامایی) و با یک مقطع تحصیلی (مثلا ترم اول و ترم آخر) پژوهش انجام شده. کوئین(2001) نیز می نویسد، این دیدگاه که تفکرانتقادی یک مهارت کلی است و می تواند در هر موقعیتی به کار گرفته شود، اشتباه است اما برای انجام تفکرانتقادی در زمینه ای خاص، فرد نیازمند دانش کافی در آن زمینه است.

اما آنچه بیشتر متخصصان به آن اتفاق نظر دارند این است که مهارت های تفکرانتقادی هنگام بحث و تبادل اندیشه و حل مساله به بهترین وجه پرورش می یابد (شعبانی،1385).متفکرانتقادی باید بتواند براساس شواهد موجود تصمیم بگیرد، تصمیمات اتخاذ شده را در عمل به کارگیرد ودر صورت نیاز، رویه خود را تغییر دهد(ماللوچ و پورتر،2006).تفکرانتقادی فرآیندی است که موجب آن،فرد نظرات، اطلاعات و منابع فراهم کننده اطلاعات را ارزیابی نموده وبه طور منسجم و منطقی نظم بخشیده، با عقاید و اطلاعات دیگر مرتبط می کند، و نیز منابع را در نظر گرفته و مفاهیم ضمنی را مورد ارزیابی قرار می دهد(آندولینا،2001). وهمچنین از جمله عللی که پسران در آزمون تفکرانتقادی رتبه پایین کسب کرده عدم انگیزه و تعهد لازم برای تکمیل کردن پرسشنامه ها نیز می باشد.

فرضیه2_ بین سخت کوشی در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

با توجه به جدول4_5 بین سخت کوشی در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد (0001/0>p  و 27/23=F).بنابراین فرضیه دوم تائید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه، دانشجویان پسر نسبت به دانشجویان دختر از سخت کوشی بیشتری برخوردارند.

نتایج حاصل از این فرضیه با یافته های وایب(1991)؛ شیرد و کاشانی(1991)؛ دیگ وان(1989)؛ موتاز(1988)؛ اشمید و لاولر(1986)؛ نادری وحسینی(1389)؛ پژوهش مرادی(1388)؛ ولی نژاد خرمی(1386)؛ شعبان ایزکیان و ساره(1381)؛ ویسی و همکاران(1379)؛ کیامرثی(1377)هماهنگی دارد.

از جمله دلایل هماهنگی می توان بیان کرد که سرسختی می تواند باعث تعدیل بیشتر استرس در مردان شود تا زنان.نکته ی دیگر آنکه سرسختی ممکن است با آن دسته از الگوهای مقابله ای ویژه مردان بیشتر ارتباط داشته باشد؛ از این رو مردان در مقایسه با زنان سرسختی بیشتری از خود نشان دهند(ویسی و همکاران،1379). همچنین بر اساس تحقیقات (ترسی و همکاران،2003.نقل از نیسی و همکاران،1384) فرادی که سرسختی روانشناختی آنها بالا بوده بهتر می توانند با اضطراب ناشی از استرس کنار بیایند. به عبارتی سرسختی یک احساس بنیادی از کنترل است که به فرد امکان ترسیم و دسترسی به فهرستی از راهبردهای مفید از عهده برآیی را می دهد. در واقع سخت کوشی سپری در برابر برانگیختگی شدید فیزیولوژیکی در اثر حوادث استرس زا است که سلیه(!956) و دیگر محققان معتقدند عامل آسیب پذیری در مقابل بیماری های می باشد(کوباسا،1983).به عبارت دیگر، هرچه احساس کنترل فرد بر حوادث فشارزا و اصطراب آور بالاتر باشد و مقاومت و سرسختی او بیشتر باشد،زمینه بروز اصطراب به ویژه در موقعیت های اجتماعی کاهش خواهد یافت.

همچنین شاید به دلیل مسایل فیزیولوژیک و وجود هورمون های مردانه تا حدود زیادی مبارزه جویی، رویارویی با رویدادهای منفی، کنترل خود در مواقع استرس زا در مردان بیش تر است و عامل مهم دیگر که بنظر می رسد ایجاد کننده ی سرسختی در مردان باشد، فرهنگ جامعه است. شاید به این دلیل در جامعه ی ما مردان از آزادی عمل بیشتری برخوردارند و جامعه فرصت های اجتماعی را برای آن ها فراهم می سازد تا زمینه ی سرسختی بیش تری داشته باشند، ولی در مورد زنان ، جامعه انتظار دارد که هنجارهای تعیین شده و نقش های سنتی گروه خویش را تا آن جا که امکان دارد، رعایت کنند ولو این که استعدادهای سرشاری در زمینه های خارج از حیطه داشته باشند و این امر باعث شده زنان توانایی های خود را کمتر از آن چه که هست، ارزیابی نمایند در نتیجه کم تر از مردان سرسختی روان شناختی از خود نشان می دهند، نتیجه ی این یافته با پژوهش های  دیگ وان(1989) و موتاز(1989) همخوانی دارد.

همچنین این یافته با نتایج مطالعه ی کونترادا(1989) نیز موافق است که ،ن نشان داده شد که فشار خون 68 دانشجوی مرد که دارای سخت کوشی بالا بودند در پاسخ به انجام یک تکلیف دشوار ازایش نیافت. به نظر می رسد که مولفه های اصلی سرسختی، به ویژه مبارزه جویی مانع آز آن می گردد که فرد در شرایط دشوار احساس ناایمنی و تهدید فراوانی داشته باشد. بدیهی است که موقعیت دشوار به عنوان یک تجربه ی منفی احساس می شود؛ اما این تجربه نمی تواند تعادل روانشناختی فرد را برهم ریخته و سازش یافتگی وی را از بین ببرد. به سخن دیگر فرد سخت کوش هر شکستی را میدانی برای چالش و افزایش توانمندی های خود تلقی می کند.

مطالعات مدی(1990) و وایب(1991) نیز نشان می دهد که افراد دارای سخت کوشی بالا در برابر تهدید و ناکامی ها تغییرات فیزیولوژیک(به طور کلی) و تغییر فشار خون(به طور اخص) را بسیار کمتر از افراد دارای سخت کوشی نشان می دهند.

فرضیه 3_ بین انگیزه پیشرفت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

با توجه به جدول4_5 بین انگیزه پیشرفت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود ندارد(78/0=p و07/0=F). بنابراین فرض سوم رد میگردد. به عبارت دیگر به میانگین دو گروه دانشجویان پسر و دانشجویان دختر تفاوت مشاهده نشد.

نتایج حاصل از این فرضیه با یافته های تحقیقات قبلی؛حیدری(1387)، بفخم(1387) و نعیمی(1383) هماهنگی دارد.

با توجه به نتایج پژوهش ها به نظر می رسد، در سال های پیش از این تفاوت های دختران و پسران، در استعدادهای گوناگون روبه کاهش است و تغییرات اساسی که در نگرش جامعه ایجاد شده است با هردو جنس از فرصت های مساوی برای رشد و شکوفایی استعدادهای گوناگون برخوردارند(شیخ الاسلامی ورضویه1384).بشر بدون چنین انگیزه ای قادر نبوده از حد زندگی اولیه اش در آغاز پیدایش گامی فراتر نهاده و به چنین تحولاتی شگرف نائل شود و به یمن وجود افراد پیشرفت گراست که هر روز اندیشه ای نو و وسیلهای تازه خلق می شود و به حیات انسان سامان می بخشد(شکرکن و باقری،1373).

مک کلند بر این باور است که جوامعی که افراد آن دارای انگیزه نباشند،حتی با وجود امکانات عالی و شرایط مساعد طبیعی، کم تر شانس توسعه و ترقی خواهند داشت. وی با بررسی های بسیار دقیق متوجه شد که وضع اقلیمی یک منطقه نمی تواند عاملی مهم در توسعه ی اقتصادی باشد. همجنین رشد جمعیت اغلب با کاهش توسعه ی اقتصادی همراه است، او سرانجام به این نتیجه رسید که رشد اقتصادی یک جامعه به انگیزه پیشرفت افراد بستگی دارد و بر این باور است که در کشورهای که والدین انگیزه پیشرفت را در کودکان خود پرورش داده اند، در بزرگسالی این کودکان افراد توسعه جویی شده و به رشد اقتصادی خود کمک کرده اند(ستیز و لیمان،ترجمه ی علوی،1373؛نقل از اسودی،1379).

فرضیه 4_ بین خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد.

با توجه به جدول4_5 بین خلاقیت دانشجویان دختر و پسر تفاوت وجود دارد(02/0=P و18/5=F).بنابراین فرض چهارم تایید می گردد. به عبارت دیگر با توجه به میانگین دو گروه دانشجویان پسر نسبت به دانشجویان دختر خلاقیت بیشتری برخوردارند.

نتایج حاصل از این فرضیه با یافته های تحقیقات قبلی کوهن(1996)؛ هیساکر(1981)؛ شریفی و داوری(1388)؛ مشکلاتی(1384)؛ گنجی و همکاران(1384)؛ شمس اسفندآبادی(1384)؛ کجباف وخلیلی(1382) هماهنگی دارد.

یافته های پژوهش حاضر مبین این می باشد که یک واقعیت تاریخی است که عملکرهای خلاق به وسیله مردان شکل گرفته و سهم زنان در خلاقیت های بزرگ کمتر بوده است. اگر چه این برتری می تواند نشان دهنده واقعیتی در جامعه باشد، ولی گواهی بر تمایز ذاتی بین دو جنس چنانچه آیزینک(1998) بیان میی دارد، نیست. این برتری می تواند ناشی از محدودیت های که در طول تاریخ بر زنان اعمال شده است باشد(کجباف و خلیلی،1382).

پسران به واسطه برخورداری از آزادی بیشتری که در خانه و اجتماع دارند و نیز ویژگی های شخصیتی خاص خویش و همچنین با امکاناتی که خانواده و جامعه در اختیار آنها قرار می دهد می توانند براحتی خلاقیت خود را به منصه ی ظهور برسانند ولی دید خانواده و جامعه نسبت به نقش جنس او و نیز به خاطر وضعیت جسمانی و عاطفی خاص تری که دارد و همچنین کم اهمیت تلقی نمودن آراء نظرات و فعالیت های فکری دختران باعث می گردد که محدودیت هایی به آن ها تحمیل شود. تا نتوانند استعدادها و خلاقیت های خود را به راحتی بروز دهند و این عامل موجب شده است که در بسیاری از تحقیقات پسران خلاق تر از دختران معرفی شوند(آگاهی اصفهانی وهمکاران،1380).

رکورد خلاقیت مردان به طور قابل توجهی بیشتر از زنان است البته باید توجه داشت در طول تاریخ، جامعه فرصت های بیشتری برای بروز خلاقیت به مردان داده است و فقط در چند دهه ی اخیر زنان فرصتی یافته اند تا بالهای خلاقیت خویش را بگسترنانند. بنابراین به نظر می رسد که این تفاوت ها اکتسابی است نه ذاتی و وقتی زنان به زندگی وسیع تری وارد می شوند، این تفاوت ها به نحو بارزی از بین می روند. کرکا(1999) در توجیه تفاوت های موجود در خلاقیت های موجود در خلاقیت زنان و مردان بیان می کند که شواهد بسیاری وجود دارد که نشان می دهد عوامل محیطی به روشهای مختلف در خلاقیت زنان و مردان نقش دارد. برای بیشتر زنان، ابراز خلاقیت به وسیله عواملی نظیر تربیت و آموزش، هنجارهای فرهنگی، فقدان حمایت اجتماعی و انتظارات سنتی، جنسی، محدود می شود. در مردان بین هویت خلاق و تجارب والدینی تعادل وجود دارد، اما در زنان بین این دو نقش، تضاد وجود دارد. مردان به عنوان والد، فضای خلاقی را برای خود حفظ می کنند، در حالی که زنان از چنین فضایی در خاطر تقاضاهای خانواده صرف می کنند(شمس اسفندآبادی،1384).

 

 

 

 

5-2 محدودیت های پژوهش:

به طور کلی تامین شرایط مطلوب برای اجرای یک پژوهش به دشواری میسر است. در این پژوهش نیز محقق با محدودیت هایی روبه رو بوده که به ذکر چند مورد آن اکتفا می شود.

  1. عدم همکاری و بی علاقگی برخی از افراد نمونه جهت پر کردن پرسشنامه.
  2. با اینک محقق در طول دوره ی اجرا سعی می کرد علاوه بر پرسشنامه از طریق مصاحبه، به شناختی از افراد نمونه دست یابد ولی در نهایت در این پژوهش برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استفاده شده است و با توجه به این که پرسشنامه جنبه خود گزارش دهی دارد و افراد با تمال خود به پرسشنامه پاسخ می دهد ممکن است در پاسخ هایشان حالت سوگیری وجود داشته باشد.
  3. طولانی بودن تعداد سوالات در پرسشنامه ها که سبب خستگی دانشجویان در پاسخگویی به آن شده.
  4. روشن نبودن برخی از سوالات پرسشنامه تفکرانتقادی که سبب انجام پرسش های مکرر و اتلاف وقت دانشجویان گردید.

 

5_3 پیشنهادات

  1. پیشنهاد می شود که در تحقیقات بعدی از پرسشنامه هایی با سوالات کمتری استفاده شود. تا آزمودنی ها بتوانند،با دقت و حوصله و انگیزه بیشتری به سوالات پاسخ دهند.
  2. انجام پژوهش های دیگر با موضوع مشابه در جامعه یا سازمان های دیگر.
  3. به جای انتقال حقایق علمی، راهنما و تحلیل گر راهبردهای به کار گرفته شده در حل مسائل باشید.
  4. به جای تولید مجدد دانش، به ساختار دانش توجه شود.
  5. به جای ذخیره سازی اطلاعات، اعمال متفکرانه را پرورش دهید.

 

 

 

 

 

 

 

                                              

 

 

                                             منابع   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 منابع فارسی

- آزاد فلاح،پرویز؛پورمحمدرضای تجریشی،معصومه(1385). بررسی تغییرات فشار خون بر اساس سرسختی در موقعیت شکست، مجله روانشناسی،شماره19.

-  آزموده،پیمان؛شهیدی،شهریار ودانش،عصمت(1386). رابطه ی بین جهت گیری مذهبی با سرسختی و شادکامی در دانشجویان، مجله روانشناسی،سال یازدهم،شماره1.

-  آقایی،تورج(1377). خلاقیت و نوآوری در انسانها و سازمانها، چاپ سوم، تهران، انتشارات ترمه.

-  آگاهی اصفهانی،بیتا؛نشاط دوست،حمیدطاهر و نائلی،حسین(1380). بررسی رابطه ی سبک شناختی استقلال وابستگی میدانی با خلاقیت، مجله روانشناسی، شماره 29.

-  اسبورن،الکس.اس(1371).پرورش استعداد همگانی ابداع و خلاقیت،ترجمه:حسن قاسم زاده،چاپ دوم،تهران،انتشارات نیلوفر.

-  اسبورن،الکس.اس(1375).پرورش استعداد همگانی ابداع و خلاقیت، ترجمه:حسن قاسم زاده،چاپ سوم،تهران،انتشارات نیلوفر.

-  استیک،دال(1995). انگیزش برای یادگیری(از نظریه تا عمل)،ترجمه:رمضان حسن زاده و نرگس جموئی(1380). چاپ سوم،نشر دنیای پژوهش.

-  اسودی،مریم(1379).اثربخشی درمان شناختی بک به شیوه ی گروهی بر افزایش انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان درگز. پایان نامه کارشناسی ارشد مشاوره،دانشگاه علامه طباطبائی.

-  ارنشتاین،الن سی؛هانکینس،فرانسیس بی(1373).مبانی فلسفی،روانشناختی و اجتماعی برنامه درسی،ترجمه:خلیل شورینی،تهران،انتشارات صیاد واره کتاب.

-  اسلامی،محسن(1382).ارائه الگویی برای طراحی و اجرای برنامه خواندن انتقادی و بررسی اثر آن بر تفکر انتقادی و نوشتن تحلیلی،پایان نامه دکتری،دانشگاه تربیت معلم تهران.

 

-  اسلاوین،رای(1385).روانشناسی تربیتی،ترجمه:یحیی سیدمحمدی.چاپ پنجم،نشر دوران.

-  اطهری،زینب السادات؛شریف،مصطفی؛نعمت بخش،مهدی و بابامحمدی،حسن(1388).ارزیابی مهارت های تفکر انتقادی و ارتباط آن با رتبه آزمون سراسری ورود به دانشگاه در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان،مجله ایرانی آموزشدر علوم پزشکی،9(1)،ص51.

-  الگزاندرفیکنی،آزبرن؛سیدنی جی،پارنز(1383).آموزش و کاربردی خلاقیت و حل خلاق مسائل،ترجمه:حسن قاسم زاده،چاپ دوم،تهران،انتشارات قصیده سرا.

-  امامی فر،نورن؛سیف،علی اکبر(1382).چکیده مقاله ی اولین کنگره سراسری روانشناسی ایران،تهران،دانشگاه تربیت معلم(ص130).

-  باقری،فریبرز؛حسینه،یوسفی(1388).مقایسه ی رابطه ی بین سخت رویی،باورهای خودکارآمدی و راهبردهای خودتنظیمی عاطفی در دانش آموزان دختر،فصل نامه ی اندیشه و رفتار مجله روانشناسی بالینی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن،دوره چهارم،شماره 14.

-  بال،ساموئل(1994).انگیزش در آموزش و پرورش،ترجمه:علی اصغر مسدد(1373)،چاپ اول،شیراز،انتشارات دانشگاه شیراز.

-  بالایان،مسروب(1386).اشراق و شهوددر فرایند خلاقیت علمی.ترجمه:نیکید میرزایانس،چاپ دوم،اصفهان،انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان.

-  بخشنده،سمیه(1385).بررسی رابطه انگیزه پیشرفت و کمال گرایی با ترس از موفقیت در دبیران زن و مرد شهرستان اهواز،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  بدری گرگری،رحیم(1374).سندرم روان شناختی فرسودگی شغلی معلمان و مکانیزم های مقابله،پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس.

-  بدری گرگری،رحیم؛فتحی آذر،اسکندری(1386).مقایسه تاثیر یادگیری مبتنی بر حل مساله گروهی و آموزش سنتی بر تفکر انتقادی دانشجویان،مجله مطالعات تربیتی و روانشناسی،8(2)،صص27-4.

-  برخورداری،معصومه؛جلال منش،شمس الملوک ومحمودی،محمود(1388).ارتباط گرایش به تفکر انتقادی و عزت نفس در دانشجویان پرستاری،مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی،صص13-19.

- برخوری،حمید؛رفاهی،ژاله وفرح بخش،کیومرث(1388).اثربخشی آموزش مهارت های مثبت اندیشی به شیوه ی گروهی بر انگیزه ی پیشرفت،غزت نفس و شادکامی دانش آموزان پسر پایه ی اول دبیرستان شهر جیرفت،فصل نامه ی علمی-پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت،سال دوم،شماره پنجم،صص144-131.

-  برک،لوراای(1385).روانشناسی رشد(از لقاح تا کودکی)،جلد اول،ترجمه:یحیی سید محمدی،چاپ هشتم،تهران،انتشارات ارسباران.

-  برومندنسب،مسعود(1381)بررسی رابطه ساده و چندگانه خلاقیت، انگیزه پیشرفت و غزت نفس با کارآفرینی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز،رساله دکتری،دانسکده علوم تربیتی و روانشناسی.

-  بشارت،محمدعلی(1387).بررسی پایلی،روایی و تحلیل عاملی مقیاس سخت کوشی،مجله تربیت بدنی-حرکت،شماره35،صص31-46.

-  بفخم،محمد(1387).رابطه هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت و خلاقیت در بین دانش آموزان سال سوم راهنمایی شهرستان دزفول،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  بهمنی،فرود؛یوسفی،علی رضا؛نعت بخش،مهدی؛چنگیز،طاهری ومردانی،محمد(1384).مهارت تفکر انتقادی دانشجویان علوم پایه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در مواجهه با متون علمی،مجله ایران آموزش در علوم پزشکی،5(2)،صص46-41.

-  بیابانگرد،ا(1384).روانشناسی تربیتی،چاپ پنجم،تهران،نشر ویرایش.

_  بیاضی،محمدحسین(1376).بررسی ارتباط بین تیپ های شخصیتی،سخت رویی،استرس وبیماری های کرونری قلب در افراد مبتلا به بیماری کرونری قلب و افراد عادی،پایان نامه ی کارشناسی ارشد،دانشگاه تربیت مدرس.

-  پارسا،محمد(1382).انگیزش و هیجان.چاپ ششم،تهران،انتشارات دانشگاه پیام نور.

­- پشم فروش،زهره(1385).بررسی رابطه هوش هیجانی و سر سختی روانشناسی با رضایت زناشویی بین دانشجویان متاهل دانشگاه شهید چمران اهواز،پایان نامه کارشناسی ارشدروانشناسی عمومی،دانشگاه شهید چمران اهواز.

-  پیرخائفی،علی رضا؛برجعلی،احمد،دلاور،علی واسکندری وحسین(1388).تاثیر آموزش خلاقیت بر مولفه های فراشناختی تفکر خلاق دانشجویان،فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار،سال سوم،شماره 2،صص51-61.

- تقی نمدمال زاده،راهیل(1388).مقایسه سرسختی روانشناختی دانشجویان رشته های مختلف دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول،پایان نامه کارشناسی راهنمای و مشاوره،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

- تکین،مسلم(1388).رابطه شیوه های فرزند پروری با هوش هیجانی و خلاقیت در دانش آموزان مقطع راهنمایی شهرستان دزفول،پایان نامه کارشناسی مشاوره و راهنمایی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  جعفری،مریم(1385).بررسی انگیزه پیشرفت در هفت بعد:اولویت کار،سخت کوشی،ارزش موقعیت،استقلال از خانواده،برنامه ریزی،انگیزه درونی و انگیزه بیرونی،فصلنامه تعلیم وتربیت،سال دوم،شماره 13،صص43-52

- جعفری،هاجر(1384).رابطه ی خلاقیت با منابع استرس،استرس و شیوه های مقابله با آن در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراستگان،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی خوراستگان.

-  جمهری،فرهاد(1380).ارتباط بین سخت رویی و گرایش به افسردگی و اضطراب،بین زنان و مردان دانشجوی شهر تهران،رساله دکتری روانسناسی عمومی،دانشگاه علامه طباطبائی.

- جوادزاده شهشهانی،افسانه(1383).بررسی هویت دینی و تفکر انتقادی و رابطه ی این دو،در دانشجویان 22-20 ساله،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی،دانشگاه الزهرا(س).

-  حسینی،افضل السادات(1378).ماهیت خلاقیت و شیوه های پرورش آن،چاپ دوم،مشهد،انتشارات به نشر.

- حسینی،سیدعباس؛بهرامی؛مسعود(1381).مقایسه تفکرانتقادی در دانشجویان سال اول و سال آخر کارشناسی،مجله ایرانی آموزشی در علوم پزشکی،شماره6،صص26-21.

-  حقیقی،جمال؛عطار،یوسفعلی؛رحیمی،سینا وسلیمانی،لیلا(1380).رابطه سرسختی و مولفه های آن با سلامت روانی در دانشجویان پسر دوره ی کارشناسی دانشگاه،مجله ی علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شهید چمران اهواز، شماره 3 و4.

-  حسینی نسب،داود(1382).بررسی شیوه های اسناد علی و راهبردهای یادگیری در دانشجویان و رابطه ی آن ها با هوش،خلاقیت؛جنسیت و رشته تحصیلی،فصلنامه ی پژوهشی و برنامه ریزی در آموزش عالی،سال نهم،شماره اول و دوم.

-  حیدری،شهین(1387).رابطه هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول،پایان نامه کارشناسی روانشناسی کودکان استثنائی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  حیدری تفرشی،غلام حسین؛یوسفی سعد آبادی،رضا و خدیور،اسدالله(1381).نگرشی نوین به نظریه های سازمان و مدیریت در جهان امروز، چاپ سوم،تهران،انتشارات فراشناختی اندیشه.

-  خادمیان،عبدالله(1388).خلاقیت و نوآوری در آموزش و پرورش(فرهنگ.آموزش)،فصلنامه آموزشی/پژوهشی/تحلیلی/خبری و اطلاع رسانی،سال پنجم،شماره 13 و 12.

-  خداپناهی،محمدکریم(1376).انگیزش و هیجان،چاپ دوم،تهران،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی(سمت).

-  خداپناهی،محمدکریم(1382).انگیزه و هیجان،چاپ چهارم،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه(سمت).

_  خداپناهی،محمدکریم(1385).انگیزه و هیجان،چاپ هفتم،تهران،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه(سمت).

-  خداپناهی،محمدکریم(1385).روانشناسی فیزیولوژیک،چاپ اول،تهران ،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه(سمت).

-  خدامرادی،کژال؛سعیدالذاکرین،منصوره؛علوی مجد،حمید؛یغمایی،فریده و شهاب،مرضیه(1385).ترجمه و روان سنجی"آزمون مهارت های تفکر انتقادی کالیفرنیا،فرم (ب)"،نشریه دانشکده پرستاری و مامای،19،صص55-12.

-  خلیلی،حسین؛سلیمان،محسن(1382).تعیین اعتماد،اعتبار و هنجار نمرات آزمون مهارت تفکر انتقادی کالیفرنیا(ب)،مجله علمی _پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی بابل،شماره چهارم،صص84-90.

- خیلون،خی(1382).تفاوت خلاقیت و نوآوری با ملاحظه مفاهیمی مثل تغییر و آفرینشگری دانش آموزان پایه سوم راهنمایی،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشنناسی تربیتی،دانشگاه شهید چمران اهواز.

-  دژگاهی،صغری(1387).تفکرانتقادی چالشی در برابر استقلال به عنوان هدف آموزشی،مجله اندیشه های نوین تربیتی،4(1-2) صص63-80.

-  دوبونو،ادوارد(1967).سلسله درس های تفکر،ترجمه:مرجان فرجی(1384)تهران.انتشارات جروانه رشد.

-  دیهیمی،محمد(1382).ارتباط خلاقیت با هوش هیجانی،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه آزاد رودهن.

-  رشیدی،اسماعیل؛شهرآرای،مهرناز(1387).بررسی رابطه خلاقیت با منبع کنترل،فصلنامه اندیشه های تازه در علوم تربیتی،سال سوم،شماره سوم.

-  رشیدیان،کتایون(1388).مقایسه تفکرانتقادی و خلاقیت در دانش آموزان مدارس استعدادهای در خشان با دانش آموزان مدارس عادی مقطع متوسطه شهرستان دزفول87-1388،پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت و برنامه ریزی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  رضای،علی؛الماسیان،محمد(1385).بررسی رابطه بین خلاقیت،راهبردهای یادگیری زبان و توانایی های زبانی،پژوهش زبان های خارجی(32ویژه نامه انگلیسی)،صص65-75.

-  ریو،جان مارشال(1376).انگیزش وهیجان،ترجمه:یحیی سیدمحمدی،چاپ دوم،تهران،نشر ویرایش.

-  ریو، جان مارشال(2001).انگیزش وهیجان،ترجمه:یحیی سیدمحمدی(1385).چاپ هشتم،تهران،نشر ویرایش.

-  ریو،جان مارشال(2001).انگیزش وهیجان،ترجمه:یحیی سیدمحمدی(1386).چاپ دهم،تهران،نشر ویرایش.

-  ذهبیون،لیلا؛احمدی،غلامرضا(1388).تفکرخلاق و رابطه آن با موفقیت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراستگان،دانش و پژوهش در علوم تربیتی_برنامه ریزی درسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراستگان(اصفهان)،شماره بیست یکم،صص61_78.

-  رهنما،اکبر؛عبدالملکی،جمال(1388).بررسی رابطه بین هوش هیجانی و خلاقیت با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه شاهد،اندیشه های نوین تربیتی،دانشگاه علوم تربیتی و روانشناسی،دوره 5،شماره2،صص55_78.

-  زرگر،یداله؛نجاریان،بهمن؛تعالی،عبدالزهرا(1387).بررسی رابطه ی ویژگی های شخصیتی(هیجان خواهی،ابراز وجود،سرسختی روانشناختی)،نگرش مذهبی و رضایت زناشویی با آمادگی اعتیاد به مواد مخدر در کارکنان یک شرکت صنعتی در اهواز،مجله علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شهید چمران اهواز،دوره سوم،سال پانزدهم،شماره 1،صص99-120.

-  زمانی،رضا؛حمید،نجمه(1380).بررسی تاثیر فشار روانی بر برخی از متغیرهای سیستم ایمنی با توجه به نقش سرسختی روانشناختی،مجله علوم تربیتی و روانشناسی داشگاه شهید چمران اهواز،سال ششم،شماره3و4.

- ساعتچی،محمود(1377).نظریه پردازان و نظریه در روانشناسی،چاپ اول،انتشارات سخن.

-  سام خانیان،محمد ربیع(1381).خلاقیت و نوآوری در سازمان و مدیریت آموزشی،چاپ چهارم،تهران،انتشارات اسپندهنر.

-  سیدعامری،میرحسن(1383).بررسی و مقایسه میزان توسعه شاخص های خلاقیت دانشآموزان دختر و پسر گروه سنی 8 سال با مقیاس تورنس با تاکید به فعالیت های حرکتی،مجله حرکت،شماره 21،صص 109-122.

-  سیف،علی اکبر(1375).روانشناسی پرورشی،چاپ اول،تهران،انتشارات آگاه.

-  سیف،علی اکبر(1376).روش یادگیری ومطالعه،چاپ سوم،تهران،انتشارات دوران.

- سیف،علی اکبر(1379).روانشناسی پرورشی،(روانشناسی یادگیری و آموزشی).چاپ پنجم،تهران،انتشارات آگاه.

-  سیف،علی اکبر(1383).روانشناسی پرورشی(روانشناسی یادگیری و آموزشی).چاپ ششم،تهران، نشرآگاه.

-  سیف،علی اکبر(1386).روانشناسی پرورشی و روانشناسی یادگیری،چاپ نهم،تهران،نشر دوران.

-  شاملو،سعید(1380).بهداشت روانی،چاپ چهاردهم،تهران،انتشارات رشد.

-  شاملو،سعید(1381).بهداشت روانی،چاپ هجدهم،تهران،انتشارات رشد.

- شاملو،سعید(1384).نظریه های مربوط به شخصیت،چاپ پنجم،تهران،انتشارات دانشگاه تهران.

-  شاه حسینی،علی؛کاووسی،اسمعیل(1388).نوآوری و کارآفرینی، چاپ هفتم،تهران،انتشارات آییژه.

-  شیخ الاسلامی،راضیه؛رضویه،اصغر(1384).پیش بینی خلاقیت دانشجویان دانشگاه شیراز با توجه به متغیرهای انگیزش بیرونی،انگیزش درونی و جنسیت،مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز(ویژه نامه علوم تربیتی) ،دوره بیست و دوم،شماره چهارم.

-  شریعتمداری،عباس(1381).روانشناسی تربیتی،چاپ سوم،تهران،انتشارات امیرکبیر.

-  شریفی،خلیل؛عریضی،حمیدرضا و نامداری،کورش(1384).بررسی رابطه بین عملکرد خانواده و سرسختی روانشناختی در دانش آموزان،دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور/دانشگاه شاهد،سال دوازدهم،شماره 10.

-  شریفی،علی اکبر؛داوری،رقیه(1388).مقایسه تاثیر سه روش پروزش خلاقیت در افزایش خلاقیت دانش آموزان پایه دوم راهنمای،مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران،سال پانزدهم،شماره1 ،صص57-62.

-  شریفی پور رفسنجانی،لیلا(1387). خلاقیت،مجله مدیریت،سال نوزدهم،شماره 10.

- شعاری نژاد،علی اکبر(1378).نظریه های انگیزش در آموزش و پرورش.چاپ دوم،تهران،نشر نی.

-  شعاری نژاد،علی(1386).روانشناسی یادگیری و کاربرد آن در آموزش،چاپ پنجم،مشهد،انتشارات قدس.

-  شعاعی،شهین؛حسنی،لیلا؛رکنی زاده،امین و اسدی،مصطفی(1380).بررسی رابطه و مقایسه سر سختی روانشناختی با رضایت زناشویی دانشجویان متاهل زن و مرد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز،پایان نامه کارشناسی  روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی اهواز.

-  شعبان ایزکیان،ساره(1381).مقایسه بین خشم(بیان،کنترل،تجربه)و سخت رویی یا بیماری فشار خون در افراد عادی و مبتلا،پایان نامه کارشناسی روانشناسی عمومی،دانشگاه تربیت معلم،دانشگده روانشناسی و علوم تربیتی.

-  شعبانی،حسن؛مهرمحمدی،محمود(1379).پرورش تفکرانتقادی با استفاده از شیوه ی آموزش مساله محور،مجله مدرس،دوره ی4،شماره 1،صص115-125.

-  شعبانی،حسن(1382).روش تدریس پیشرفته(آموزش مهارتها و راهبردهای تفکر)،چاپ دوم،تهران،انتشارت سمت.

-  شعبانی،حسن(1385).روش تدریس پیشرفته(آموزش مهارتها و راهبردهای تفکر)،چاپ هشتم،تهران، انتشارات سمت.

-  شفیعی،شهلا؛خلیلی،حسین و مسگرانی،محسن(1380).ارزشیابی مهارت های تفکر انتقادی در دانشجویان پرستاری و مامایی زاهدان،مجله طب و تزکیه،شماره10.

-  شکرکن،حسین ؛باقری،مسعود(1373).رابطه ی شیوه های فرزندپروری با انگیزه پیشرفت دانش آموزان پسر دوره ی راهنمایی اهواز،مجله ی تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شهید چمران اهواز.

_  شمس،قاسم(1378).رابطه بین درونگرایی و برونگرایی و منبع کنترل با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مقطع راهنمایی شهر تهران،پایان نامه ی کارشناسی ارشد،دانشگاه اصفهان.

-  شمس اسفندآبادی،حسن(1384).روانشناسی تفاوت های فردی،چاپ چهارم،تهران،انتشارات مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت).

-  صمدآقای،جلیل(1380).تکنیک های خلاقیت فردی و گروهی،چاپ اول،تهران،انتشارات مرکز ،موزش مدیریت دولتی.

-  طالب پور،اکبر؛نوری،ابوالقاسم و مولوی،حسین(1381).تاثیر آموزش بر مسند مهارگذاری،انگیزه پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شاهد، مجله ی روانشناسی،سال ششم،شماره 1.

-  عابدی،جمال(1372).خلاقیت و شیوه های نو در اندازه گیری آن ،مجله روانشناسی،دوره 2،شماره 1و2.

-  عبدحق،زهرا(1383).مقایسه تفکرانتقادی دانشجویان ترم اول و ترم آخر مقاطع کارشناسی پیوسته و کارشناسی ارشد مامایی دانشگاه های علوم پزشکی شهر تهران،پایان نامه کارشناسی ارشد مامای،دانشگاه علوم پزشکی تهران.

-  عریضی،محمدرضا؛عابدی،احمد(1382).تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی بر حسب سازه انگیزه پیشرفت،فصلنامه نوآوری های آموزشی،سال دوم،شماره 5.

-  عسگری،پرویز؛حیدری،علیرضا؛نادری،فرح؛مرعشیان،فاطمه؛نقی پور،سیما و ضمیری،امین(1388).راهنمای آمون های روانشناختی،چاپ اول،اهواز،انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  عطار،یوسفعلی؛نیسی،عبدالکاظم؛یوسفی،ناصر و نبوی،جمیله(1383).مقایسه سرسختی روانشناختی،هیجان خواهی و سنخ شخصیتی الف غیر سمی و سمی در بین مردان و زنان مبتلا به سرطان و افراد عادی مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان درمانی شهر اهواز. مجله علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شهید چمران اهواز،دوره سوم،سال یازدهم،شماره های 1و2،صص 101-120.

-  عظیمی،سیروس(1373).روانشناسی عمومی،چاپ سوم،تهران،انتشارات صفار.

-  عقیلی،اعظم(1387).تعیین تاثیر روش آموزشی حل مساله بر تفکر خلاق و موفقیت تحصیلی دانش آموزان پسر کلاس سوم راهنمایی منطقه خواجه،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه تهران.

-  عفوری ورنوسفادرانی،محمدرضا؛کمال،مهدی ونوری،ابوالقاسم(1387).رابطه ی انگیزه پیشرفت و سرسختی روانشناختی با هیجان خواهی و مسئولیت پذیری،مجله دانش و پژوهش در روانشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراستگان(اصفهان)،شماره سی و پنجم،صص165-188.

-  علیوندی وفا،مرضیه(1384).بررسی رابطه تفکرانتقادی با پیشرفت، پایان نامه کارشناسی ارشد،روانشناسی تربیتی،دانشگاه الزهرا(س).

-  عمید،حسن(1382).فرهنگ فارسی عمید، تهران،انتشارات امیر کبیر.

-  فرج زاده،پروین(1380).مقایسه انگیزه پیشرفت و سازگاری فردی و اجتماعی دانش آموزان مدارس شبانه روزی و غیر شبانه روزی،پایان نامه کارشناسی ارشد،روانشناسی تربیتی،دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه الزهرا.

-  فردوسیان،ناهید(1382).بررسی روابط بین سرسختی و کانون مهار دختران پیش دانشگاهی شهرستان اهواز،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  فریره،پائولو(1368).آموزش شناخت انتقادی،ترجمه:منصوره کاویانی،چاپ اول،تهران،انتشارات آگاه.

- فیشر،رابرت(1970).آموزش و تفکر،ترجمه:فروغ کیان زاده(1385).چاپ اول،اهواز،نشر رسش.

-  فیشر،رابرت(01386).آموزش تفکرانتقادی به کودکان،ترجمه:مسعود صفایی مقدم و افسانه نجاریان،چاپ چهارم،انتشارات رشد.

-  فیض،ع؛نشاط دوست،ح؛طاهر،ح؛نائل،ح(1380).بررسی رابطه سرسختی روانشناختی و روشهای مقابله با تنیدگی،مجله روانشناسی(20):302_315.

-  قاسم زاده،حسن(1381).آموزش کاربردی خلاقیت و حل خلاق مسائل، چاپ پنجم،تهران،انتشارات قصیده سرا.

-  قاسم زاده،فاطمه(1374).خلاقیت و شیوه های پرورش آن در سال پیش از دبستان،خلاصه مقالات همایش علمی-کاربردی بهبود کیفیت آموزش عمومی-اداره ی کل آموزش و پرورش.

-  قبول،احسان(1384).تفکرانتقادی و اهمیت کاربردی آن در نظام آموزشی زبان و ادبیات فارسی،کنگره تولید علم وجنبش نرم افزاری و اندیشه،دانشگاه آزاد اسلامی تهران،445-433.

-  قریب،میترا(1385).بررسی ارتباط بین مهارت تفکرانتقادی و گرایش به تفکرانتقادی در دانشجویان سال آخر کارشناسی ارشد علوم پزشکی،پایان نامه کارشناسی ارشد مامایی،دانشگاه علوم پزشکی تهران.

-  قریب،میترا،ربیعیان،مصطفی؛صلصالی،مهوش؛حاجی زاده،ابراهیم؛صبوری کاشانی،احمد وخلخالی،حمیدرضا(1388).مهارت های تفکرانتقادی و گرایش به تفکرانتقادی در دانشجویان ترم اول و آخر مدیریت خدمات بهداشتی_درمانی،مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی صص125-135.

-  کامران،فریدون؛طاهری،بهمن(1388).بررسی تطبیقی انگیزه پیشرفت در بین طبقات اجتماعی،فصلنامه علمی-پژوهشی -اجتماعی،واحد رودهن،سال دوم،شماره2.

- کجباف،محمدباقر؛خلیلی،مجتبی(1382).بررسی رابطه ی روانپریشی گرای، استقلال و وابستگی میدانی و خلاقیت دانشجویان دانشگاه اصفهان،تازه هخای علوم شناختی،سال5،شماره 3.

-  کدیور،پروین(1379).روانشناسی تربیتی،چاپ دوم،تهران،انتشارات سمت.

-  کدیور،پروین(1382).روانشناسی تربیتی،چاپ ششم،تهران،انتشارات سمت.

-  کردرستمی،مجید(1388).تفکر خلاق و انتقادی و نقش آن در نظام پذیرش و بررسی پیشنهادها.مجله اینترنتی،www.magiran.com..

-  کریمی،یوسف (1385).روانشناسی تربیتی،چاپ پنجم،تهران،نشر ارسباران.

-  کریمی،یوسف(1385).روانشناسی شخصیت،چاپ دوم،تهران،نشر ویرایش.

-  کفایت،محمد(1372).بررسی رابطه بین شیوه ها و نگرش های فرزندپروری با خلاقیت و رابطه متغیر اخیر با هوش،پیشرفت تحصیلی و رفتارهای پیشرفت گرایی دانش آموزان سال اول دبیرستانهای اهواز،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه شهید چمران اهواز.

-  کلانتر،جهانگیر(1377).بررسی رابطه ساده و چندگانه متغیرهای سرسختی روان شناختی تیپ شخصیتی الف و فشار روانی،بیماری های دانشجویان پسر سوم نظام جدید شهرستان اهواز،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه شهید چمران اهواز.

-  کلانتر،فاطمه(1385).رابطه الگوهای سخت انطباقی والدین با سازگاری فردی اجتماعی،انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر مقطع متوسطه،فصلنامه علمی_پژوهشی یافته های نو در روانشناسی،سال اول،شماره2.

-  کورمن،ک،آبراهام(1977).روانشناسی  صنعتی و سازمانی،ترجمه:شکرکن(1370)،چاپ اول،تهران،انتشارات رشد.

-  کهون،لارنس(1381)از مدرنیسم تا پست مدرنیسم،ترجمه:عبالکریم رشیدیان،چاپ پنجم،تهران،نشر نی.

-  کیامرثی،آذر(1376).ساخت و اعتباریابی مقیاسی برای سنجش سرسختی روانشناختی و بررسی آن با تیپ شخصیتی الف شکایت جمانی،کانون مهار،عزت نفس و عملکرد تحصیلی بین دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز،پایان نامه ی کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.

-  کیامرثی،آذر؛نجاریان،بهمن و مهرابی زاده هنرمند،مهناز(1377).ساخت و اعتباریابی مقیاس برای سنجش سرسختی روانشناختی،مجله روانششناسی،شماره3،صص284-271.

 

-  گلچین،زهرا(1389).رابطه بین هوش هیجانی و سرسختی روانشناختی در میان دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول،پایان نامه کارشناسی مشاوره ،دانشگاه آزاد اسلامی دزفول.

-  گلستان هاشمی،سیدمهدی(1382).مقدمه ای بر خلاقیت شناسی،چاپ پنجم،اصفهان،انتشارات واحدصنعتی اصفهان.

-  گنجی،حمزه(1381).ارزشیابی شخصیت(پرسشنامه).چاپ سوم،تهران ،انتشارات ساوالان.

-  گنجی،حمزه(1382).روانشناسی عمومی،چاپ پنجم،تهران،موسسه نشر ساوالان.

- گنجی،حمزه(1384).روانشناسی کار،چاپ پنجم،تهران،انتشارات نشر ساوالان.

- گنجی،حمزه؛پاشاشریفی،حسن و میرهاشمی،مالک(1384).اثر روش بارش مغزی در افزایش خلاقیت دانش آموزان،ماهنامه تربیت،سال سیزدهم،شماره 4.

-  گیج،نیت،ل؛برلاینر،دیوید،س(1992).روانشناسی تربیتی،ترجمه:غلامرضا خوی نژاد؛چواد ظهوریان؛حسین لطف آبادی؛محمدتقی منشی طوسی و محمد نظرنژاد(1374).چاپ اول ،مشهد،انتشارات فردوسی.

-  گیج،نیت،ل؛برلاینر،دیوید،س(1992).روانشناسی تربیتی،ترجمه:غلامرضا خوئی نژاد،جواد ظهوریان؛حسین لطف آبادی؛محمدتقی  منشی طوسی و محمد نظر نژاد(1376).چاپ سوم،مشهد،انتشارات فردوسی.

-  لامزدین،ادوارد؛لامزدین،مونیکا(1386).حل مسئله ،ترجمه:بهروز ازبات شیرابی؛بهروز نصرآزادانی،چاپ ششم،اصفهان،نشر ارکان دانش.

-  لیمن،اعظم(1388).بررسی رابطه هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی دزفول،پایان نامه کارشناسی ارشد علوم تربیتی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  مالکول،مالتز(1379).روانشناسی خلاقیت،ترجمه:مهدی قراچه داغی،چاپ پنجم، تهران،انتشارات شباهنگ.

-  مایرز،چت(1942).آموزش تفکرانتقادی،ترجمه:خدایارابیلی(1383).چاپ سوم،تهران،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت)

-  مایرز،چت(1960).آموزش تفکرانتقادی،ترجمه:خدایار ابیلی(1386).چاپ ششم،تهران،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت).

-  مرادی،مریم(1388).مقایسه میزان سرسختی و عزت نفس دانشجویان رشته مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول،کارشناسی مشاوره و رانمای،دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  مشکلانی،پروانه(1384).تاثیر روش تدریس بحث گروهی بر خلاقیت دانش آموزان سال دوم مدارس راهنمایی ناحیه 3 اصفهان در درس علوم اجتماعی،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی. دانشگاه آزاد واحد خوراستگان.

-  مصطفائی نیا،طاهره(1387).رابطه هوش هیجانی با سرسختی روانشناختی در دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول سال تحصیلی 88_1387،کارشناسی راهنمایی و مشاوره،دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  مصلی نژاد،لیلا؛سبحانیان،سعید(1387).بررسی تفکرانتقادی در دانشجویان آموزش مجازی و سنتی رشته کامپیوتر ،مجله گام های توسعه در آموزش پزشکی،شماره 2.

-  معدن دار،عباس(1385).آموزش و پرورش تطبیقی(نظریات و تئوری های بنیادین)،چاپ چهارم،تهران،انتشارات جنگل.

-  معین،محمد(1371).فرهنگ معین (جلد چهارم).چاپ هشتم،تهران،انتشارات امیر کبیر.

-  مرجانی،بهناز(1385).نگره ی انتقادی در آموزش و پرورش،فصلنامه اندیشه های نوین تربیتی،دانشکده ی علوم تربیتی و روانشناسی.

-  معطری،مرضیه؛عابدی،حیدری علی؛امینی،ابالقاسم و فتحی آذر،اسکندری(1381).تاثیر باز اندیشی بر مهارت های تفکرانتقادی دانشجویان پرستاری،مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی،شماره 4،صص60-55.

-  معظمی،داود(1388).مقدمات نوروسایکولوژی،چاپ هفتم،تهران،انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت).

- معظم فر،فروزان(1387).مقایسه ی مهارت تفکرانتقادی و سبک های هویت دانشجویان فنی -مهندسی با دانشجویان علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول،پایان نامه کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول.

-  ملکی،حسن(1381).همایش برنامه ریزی درسی و پرورش تفکر،تهران،انتشارات انجمن اولیا و مربیان.صص87-86.

-  ملکی،حسن؛حبیبی پور،مجید(1386).پرورش تفکرانتقادی هدف اساسی تعلیم و تربیت ،فصلنامه نوآوری های آموزسی،شماره 19،صص108-93.

- مهرابی زاده،مهناز؛نجاریان،بهمن وبحرینی،شهناز(1379).رابطه شیوه های فرزند پروری با سلامت روانی وهماهنگی مولفه های خود پنداشت،مجله روانشناسی،سال چهارم؛شماره 1،صص 97-83

-  مهری نژاد،سیدابالقاسم(1386).انطباق و هنجاریابی آزمون مهارت های تفکرانتقادی،تازه های علوم شناختی،شماره 9،صص63-72.

-  میربلوک،عباس(1376).رشد خلاقیت در محیط کلاس،فصلنامه علمی_پژوهشی،دانشنامه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران،شماره سوم.

-  میرکمال،سیدمحمد(1378).ویژگی های فرد و تفکر خلاق،فصلنامه علمی -پژوهشی،دانشنامه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران،سال چهارم،شماره دوم.

-  میرمولایی،سیدطاهره؛شعبانی،حسن,بابایی،غلامرضا و عبد حق،زهرا(1383).مقایسه تفکرانتقادی بین دانشجویان ترم اول و آخر مقطع کارشناسی پیوسته مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهر تهران،فصلنامه حیات،سال دهم ،شماره 22،صص77-69.

-  نادری،فرح؛حسینی،سیده مونس(1389).رابطه امید به زندگی و سرسختی روانشناختی در دانشجویان دختر وپسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد گچساران،فصلنامه زن . جامعه،سال اول،شماره2.

- نائلی،محمدعلی(1373).انگیزش و سازمانها،چاپ اول،اهواز،انتشار دانشگاه شهید چمران

-  نصرآبادی،حسنعلی(1383).انگاره های جدید در فلسفه تعلیم و تربیت،چاپ سوم،قم،انتشارات سماء قلم.

 - نعیمی،ام البنین(1383).بررسی رابطه ترس از موفقیت،عزت نفس وانگیزه پیشرفت دانشجویان  دانشکده پیراپزشکی ساری،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی،دانشگاه آزاداسلامی واحد ساری.

-  نقیب زاده،عبدالحسین(1379).نگاهی به فلسفه اموزش و پرورش،چاپ یازدهم،تهران،انتشارات طهوری

-  نوید،مریم(1387).بررسی تاثیر مهارتهای حل مسئله به شیوه های گروهی بر پرخاشگری و سرسختی فرزندان دختر 20-12ساله در مراکز شبانه روزی بهزیستی تهران،پایان نامه کارشناسی ارشدعلوم تربیتی،دانشگاه شهید بهشتی.

-  نیسی،عبدالکاظم؛شهابی ییلاقی،منیجه،فراشنبدی،افسانه(1384).بررسی رابطه ساده و چندگانه متغیرهای عزت نفس ،اضطراب عمومی ،حمایت اجتماعی ادراک شده و سر سختی روانشناختی با اضطراب اجتماعی دختران دانش آموز پایه اول دبیرستانهای شهرستان آبادان،مجله علوم تربیتی و روانشناختی ،دانشگاه شهید چمرات اهوازریا،دوره سوم سال دوازدهم،شماره سه،صص152-137

-  وکیلی،نجمه؛امینی،علی(1389).بررسی موانع آموزشی شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دوره ابتدایی از دیدگاه معلمان ابتدایی آموزشی و پرورش منطقه هلیلان در استان ایلام،فصلنامه علمی-پزوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی،شماره چهارم.

-  ولی نژاد خرمی،زینب (1386).بررسی رابطه بین سرسختی روانشناختی و اضطراب در دانشجویان دانشگاه آزاداسلامی،پایان نامه کارشناسی روانشناسی کودکان استثنایی،دانشگاه اسلامی واحد دزفول.

-  ویسی،مختار؛وحید،عاطف؛رضایی،منصور(1379).تاثیراسترس شغلی به خشنودی شغلی و سلامت روان:اثر تعدیل کننده سر سختی و حمایت اجتماعی ،مجله اندیشه و رفتار،سال ششم،شماره2،3

- هاشمی،سهیلا(1388).بررسی رابطه هوش هیجانی،خلاقیت هیجانی و خلاقیت در دانشجویات هنر،ادبیات علوم پایه .اندیشه های نوین تربیتی،دانشکده علوم تربیتی روانشناسی دانشگاه الزهرا(س)،دوره پنجم شماره2،صص79_102

-  هاشمی،سیدمحمد(1385).بررسی جایگاه تفکر انتقادی در محتوای کتاب های درسی پایه پنجم دوره ابتدایی ،پایان نامه کارشناسی ارشدرشته روانشناسی عمومی،دانشگاه شیراز.

-  هاشمیان نژاد،فریده(1383).برنامه درسی و پرورش تفکر،مقالات ارائه شده در:همایش برنامه درسی و پرورشی تفکر،تهران،انتشارات انجمن اولیا و مربیان.

-  هاو،مایکل(1998).اصول یادگیری و توانایی انسان،ترجمه :حسن اسد زاده و محمد مجتبایی زاده (1384).چاپ چهارم ،تهران انتشارات عابد.

-  همایی،رضوان(1379).بررسی رابطه فشارزاهای روانی دختران مراکز پیش دانشگاهی اهواز با سلامت روانی با توجه به نقش تعدیل کننده سرسختی روانشناختی درآنها،پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی،دانشگاه شهید چمران اهواز

- وستون، آنتون(1954). خلاقیت تفکر انتقادی، ترجمه کاوه بویری(1388)،تهران، چاپ اول،انتشارات کتاب آمه.

-  یوسفی،علی(1387).انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان،مجله ایرانی علوم پزشکی،سال نهم،شماره1.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع لاتین

-  Adsit, K.I.(2002). What is critical Thinking. Crayson H. walker Teaching Aesource center. Available: WWW.Utc.edu/Teaching-Resource-center/critical.htn.

-  Akane zusho, paul R. pintrich, kai S. cortiona(2005). Motives, goals, and adaplive patterens of performance in Asian American and Anglo American students Lerarning and Individual Differenes, Vol 15(2), pager 141-158.

- Allred, K.D, smith, th, T. w.(1989). The hardy personality coynitive and physiological responses to eraluatire threat. Journal of personality and social psychology, 50, 257-266.

-  Amerikaner, M; Monks, G; Wolfe, P. & Thomas, S. (1994). Family interaction and individual psychological health. Journal of counseling and Development.72(6), 614-623.

-  Ames & R.,&  Ames,c ,A.(1984). Introduction in In R. Ames & c.a. Ames(Eds), Research on motivation in education: student motivation(1, 1-11). Orlando, fl: Academic pres.

-  Anderson, Tony & How, Christine & Sodden, Rebecca(2004). Peer interaction and the learning of critical tinking skills in further education students. Journal of  Instraction science, 29, 1-32.

-  Andolina M. (2001). Critical thing for working students.1fir.ed.columgia;Delmar cengage learning. . Journal of counseling and Development 1-15.

-  Angeli,chorula. Valdis, Nicos(2008). In strutional effects on critical thinking

performance on ill-defined issues. Depertment of ducation, university of       Cyprus, 11-12 dramas street, Nicosia cy-16-78, Cyprus

-  Angelika leondari (2002). Implicit Theories, Goal orientations and perceived competence:Impacton students achievement behavior, psychology in the schools, vol. 39(3), pages. 279-292.      

-  Asch, A. (2004). Creativity and personality, zend. Edi. Deihi.  . Journal of  Instraction science,72(6), 614-623 

 

-  Atella, M. D. (1999). Case studies in the development of organizational hardiness: From theory to practice consultiog psychology journal: practice and Research, 56. 125-134.

-  Atkinson, T, (2000). The Relationship Among of time management principal, Dissertation: university of connectient. Journal of personality and social psychoiogy,20, 42-62.

-  Bandura,A.(2001). Guide For constractiny Seif-E fficacy scales stand ford: stand ford university.

-  Batastini, S(2001).The relation ship amony students, emotional intelligence, creativityand leader ship. Proquest digtal dissertations.

- Bekie T, Lowarg L, Barnet L S(2001). Assesing critical thinking in Bacca laureate Nursing student A longitude study holistic Narsing practice Apr, 13(3): 18-26.

-  Bergeman, C., and Whitman K.(1999). Resiliency in later life in T.L. Whitman and T.v. merluzzi (Eds.), life-span perspectives on health and illness(pp 207-225). Mahwah, NJ: Erlbaum.

-  Bigbee, J.L.(1985). Hardiness, Anew perspective in health promotion health, 10(11), 36-51.

- Brooks, M. V. (2003). Health-related hardiness and chronic illness. Nursing Forum, 38, 11-20.

-  Brown, A.I.,J.C. Campione and Day(1981). Learning to learn: on tranining students to learn From text s, Educational Research, 10, pp 14-24. 

 -  Brown, a.L.(1991).Teaching Thinking skills, Boston, Allyn and Bacon, pp 4-85.

-  Butel, m.(1989). What protects health? On the research status and importance of personal resources in managing daily stresses and life change events psychotherapy and psychosomatic medical psychology, 39, 452-462.

 

-  Carr, Taylor and Alan, Francis(2004). Positive psychology:The science of happiness and human strengths . Journal of personality and social psychoiogy,20, 42-62.

-  Ching, Y.S. and Chann.L.(2004). The Relationship among creative, critical Thinking and Thinking style Taiwan tinght school students. Journal of instructional psychology, pp 1-31.

-  Colman, Anderew M.(2005).A psychology(Oxford).UNIVERSITY PRESS.WWW.oup.com

- Conbern, W. W.(1992). Contextual constuctivism, constuctivist perspectives on science and mathematics Eduction,  . Journal of counseling and Development .pp 57-69.

- Cohen, B.H.(1996).Explaining psychological statistic. California: Book/Co/Eco.

-  Contrada, R. J.(1989). Type A behavior, personality hardiness and cardiovascular responses to stree. Journal of personality and social paychology, 56, 895-903.

-  Daley.B(1999).et at concopt maps: A strategy to teach and evaluated critical thinking. Journal of Nursing Education jan.vol,38 No: 1p:42-47.

-  Deey, D, and Van Zonneveld, R(1989).Des happiness lengthen life? In Rveen haven(edo.), How Harmfulis happiness?, The Netherands: Rotterdam university press. (pp.29-43) Rotterdam.

- Deniel E. lee(2006). Academic freedom critical thinking and theaching ethics. Jornal of Arts and Hamanities in tligher education, 5, 199-208.

- Dewey. J.(1982). How we think Lexington, massi Heath.(originally published) pp10-19.

- Eccles, J, s(1984). Sex differences in achievement patterns. Int. sohd evegger(ED.), Nebraska symposium on motivation: psychology and gender(32, 97-132) lin co: university of Nebraska press.

-  Ennis, R.H.(1985). Goals for critical Thining curriculum, Alexandera, VA, Associalion for superrision and curriculum Development, PP.46-54.

-  Ennis, R.H.(2002). An outline of Goals for a critical thinking curriculum, Its Assessment. Arailable: WWW.Faculty.ed.uiue.edulrhennis.

-  Ennis, R.H.(2010). An outline of goals for a critical thinking curriculum and its assessment. [cited 2010 NOV 11] Available from: Http: // WWW.Criticalthinking. Net/ goals. Htm 1.

-  Elder, L., Paul, R.(1994).Critical thinking why we must transform our thinking. Journal of Developmented Education, 18, 34-52.

-  Elliot, A.J.(1997). Integrating The classicand and contemporary approaches to achievement motivation: Ahierarchical model of approach and avoidance achievement goats. Educationl psychologist, 34, 169-189.

-  Ernst, J., and Monroe, m. (2006). The effeets of environment thinking skills and disposition toward critical thinking.Environmental Education Research, 12(34), 429-443. 

-  Erwin R. and J.R Winferd(1993). Growth in critical and evaluation of avgument among non-proficient readers.Reading comprehension. State university of New York At Buffalo. Abstract, international-A, 54(o6), 2 104.

 

-  Eugene M. fodor, Rodney A. (2000). Achievement and power motives, performance feedbach, and creativity, Jourof Research in personality, vol 34(4), pages 380-396.

-  Facione, P. A.(2001) .The Delphi repot: critical thinking: a statement of expernt enosensus for purposes of educational assessment and instruction. Millbare. Co: cail fornia acad mic press.

- Facione, P.(2001). A look across four years at the disposition toward critical thinking among undergraduate student. Journal of General Education, 50, 20-53.

- Facion NC, Facione PA(1996). Externalizing the critical thinking in knowledye development and clinical judgment. Nurs outlook: 44(3): 12 9-36.

-  Facion, P., Facion, N.(2007). The California critical Thinking Disposition inrentory (CCTDI). California: Academic press.

-  Festco, T. and Mcclure, J(2005). Educational psychology an intergeated to classroom decisions New your pearson. . Journal of General Education.34-50.

-  Fisher, A.(2001). Critical Thinking: An in troduction. Combridge university press. WWW.com bridge. Org.

-  Fisher, A.(2002). What is critical yhinking it? Betrieved march 12, 2000, from Http: //WWW.combridge.org.

- Gardner J, Jewler(2000). Your collrge expenence. 4th ed. Belmont: Wadswor the pub co.

-  Ghorbani, N., Watson, P.J, and Morris, R. J.(2000). Personality, stress, and mental health: Evidence of relation ship in a sample of Iranian managers. Personality and individual differences, 28, 647-657.

- Gilson. Lucy L., Madjar. Nora(2011).Radical and incremental creativity: Antecedents and processes. psychology of Aesthetics, creativity and the Arts, pages 21-28.

-  Griffin, James  And J.R. Everett.(2002). Critical thinking instruction in selected greater los Angeles area high schools Boston university. Abstract, international-A 63(02), 573.

-  Hansford, B.c.,and Hattie, J. A.(1982). The relationship between self and achievement / performance measuras Review of Education Research, 52,123-146.

-  Heller, J., Alber, D., Kickmeier-Rust, M. and kertz, M.(2006).Achievement motivation, performance structre  and adaptive hybertext learning. In mpivec(Ed.). Affective and emotional aspects of human computer  interachion. Grame-based and innovative lerning approaches. Amesterdam:IOSPRESS.

-  Heckhausen, H.(1982). The development of achievement motivation. In WWW.Harup(Ed.), Review of child development research(6,600-668). Chicago: university of chico go press.

-  Hejell, I. A., and Zigler, D.j.(1992). Personality theories basic assumptions; Research and pale cautions. New York: mc Grow hill.

-  Holahan, c. j., Moos, R. H.(1985). Life atress and health: personality coping and family support in stress resistance. Journal of personality and social psychology 3, 739-747.

-  Huang, C. (1995). Hardiness and stress: acritical review.maternal-child Nusing Journal, 23, 82-89.

-  Inzlicht, M., Aronson, J., Cood, C., and Mckay, L.(2006). A particular resiliency to threatening environments. Journal of Experimental social psychology. 42, 323-336.

-   Islami Akbar R, Shekarabi R, Behbabani NR, Jamshidi(2004). Critical thinking a bitity in nursing students. Iran journal of Nursing; 39(17): 15-20[Persion].

-  Jin G. , Bierma Tj, Brodbear JT(2004). Critical thinking a money environmental Health undergraduates and implications for the porofession. J Environ Heath oct; 67(3). 15-20,26; quiz 29-30.

-  Joachim storber, Anna Rambow(2007). Per Fectionism in adolescent school students: Relations with motivation, achievement, and well-being personality and Individual Differences, vol, 42(7), pager 1379-1389.

-  Johnson EB(2002). Contextual Teaching and ieavning whatitis and why its here to stay. 1th ed. United king dom: cowin press.

-  Keating SB(2006). Curriculum developments and evaluationin nursing. 1st ed. Lippincott Williams & wilkins.

-  Kerka, S. (1999). Creativity in adulthood. Eric digests, Available: Http//: ericave.org/ docs/dig 204. Htm.

-  Kevin, celuch and Gary Black(2009). Student self-identity as a critical thinking, Journal of marketing educatione, 31, 31-39.

-  king M , Shell R.(2002). Teaching andevaluating critical thinking with conceptmaps. Nurse Educ. Sep-oct: 27(5): 214-6.

-  Kobasa, S.C.(1979). Stressful life events. Personality and health: Aninguiryin. To hardiness. Journal of personality and social psychology 36, 1-11.

- Kobasa, S.C.(1982)The hardy personality: Toward asocial psgy of stress and healthin sander, G. S. social psychology of health and illness. Hillsdale, NJ: Erbium.

- Kobasa, S.C.(1988). Hardiness in: lindzey, Thomposon, and spring(Eds.). psychology(3rded). Newyork: worth publishers.

  Kobasa, S.C.(1993). Hardinessand health: prospective study. Journal of personality and social psy chology, 37, 1-11.

- Kobasa, S.C, Maddi, S.R, Kahn, S.(1982). Hardiness and health: A Prespective study, Journal of personality and social psychology 42, 168-177.

- Kobasa, S.C. and Puccetti, M.C.(1983). Personality social resourcesin stress resistance. Journal of personality and social psychology. 45. 839-850.

- Kumboltz, Johno(2011). Measuring achievement motivation: A review. Journal of counseling psychology. Page 191-198.

- Lee, E. N. (1991). There lation ship between hardiness and psychological adhustment of person swith colostomines kanho-Hakhon-chi,

Journal of counseling psychology. 27(3), 218-229.

- Leppa Cj(1997). Standardized measures of critical thinking  tests. Nurs Educ 22(5): 29-33.

- Lewittes, H.(2007). Collaboeatire learning for critical thinking. State university of N. Y, colleye at old westbury- Retrieved on jon 14, 2008 From http:// WWW.aucu.org/meetin  ys/.

- Lipman, m. (1988). Critical thinking: what it can be? Educational leadership, 46(1),38-43.

- Maddi, S. R.(1990). Issues and intervention in stress mastery. In: S.H. friedman(Ed.). personality and disease. Abstract.

- Maddi, S. R.(1999). Commentson trends in hardiness research and theorizing. Consulting psychology Journali practice and Research, 51, 67-71.

- Maddi, S. R. Kohn, S. ,and maddi, K. L.(1998).The effectiveness of hardiness training. Consulting psychology Journal: practice and Research, 50, 18-88.

- Malloch K. Porter-OGrady(2006).introduction to Evidence-Based practice in Nursing and Health cave. 1st ed. Boston: Jones and Bartlett publishers.

- Manning. W., J. (1999). The relatimship between eritical thinking and attitude toward reading of the community college student enrolled in a critical reading courseat roane state community college. University of  Tennessee Dissertation A bstract, international-A, 59(8), 28-38. 

- Marzano, Robert J. and et at (1988). Dimensions of  Thinking: A Framework for curriculum and Instruction, Virginia: Association for supervision and curriculum Development(ASCD),PP. 13-16.

- Mcclelland, D. J. (1975). Power: The inner experience. New York: irving ton.

- Mcclelland, D. J. (1985). Human motivation. San Francisco: socott, foresman.

- Mcclelland, D. J. (1997). Research in to achivment motivation and organizational mobilization, Journal on-lion-human motivation and organizational mobilization.

- Mcmurray, E, and Sanft, m(2005). Metacagnitire Application process: Aframe work for Teaching Effective Thinking skills in FYE courses. Apaper presented at the college survival Becoming a master student National conference. WWW.acadmy.byu.edu/pdf/metacognitive  Application process.pdf.

- Miller DR(2003). Longitudinal assessment of critical thinking in pharmacy student. Am J pharm Educ; 67(4); 890-894.

- Mootaz, c.(1988). Cinder differences in work satisfaction, work-related rewards and values, and determinants of work sates faction. Human relation, 39, 359-376.

- Nichols, M.(2003). Critical Thinking process. Net CF website continuing Education online. Availabie: Http:// WWW.netce.com/couse.asp? Course.

- Nielsen. Bayard D, Pickett Cynthia L, Simontan. Deank(2008). Conceptual versus Experimental creativity: which works Best on convergent and divergent Thinking Tasks? Psychology of Aesthetics, creativity. And the Arts pages 131-138.

- Niu. Weihua and Liu Dan(2009).Enhancing creativity: A comparison Between Effects of an lndicative instion to Be creative and a more Elaborate Heuistic instruction on chine se student creativity. psychology of Aesthetics, creativity, and the Arts pages 93-98.

-  N0rris, S. P., Ennis, R. H. (1989). Evaluating critical thinking: Teaching thinking. CA: Midwest publications.

-  Okun, M. A; Zautra, A. J. and Robinson, S. E. (1988). Hardiness and health among women with rheumatoid arthritis, personality and Individual Differences, 9, 785-790.

-  Parker, J. D.A: Creque, RE, barnhart, D. L. , Harris, J.I. Majeski, S.A. Wood, L.M. Bond and B.J. Hogen, my(2004). Academic achievement in high school does emotional intelligence matter. The Journal of personality and individual difference.

-  Paul, R.(1993). Critical thinking: what every student need to survive in repibly changing world Retrieved march 16. 2008 from Http://WWW.critical  thinking.org.

-  Paul, R Elder, L Barel, Ted(1997). California Teacher preparation for instruction in critical thinking: research finding, state of California commission on teacher credentialing, sacranento, ca, march.

-  Philip. C.A brami, Bernard, M. Robert, Riddell, Thelma(2008). Instructional interventions affecting critical thinking skills and dispositions. Review of educational research, 78, 1102-1134.

-  Pinccinnin. S Mccarrey.M. (1997). Impart sitational legitimacy and assertiveness releted, anxiety Discom forten. Motivation and  Journal of current psychology, 17(1) 48-57.

-  Powell, G. (2000). If x , Then Y. Teaching critical Thinking skill, camping magazine, Ian. WWW.Findarticles. Com/plarticles/mi-m 1249/is-1-13/ai-591777664.

-  Quinn, M. F. (2001) principles and practice of Nurse Education.(4th ed.). London: university of Greenwich.

-  Rhodewah, F. Agustsdottir, S. (1984). On the relationship of hardiness to type A behavior pattern. Journal of Research in personality, 18, 212-223.

-  Rosen, B., & Dandrade, R. c. (1959). The psychological orgins of achievement motivation. So coimetry, 22, 185-218.

-  Ruhland, David. Martin Gold and Feld, Sheila (2007). Role problems and the relationship of achievement motivation to scholastic performance. Journal of Educational psychology. Pages 950-959.

-  Schmied, L. A. and Lawler, K. A. (1986). Hardiness, type A behavior, and stress-illness relation in working women. Journal of personality and social psychology, 57, 1218-1223.

-  Sediak, C. A(1999). Differences in ceitical thinking of non  traditional and traditional nursing student Nurse Educ.  Journal of nursing Education, No 24(6) p:38-44.

-  Shepperd, J. A, Kashani, J. H. ,(1991). The vealtion ship of hardiness, gender, and stress to health outecomes in oldles cents. Journal of personality, 59, 4, 757-768.

-  Silvia. Paulj. Winterstein p. Beate, Willse T. John, Hess, Karl L., Martinez. Jenna L & Richard, Crystal A.(2008). Assessing creativily with divergent thinking tasks: Exploring the Reliability and validity of New subjective scoring methods. Psychology of Aesthetics, creativity, and the Arts. Pages 68-85.

-  Simpson E. (2002). Critical thinking in Nursing Education. The Journal of Nursing practice, 8(2): 89-98.

-  Slavin R. E. (2006). Educational psychology: theory and practica(thed) Nee your pearson.

-  Smithh, G. F(2001). Towards a comprehensive Account of Effective Thinking. Kluwer Academic publishers, Arailable: Http://WWW.critical thinking. Org.

-  Staib, Sharon(2003). Teaching and measuring critical Thinking, Journal of nursing Education, VO1, 42, no. 11, pp 498-508.

-  Sternberg. R. J. (2002). Raising the Ahierement of all students: Teaching for successful intelligence. Educational psychology Review. Plenum publishing corporation.

-  Stipek, D. J. (1983). Adevelopmental analysis of prido and shame. Human Development, 20, 42-56.

-  Stipek, D. J. (1984). Young children s performance expection: iogicalanlysis or wishful thinking? In J. G. Nicholls(ED.), The development of achievement motivation(33-56). Greenwich, CT: JAI.

-  Stone C. Davidson L. Evans . J Validing(2001). Evidence for using ageneral critical thinking test to measure nursing student s critical thinking Holistic Nurs pract Jul: Journal of nursing Education   (4) p, 65-74.

 - Wiebe, D. G,(1991). Hardiness and stress moderation: A test of proposed mechanisms. Journal of personality and social psychology, 60, 1, 89-99.

-  Weiner, B. (1985) Human motivation. New York: Holt, Rinehart & Winston.

-  Wilder, B.(1989). Implication of the current theory of achievement motivation. Psychology in school, 8, 164-171.

- Wilder, D. A. (1980). Inter group contact with in dependent manipulations of in-group and out-groyp interaction. Journal of persocial psychology, 38, 589-603.

-  Winestein, G. E. Mayer, R. E.(2005). The teaching of learning strategies, in witrock, M. C, (ED.) Handbook of Reaserch 0n Teaching. CPP. 315-327-New York me millan.

-  Winterbottom, M. (1958) Therelation of need for achierement to learning experience in independence and mastery. In. J Atkinson(ED.), motives in fantasy, action, and souety(pp.453-478). Princeton, NJ: Van nostrand.

-  Thomas, P.E. (1999). Critical thinking instruction in selected greater los Angeles area high: Asu za pacific university. Dissertation Abstract, internation-A, 60(o5), 1442.

-  Thomas. J. (2005). Facilation of critical thinking and Deep c0gnitive processing by structured discussion Board Activities. Arailabie: Http://WWW.dwu.ac.uk.

-  Tucher-Ladd, C. E. (2000). Psychology, cal self-Help. Http.//mental help.net/ psyhelp/chap4/chap4k.htm.

-  Zahorik, John A, (1995). Constructivist Teaching Bloomington, Indiana, phi Delta kappa Educational foundation, pp. 11-21.

-  Zampetakis, Leonidas A, Bourand. Nancy, & Moustakis. Vassilis S. (2010). On the relationship between individual creativity and time management. Thinking skills and creativity, pages 23-32.

-  Zechmeister, Eugine, B. and James. E. Johnson(1992). Critical Thinking a functional a pproach. California. Book/ cole press.

-  Zhang. Li- Fang(2002). Thinking styles and modes of thinking: implications for education and research Journal of psychology , 134(3): 245-261.

-  Zimbardo, P. G. (1992) psychology ang life. New York: Havper Collins.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                  

 

 

                              ضمائم

 

 

 

 

 

پرسشنامه سخت کوشی   

1-  بیشتر زندگی ام صرف انجام کارهایی می شود که ارزشمند هستند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    2- برنامه ریزی قبلی از بیشتر مشکلات آینده جلوگیری می کند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    3- به سختی تلاش کردن نتیجه ای ندارد ، چون با سخت کوشی همه چیزها درست از آب در نمی آید.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    4- هر قدر هم زیاد تلاش کنیم ، معمولا تلاش ها به نتیجه ای نمی رسد.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

  5- تمایلی ندا رم که در برنامه روزانه ام تغییری ایجاد کنم.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    6- راه های آزموده شده همواره بهترین گزینه هستند .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    7- سخت کار کردن فایده ای ندارد ، چون فقط رؤسا [ دیگران] از آن سود می برند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    8- با سخت کار کردن همواره می توانید به اهداف خود دست پیدا کنید.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    9- اکثر افراد فقط تحت کنترل و نفوذ رئیس شان کار می کنند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    10- اکثرا آن چه در زندگی اتفاق می افتد ، از پیش مقدر شده است .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    11- معمولا برایم غیر ممکن است که بتوانم در محل کار خود چیزی را تغییر دهم .
1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    12- قوانین جدید هرگز نباید دستمزد ماهیانه افراد را کاهش دهند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    13- وقتی برنامه ریزی می کنم ، مطمئنم می توانم آن را پیاده کنم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

 

 14- برایم بسیار دشوار است که نظر دوستی را راجع به چیزی تغییر دهم.

 1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

   15- یاد گرفتن چیزهای جدید در مورد خودم برایم هیجان انگیز است.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

   16- افرادی که نظرشان تغییر نمی کند ، معمولا قضاوت خوبی دارند

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    17- من واقعا به کارم علاقه مند هستم .
1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    18- سیاستمداران زندگی ما را اداره می کنند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    19- اگر در حال انجام کاری دشوار باشم ، می دانم چه موقع از دیگران کمک بگیرم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    20- تا وقتی مطمئن نشوم سوالی را درست فهمیده ام ، به آن پاسخ نمی دهم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    21- دوست دارم در کارم تنوع زیادی وجود داشته باشد .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    22- اکثر اوقات ، دیگران به دقت به آنچه می گویم گوش می کنند .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    23- خیال پردازی ها برای من هیجان انگیز تر از واقعیات هستند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    24- خود را فردی آزاد پنداشتن ، فقط باعث ناکامی می شود .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    25- با تمام توان تلاش کردن نتیجه می دهد.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    26- معمولا اصلاح اشتباهاتم کار دشواری است .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

  

 27- وقت روال عادی زندگی به هم می خورد ، اذیت می شوم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

        28- بهترین راه مقابله با اکثر مشکلات نادیده گرفتن آنهاست .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

      29- اکثر ورزشکاران و رهبران موفق ، مادر زادی موفق هستند ، نه به صورت اکتسابی.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    30- اغلب مشتاقانه بیدار می شوم تا به ادامه کارهایم بپردازم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    31- اکثر اوقات واقعا نمی دانم چه می خواهم .
1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    32- من به قوانین احترام می گذارم ، چن مرا راهنمایی می کنند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    33- چیزهای نامشخص و غیر قابل پیش بینی را دوست دارم.
1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    34- اگر کسی بخواهد به من آسیبی برساند ، نمی توانم برای جلوگیری کار زیادی بکنم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    35- افرادی که نهایت سعی خود را می کنند ، باید از طرف جامعه به طور کامل حمایت شوند .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    36- تغییر در روال عادی زندگی برای من جالب و دوست داشتنی است.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    37- افرادی که به فردیت اعتقاد دارند ، فقط خودشان را گول می زنند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    38- نظریه هایی که با واقعیت منطبق نباشند ، به درد من نمی خورند.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    39- اکثر اوقات ، زندگی برای من واقعا جذاب و هیجان انگیز است.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

 

  40-  می خواهم مطمئن شوم هنگام پیر شدن ، کسی از من مراقبت خواهد کرد .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    41- تصور این که کسی از کار کردن لذت ببرد ، دشوار است.

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    42- اتفاقی که فردا برایم خواهد افتاد ، بستگی به کاری دارد که من امروز انجام می دهم .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    43- وقتی کسی از دست من عصبانی می شود ، معمولا تقصیر من نیست .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    44- باور کردن حرف کسانی که می گویند به جامعه خدمت می کنند ، دشوار است .

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

    45- کار عادی خسته کننده تر از آن است که ارزش انجام دادن داشته باشد

1)اصلا درست نیست.    2)اندکی درست است.    3)  تا اندازه ای درست است.   4) کاملا درست است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخنامه سخت کوشی

ردیف

اصلا درست نیست

اندکی درست است

تا اندازه ای درست است

کاملا درست است

ردیف

اصلا درست نیست

اندکی درست است

تا اندازه ای درست است

کاملا درست است

1

 

 

 

 

26

 

 

 

 

2

 

 

 

 

27

 

 

 

 

3

 

 

 

 

28

 

 

 

 

4

 

 

 

 

29

 

 

 

 

5

 

 

 

 

30

 

 

 

 

6

 

 

 

 

31

 

 

 

 

7

 

 

 

 

32

 

 

 

 

8

 

 

 

 

33

 

 

 

 

9

 

 

 

 

34

 

 

 

 

10

 

 

 

 

35

 

 

 

 

11

 

 

 

 

36

 

 

 

 

12

 

 

 

 

37

 

 

 

 

13

 

 

 

 

38

 

 

 

 

14

 

 

 

 

39

 

 

 

 

15

 

 

 

 

40

 

 

 

 

16

 

 

 

 

41

 

 

 

 

17

 

 

 

 

42

 

 

 

 

18

 

 

 

 

43

 

 

 

 

19

 

 

 

 

44

 

 

 

 

20

 

 

 

 

45

 

 

 

 

21

 

 

 

 

 

 

 

 

 

22

 

 

 

 

 

 

 

 

 

23

 

 

 

 

 

 

 

 

 

24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پرسشنامه انگیزه پیشرفت

1-کار کردن چیزی که ...

الف) اصلا دوست ندارم آن را انجام دهم.            ب) دوست ندارم آن را انجام دهم

ج) دوست دارم آن را انجام دهم.                      د) خیلی زیاد دوست دارم آن را انجام دهم.

    2-  در مدرسه فکر می کنم که من فردی...

الف) بسیار سخت کوش هستم.                        ب) سخت کوش هستم.

ج) نسبتا راحت طلب هستم.                            د) خیلی راحت طلب هستم.

     3- افراد دیگر فکر می کنند که من...

الف) خیلی سخت کوش هستم.                        ب) سخت کوش هستم.

ج) سخت کوش نیستم.                                 د) اصلا سخت کوش نیستم.

     4- اگر خود را از خیلی قبل برای انجام تکلیف آماده کنیم این کار...

الف) واقعا بی معنی است.                            ب) معنی است.

ج) قبول واقعیت است.                                د) برای موفقیت ضروری است.

      5-  توقعی که از خودم موقع کار کردن دارم...

الف) خیلی بالا است.                                  ب) بالا است.

ج) پائین است.                                         د) خیلی پائین است.

     6- هنگامی که معلم در کلاس درس می دهد...

الف) معمولا تمام وجودم را به کار می گیرم تا کارم را به بهترین وجه انجام داده و تصویر خوبی به معلم بدهم.

ب) معمولا به درس های که گفته می شود توجه زیادی می کنم.

ج) موقع درس دادن معلم افکار من به سوی امور دیگری منحرف می شود.

د) بیشتر اموری که مربط به مدرسه نیستندن علاقمند می شوم.

     7- من معمولان مقدار کاری که انجام می دهم...

الف) خیلی بیشتر از تصمیمی است که قصد انجام آنرا داشته ام.

ب) بیشتر از تصمیمی است که قصد انجام آنرا داشته ام.

ج) کمتر از تصمیمی است که قصد انجام آنرا داشته ام.

د) خیلی کمتر از تصمیمی است که قصد انجام آنرا داشته ام.

     8- هرگاه تکلیفم را خوب انجام نداده و به هدفم نرسیده باشم...

الف) برای رسیدن به هدف نهایت کوشش خود را می کنم.

ب) برای رسیدن به هدف یک بار دیگر تلاش می کنم.

ج) مایلم که از آن صرف نظر کنم.                              د) معمولا از آن صرف نظر می کنم.

       9- در مدرسه داشتن پشتکار به نظرم...

الف) خیلی بی اهمیت است.                                    ب) نسبتا بی اهمیت است.

ج) با اهمیت است.                                               د) خیلی با اهمیت است.

      10-  شروع کردن به انجام تکالیف مدرسه در منزل...

الف) تلاش خیلی زیاد لازم است.                             ب) تلاش زیاد لازم است.

ج) تلاش کم لازم است.                                         د) تلاش خیلی کم لازم است.

     11- هنگامی که در کلاس های پائین تر بودم معیارها و انتظاراتی که با توجه به میزان مطالعه ام از خود داشتم...

الف) خیلی بالا بود.                                           ب) متوسط بود.

ج) پائین بود.                                                  د) خیلی پائین بود.

 12- اگر در حال انجام تکلیفم، مرا به تماشای تلویزیون یا گوش دادن به رادیو فرا بخوانند، بعد از آن

الف) همیشه بلافاصله سر کار بر می گردم.

ب) توقف کوتاهی می کنم و بعد به کار بر می گردم.

ج) همیشه قبل از شروع کار، کمی منتظر می مانم.

د) برگشتن مجدد به کار خیلی دشوار می بینم.

     13- من کاری را انجام دادن آن احساس مسئولیت زیادی را بخواهد...

الف) خیلی دوست دارم.

ب) تنها در صورتی که پول خوبی بابت آن بپردازند انجام می دهم.

ج) فکر می کنم نتوانم انجام دهم.

د) دوست ندارم.

    14- آن زندگی که اصلا نیاز به کار کردن نداشته باشد از نظر من...

الف) خیلی خوشایند است.                                     ب) خوشایند است.

ج) ناخوشایند است.                                             د) خیلی ناخوشایند است.

     15- زمانی که در کلاس پائین تر بودم، فکر می کردم نائل شدن به یک موقعیت بالا در جامعه(مقام و موقعیتی را کسب کردن)...

الف) خیلی کم اهمیت است.                                       ب) کم اهمیت دارد.

ج) زیاد اهمیت دارد.                                               د) خیلی زیاد اهمیت دارد.

       16- موقعی که در برابر انجام کار با مشکلی روبرو می شوم...

الف) خیلی سریع از انجام دادن آن صرف نظر می کنم.

ب) سریع از انجام دادن آن صرف نظر می کنم.

ج) خیلی زود از انجام دادن ان صرف نظر می کنم.

د) معمولا آن را به انجام می رسانم.

      17- به طور کلی...

الف) خیلی زیاد آینده نگر هستم.                                ب) زیاد آینده نگرم.

ج) آیند نگر نیستم.                                               د) اصلا آینده نگر نیستم.

     18- در مدرسه به نظر من دانش آموزانی که خیلی زیاد مطالعه می کنند...

الف) افراد خیلی خوبی هستند.                                 ب) افراد خوبی هستند.

ج) افراد خوبی نیستند.                                           د) اصلا افراد خوبی نیستند.

     19- در مدرسه کسانی را که به موقعیت هایدبسیار بالا نائل شده اند...

الف) خیلی زیاد تحسین می کنم.                              ب) زیاد تحسین می کنم.

ج) تحسین نمی کنم.                                            د) اصلا تحسین نمی کنم.

     20- برای استفاده از لذت ها و تفریحات اضافی زندگی...

الف) اصلا وقت ندارم.                                        ب) اغلب وقت ندارم.

ج) معمولا به قدر کافی وقت دارم.                            د) همیشه وقت دارم.

     21- من معمولا فردی...

الف) خیلی مشغول هستم.                                   ب) مشغول هستم.

ج) مشغول نیستم.                                             د) اصلا مشغول نیستم.

     22- من بدون این که خسته شوم می توانم برای...

الف) مدت زمان خیلی زیاد روی امر خاصی کار کنم.

ب) مدت زمان زیادی روی امر خاصی کار کنم.

ج) مدت زمان کوتاهی روی امر خاصی کار کنم.

د) مدت زمان خیلی کوتاه روی امر خاصی کار کنم.

    23- زمانی که در کلاس های پائین تر بودم، رابطه خوب داشتن با معلمان...

الف) خیلی زیاد مورد قدردانی قرار می گرفت.

ب) زیاد مورد قدردانی قرار می گرفت.

ج) به نظر مهم نبود.                                        د) به نظر می رسید کاملا بی اهمیت باشد.

     24- پسران شغل پدرانشان را به عنوان مدیر یک موسسه دنبال می کنند زیرا...

الف) آن ها مایلند فعالیت موسسه را توسعه بخشند.

ب) از این نظر که پدرانشان مدیر است خوشبخت هستند.

ج) آنها می تواند به نظرات جدید خود را عمل در آورند.

د) آن ها می توانند نیازهای مادی خود را برآورده سازند.

     25- وقتی در کلاسهای پائین تر بودم دلم می خواست...

الف) آدم خیلی مهمی باشم.                                  ب) آدم مهمی باشم.

ج) آدم نسبتا مهمی باشم.                                    د) آدم معمولی باشم.

     26- من نظم دادن به امور را...

االف) خیلی دوست دارم.                                     ب) دوست دارم.

ج) زیاد دوست ندارم.                                         د) اصلا دوست ندارم.

     27- زمانی که کاری را شروع می کنم...

الف) هرگز آنرا تا رسیدن به یک نتیجه موفقیت آمیز ادامه نمی دهم.

ب) خیلی کم آنرا تا رسیدن به یک نتیجه موفقیت آمیز ادامه می دهم.

ج) گاهی آنرا تا رسیدن به یک نتیجه موفقیت آمیز ادامه می دهم.

د) همیشه آنرا تا رسیدن به یک نتیجه موفقیت آمیز ادامه می دهم.

     28- من...

الف) بیشتر مواقع خسته هستم.                             ب) اغلب خسته هستم.

ج) خیلی کم خسته هستم.                                      د) اصلا خسته نیستم.

     29- خرید کردن کاری است که من آنرا...

الف) خیلی زیاد دوست دارم                                  ب) دوست دارم.

ج) دوست ندارم.                                                د) اصلا دوست ندارم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پاسخنامه انگیزه پیشرفت

ردیف

 

الف

ب

ج

د

امتیاز

ردیف

الف

ب

ج

د

امتیاز

1

 

 

 

 

 

 

16

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

17

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

18

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

19

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

20

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

 

21

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

22

 

 

 

 

 

8

 

 

 

 

 

 

23

 

 

 

 

 

9

 

 

 

 

 

 

24

 

 

 

 

 

10

 

 

 

 

 

 

25

 

 

 

 

 

11

 

 

 

 

 

 

26

 

 

 

 

 

12

 

 

 

 

 

 

27

 

 

 

 

 

13

 

 

 

 

 

 

28

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

 

 

29

 

 

 

 

 

15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

            جمع امتیاز ستون اول

 

                 جمع امتیاز ستون دوم

                                            جمع کل امتیازات دو ستون

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پرسشنامه خلاقیت عابدی

1-وقتی که با مسئله ای خیلی دشواری روبرو می شوید. معمولا چه می کنید؟

الف) گریه می کنم، چون فکر می کنم بتوانم مسئله را حل کنم.

ب) گریه نمی کنم، اما ناراحت می شوم.

ج) سعی می کنم راه مناسبی برای حل مسئله بیابم.

    2- اگر سر گرم ساختن وسیله ای باشید و ناگهان در یابید قطعه مهمی از آن را گم کرده اید چه میکنید؟

الف) کار را متوقع می کنم.

ب) سعی می کنم قطعه گم شده را پیدا کنم و اگر نتوانم آن را پیدا کنم کار را متوقف می کنم.

ج) سعی می کنم قطعه گم شده را پیدا کنم.و اگر نتوانم به جای آن یک قطعه دیگر می سازم.

    3- وقتی که در مکانی عمومی هستید آیا هرگز سعی می کنید تا حدس بزنید افرادی که دور از شما هستند درباره چه چیزی بحث می کنند؟

الف) هرگز علاقمند نیستم حدس بزنم دیگران درباره چه چیزی بحث می کنند.

ب) گاهی دوست دارم حدس بزنم دیگران درباره چه چیزی بحث می کنند.

ج) همیشه دوست دارم حدس بزنم دیگران چه چیزی بحث می کنند.

    4- آیا از حل مسائل دشوار لذت می برید؟

الف) خیر، از حل مسائل دشوار لذت نمی برم.

ب) گریه نمی کنم، اما ناراحت می شوم.

ج) سعی می کنم راه مناسبی برای حل مسئله بیابم.

    5- اگر عضو گروهی باشید که باید مسئله ای را با همکاری حل کند، چه می کنید؟

الف) خودم کاری نمی کنم و می گزارم اعضای گروه مسئله را حل کنند.

ب) گاهی در آنچه گروهانجام می دهد شرکت می کنم.

ج) به طور فعال در آنچه گروهی انجام می دهد شرکت می کنم.

    6- وقتی که با مسئله تازه ای روبرو می شوید، معمولا چه می کنید؟

الف) از کسی  دیگری می خواهم آن را برایم حل کند.

ب) سعی می کنم با کمک کسی دیگر آن را حل کنم.

ج) سعی می کنم اطلاعات بیشتری به دست آورم تا بتوانم خودم آن را حل کنم.

    7- اگر درگیر یک مسئله مشکل ریاضی باشید، چه می کنید؟

الف) از یک معلم یا شخص دیگر می خواهم که به من کمک کند.

ب) یک کتاب ریاضی مربوط به مسئله را می خوانم.

ج) از همه منابعی که عدد ترس دارم استفاده می کنم.  

   8- وقتی که در گروهی برای حل یک مسئله کار می کنید اعضای گروه چگونه از نظرهای مبتکران استقبال می کنند؟

الف) به ندرت از نظرات مبتکرانه من استقبال می کنند.

ب) گاهی از نظرات مبتکرانه من استقبال می کنند.

ج) اغلب از نظرات مبتکرانه من استقبال می کنند.

    9- وقتی با مشکل غیر عادی مواجه می شوید معمولا آن را چگونه رفع می کنید؟

الف) اغلب از کسی کمک می گیرم.

ب) قبل از این که از کسی کمک بگیرم مدت کوتاهی تلاش می کنم تا خودم آن را حل کنم.

ج) مدتی بسسیار طولانی تلاش می کنم تا خودم آن را حل کنم.

    10- آیا به نظر دیگران شما سوالات مشکلی طرح می کنید؟

الف) خیر، این طور فکر نمی کنند.

ب) گاهی این طور فکر می کنند.

ج) اغلب، این طور فکر می کنند.

    11- آیا معمولا دوست دارید به کارهای تازه دست بزنید؟

الف) معمولا به کارهای تازه دست می زنم.

ب) گاهی به کارهای تازه دست می زنم.

ج) اغلب به کارهای تازه دست می زنم.

    12- وقتی که با مسئله پیچیده رو برو می شوید، جه می کنید؟

الف) سعی می کنم خود را درگیر حل آن نکنم.

ب) ممکن است کوتاه زمانی برای حل آن تلاش کنم.

ج) زمانی طولانی برای حل آن تلاش می کنم.

    13- آیا از تجارب تازه لذت می برید؟

الف) از تجارب تازه لذت نمی برم.

ب) گاهی از تجارب تازه لذت می برم.

ج) از تجارب تازه لذت می برم.

    14- وقتی در موقعیتی قرار می گیرد که از عهده آن بر نمی آیید چقدر به دیگران متوسل می شوید؟

الف) اغلب به دیگران متوسل می شوم.                   ب) گاهی به دیگران متوسل می شوم

ج) معمولا ترجیح می دهم به خودم متکی باشم.

    15- به آنچه مستقلا انجام می دهید، جه قدر اطمینان دارید؟

الف) به آنچه مردم مستقلا انجام می دهند اطمینان زیادی ندارم.

ب) به آنچه خودم مستقلا انجام می دهم تا حدودی اطمینان دارم.

ج) به آنچه مستقلا انجام می دهم اطمینان زیادی دارم.

    16- آیا در انجام آزمایشهای علمی لذت می برید؟

الف) از انجام آزمایش لذت نمی برم.                         ب) از انجام آزمایش تا حدودی لذت می برم.

ج) از انجام آزمایش خیلی لذت می برم.

    17- آیا هرگز به رویا فرو رفته اید؟

الف) خیر، من به رویا فرو نمی روم.                  

ب) گاهی، اگر وقت داشته باشم به رویا فرو می روم.

ج) اغلب اگر وقت داشته باشم به رویا فرو می روم.

    18- در بیان خود با چه سهولتی از کلمات استفاده می کنید؟

الف) معمولا اشکال دارم.                 ب) گاهی اشکال دارم.                      ج) به ندرت اشکال دارم.

    19- بیان شما تا چه اندازه خوب است؟

الف) مطلبم را به خوبی بیان نمی کنم.                     ب) گاهی مطلب را به خوبی بیان می کنم.

ج) اغلب مطلبم را به خوبی بیان می کنم.

   20- نوشتن شما تا چه اندازه خوب است؟

الف) در نوشتن نظراتم مشکل دارم.                        ب) شاید بتوانم مشکلاتم را بنویسم.

ج) کاملا می توانم نظراتم را بنویسم.

    21- اگر عده ای از افراد به نحوی غیره منتظره از شما بخواهند که بیش از 5 دقیقه درباره موضوعی صحبت کنید تا چه اندازه از عهده این کار بر خواهید آمد؟

الف) از عهده اش بر نخواهم آمد زیرا برای آن آمادگی نداشته ام.

ب) نهایت سعی خود را خواهم کرد تا از عهده آن برآیم.

ج) به خوبی از عهده آن بر خواهم آمد.

    22-برای موفقیت چیزی با مسئولیتی به کلمات دست پیدا می کنید؟

الف) معمولا این کار برایم دشوار است.                             ب) گاهی، این کار برایم آسان است.

ج) اغلب این کار برایم آسان است.

    23- آیا به شغلی علاقه دارید که مستلزم فراهم ساختن اندیشه های بسیار باشد؟

الف) علاقمند نخواهم بود.                ب) شاید علاقمند باشم.                  ج)علاقمند خواهم بود.

    24- برای بیان یک اندیشه با چه سهولتی به کلمات مترادف دست پیدا می کنید؟

الف) معمولا این کار برایم دشوار است.                       ب) گاهی این کار برایم آسان است.

ج) اغلب این کار برایم آسان است.

    25- اگر به ناچار در مسابقه های شرکت کنیدکه در آن، باید تا حد امکان کلمه های بسیاری را که با حرف « ج » شروع میشود. بیان نمایید تا چه اندازه از عهده این کار بر می آیید؟ 

الف) چندان از عهده این کار بر نمی آیم.                   ب) تا اندازه ای از عهده این کار بر می آیم.

ج) در حد خیلی زیاد از عهده این کار بر می آیم.

    26- اگر از شما خواسته شود درمسابقه ای شرکت کنید که در آن باید چیزهایی متعلق به یک طبقه معین مانند: غذاها یا گیاهان را نام ببرید تا چه اندازه از عهده این کار بر می آیید؟

الف) چندان از عهده این کار بر می آید.                     ب) تا اندازه ای از عهد این کار بر می آیم.

ج) در حد خیلی زیاد از عهده این کار بر می آیم.

    27- چند جمله می توانید بنویسید که همه آنها با کلمه << هم >> شروع شود؟

الف) می توانم فقط چند تا بنویسم.                        ب) می توانم مقداری بنویسم.

ج) می توانم تعداد زیادی بنویسم.

    28- آیا می توانید غیر از کار برد معمولی اشیا موارد استفاده ممکن دیگری نیز برای آنها پیدا کنید؟

الف) این کار برایم خیلی دشوار است.              ب) شاید بتوانم چند مورد استفاده دیگری پیدا کنم.

ج) می توانم موارد استفاده بسیاری پیدا کنم.

    29- نوشتن تعداد زیادی داستان تازه چقدر برایتان آسان است؟

الف) این کار برایم دشوار است.                          ب) می توانم چند داستان بنویسم.

ج) می توانم داستانهای بسیاری بنویسم.

   30- کدام یک از موارد در زیر برایتان آسانترین است؟

الف) فقط یک شمرده بیتی.        ب) تفسیر یک شمرده بیتی.          ج) سرودن یک شمرده بیتی.

    31- اگر از شما خواسته شود تا مقاله ای برای روزنامه درباره جامعه خود بنویسید، ترجیح می دهید، درباره   کدامیک از موارد زیر بنوسید؟

الف) آنچه را پیش از آن درباره جامعه ای نوشته شده است خلاصه می کنم.

ب) آنچه را که پیش از آن درباره جامعه ای نوشته شده است اطلاعاتی دیگر به آن می افزایم.

ج) پس از مطالعه مطالعه مطالبی که پیش از آن درباره جامعه نوشته شده است به نوشتن مقاله خود اقدام می کنم.

    32- از کدام مورد زیر بیشترین لذت را می برید؟

الف) از مطالعه کتابهای معروف لذت می برم.

ب)  از مطالعه کتابهای معروف و نوشتن چند کتاب توسط خودم لذت می برم.

ج) می توانم طرح های بسیاری ارائه کنم.

   33- در طرحی اسباب بازی های جدید برای کودکان موفق می شوید؟

الف) چندان موفق نخواهم بود.                       ب) شاید بتوانم چند طرح ارائه کنم.

ج) می توانم طر ح های بسیاری ارائه کنم.

    34- اگر به جای معلمی به کلاس کودکستانی بروید و طرح درس نداشته باشید تا جه اندازه از عهده آن بر می آیید؟

الف) شکست خواه خورد.              ب) مشکل خواهم داشت.                    ج) موفق خواهم شد.

    35- نوشتن مترادف های بسیار برای کلمه (سریع) چقدر برایتان آسان است؟

الف) این کار برایم خیای دشوار است.                      ب) این کار تا اندازه ای برایم دشوار است.

ج) این کار برایم آسان است.

    36- فرض کنید همه راه های معمولی برای گرم کردن غذا را از دست داده ایم تهیه فهرستی طولانی از راه های دیگر برای گرم کردن غذا چقدر برایتان آسان است؟

الف) این کار برایم خیلی دشوار است.                   ب) این کار تا اندازه ای دشوار است.

ج) این کار برایم آسان است.

    37- اگر ناچار به ایرادی یک سخنرانی باشید تا چه اندازه از عهده آن بر می آیید؟

الف) به طور کامل، از روی یادداشتهایم می خوانم.

ب) بیشتر از روی یادداشتهایم می خوانم.              ج)گاهی به یادداشهایم نگاه می کنم.

    38- اگر با گروهی از دوستانتان باشید و آنان از شما بخواهند درباره چیزی که در آن تجربه دارید یک ساعت صحبت کنید. چه کاری می کنید؟

الف) سعی می کنم از صحبت کردن درباره آن خودداری کنم.

ب) می توانم فکر کنم و چیزهایی بگویم.

ج) می توانم مدتی طولانی درباره آن صحبت کنم.

    39- آیا هرگز به شغلی علاقمندید که مستلزم سرهم کردن داستان در مقابل شنوندگان باشید؟

الف) علاقمند نیستم.               ب)شاید علاقمند باشم.                ج)علاقمند هستم.

    40- وقتی ناچار باشید باکسی که خوب فارسی بلد نیست ارتباط برقرار کنید یافتن راه های ساده تر برای بیان مطالب خود به فارسی تا چه اندازه برایتان آسان است؟

الف) معمولا این کار برایم دشوار است.             ب) گاهی این کار برایم آسان است.

ج)اغلب این کار برایم آسان است.

    41- چقدر از ساختن چیزهای جدید لذت می برید؟

الف) معمولا از ساختن چیزهای جدید لذت می برم.       ب) گاهی از ساختن چیزهای جدید لذت می برم.

ج) اغلب از ساختن چیزهای جدید لذت می برم.

    42- با افرادی که به سختی متقاعد می شوند چگونه برخورد می کنید؟

الف) در یافتن دلایل متقاعد کننده اشکال دارم.           

ب) سعی می کنم برای متقاعد کردن آنها چند دلیل مختلف بیاورم.

ج) برای متقاعد کردن آنها دلایل بسیاری می یابم.

    43- وقتی که می خواهید کار پیچیده ای انجام دهید معمولا کدام روش را برمی گزینید؟

الف) یک روش واحد می یابم.                                    ب)شاید بتوانم چند روش بیابم.

  ج) می توانم روش های متنوعی بیابم.

    44- چه نوع کاری را بیشتر دوست دارید؟

الف) کاری را که تقریبا همه مراحل آن از پیش مشخص و معین شده باشد.

ب) کاری را که بخشی از آن از پیش مشخص و بخشی از آن نیازمند ابتکار باشد.

ج) کاری را که بیشتر مراحل آن نیازمند ابتکار باشد.

    45- آیا توضیح دلایل رفتاری پیچیده مانند: رفتار یک کودک ننابهنجار برای شما دشوار است؟

الف) توضیح رفتار پیچیده برای من خیلی دشوار است.

ب) می توانم توضیحاتی کلی ارائه دهم.                  ج) می توانم توضیحات بسیاری ارائه دهم.

    46- اگر به یک گردهمایی دعوت شوید تا مسایل جامعه خود را مورد بحث قرار دهید تهیه فهرستی طولانی از مسائل آن چقدر برایتان دشوار است؟

الف) خیلی دشوار است.         ب) تاحدودی دشوار است.           ج) به هیچ وجه دشوار نیست.

    47- اگر از شما دعوت شود تا به انجمن شهری به منظور دریافت کمک مالی پیشنهاد هایی ارائه دهید تا چه اندازه ای از عهده این کار بر می آیید؟

الف) ارائه پیشنهادهایی فراتر از آنچه از شورای شهر، قبلا در نظر گرفته است. برایم دشوار است.

ب) می توانم تعداد اندکی پیشنهاد فراتر از آنچه قبلا شورای شهر در نظر گرفته است ارائه دهم.

ج) می توانم پیشنهادهایی زیادی فراتر از آنچه قبلا شورای شهر در نظر گرفته است ارائه دهم.

    48- آیا می توانید به یک معلم کلاس اول کمک کنید تا راه های گوناگون بسیاری برای آموزش اعداد بیابد، به طور که کودکان به فراگیریعلاقمند شوند؟

الف) خیر نمی توانم این کار را انجام دهم.              ب) شاید بتوانم چند راه معدود ارائه دهم.

ج) بله می توانم راه های گوناگون بسیاری انجام دهم.

    49- کمک فکری به مدرسه ای با امکانات محدود برای دستیابی به راه هایی جهت تامین امکانات ورزشی و سرگرمی ها چقدر برای شما آسان است؟

الف) میتوانم راه های جدید ارائه دهم.                  ب) نمی توانم راه های جدید ارائه دهم.

ج) می توانم راه های بسیاری ارائه دهم.

    50- وقتی حادثه غیر عادلانه ای برای شما رخ می دهد، آیا سعی می کنید به عوامل مختلفی که احتمالا در آن حادثه دخالت داشته اند، پی ببرید؟

الف) سعی نمی کنم.                 ب) گاهی سعی می کنم.                     ج) معمولا سعی می کنم

    51- وقتی حادثه عجیبی رخ می دهد، معمولا چه می کنید؟

الف) به آن توجه نمی کنم.                           ب) به جستجوی برخی از علل اصلی آن می پردازم.

ج) به جستجوی همه علل ممکن می پردازم.

    52- وقتی که به چیزی علاقمند می شوید چه قدر به جزئیات آن توجه می کنید؟

الف) زیاد به جزئیات آن توجه نمی کنم.                ب) به جزئیات کلی آن توجه می کنم.

ج) به همه جزئیات آن توجه می کنم.

    53- وقتی که به یک آواز گوش می کنید چه قدر به محتوای آن توجه می کنید؟

الف) هرگز توجه نمی کنم.             ب) گاهی توجه می کنم.         ج) خیلی توجه می کنم.

     54- وقتی به یک اثر هنری نگاه می کنید آیا به آنچه که هنرمند سعی دارد بگوید توجه می کنید؟

الف) من به آن جه هنرمند سعی دارد بگوید می اندیشم.

ب) گاهی اوقات به آن چه که هنرمند سعی دارد بگوید می اندیشم.

ج) اغلب به آن چه که هنرمند سعی دارد بگوید می اندیشم.

    55- وقتی یک نماش بدون کلام  (پانتومیم) تماشا می کنید. چه واکنشی نشان می دهید؟

الف) فقط برای لذت بردن تماشا می کنم.

ب) آن را تماشا می کنم و سعی می کنم پیام عمومی آن را درک کنم.

ج) آن را تماشا می کنم و سعی می کنم همه پیام های آن را درک کنم.

    56- پس از تماشای فیلمی که شما را تحت تاثیر قرار داده است معمولا چه می کنید؟

الف) به کار بعدی خود می پردازم.

ب) شاید درباره یک جنبه از فیلم با دیگران صحبت کنم.

ج) درباره حوادث فیلم فکر میکنم و درباره آن ها با دیگران صحبت می کنم.

    57- وقتی نامه ای می نویسید معمولا چه مطالبی در آن می گنجایند؟

الف) درباره چیزهایی می نویسم که دیگران به دانستن آن نیازمندند.

ب) درباره مهمترین حوادث می نویسم.

ج) درباره جزئیات حوادث زندگی خودم می نویسم.

    58- وقتی که کتابی را می خوانید آیا آنچه را می خوانید در ذهن خود مجسم می کنید؟

الف) آن چه را می خوانم در ذهن خود مجسم نمی کنم.

ب) آن چه را می خوانم در ذهن خودم مجسم می کنم.

ج) همه آن چه را که می خوانم مجسم می کنم.

    59- در آن چه که انجام می دهید از چه مقدار پیچیدگی لذت می برید؟

الف) از انجام امور ساده و سر راست لذت می برم.

ب) از انجام امور اندکی پیچیده لذت می برم           

ج) از انجام امور بسیار پیچیده لذت می برم.

    60- چقدر به جزئیات کاری که انجام می دهید می پردازید؟

الف) به ندرت به جزئیات می پردازم.                   

ب) گاهی به جزئیات می پردازم.

ج) اغلب به جزئیات می پردازم.

 

 

 

 

پاسخنامه خلاقیت

ردیف

الف

ب

ج

امتیاز

ردیف

الف

ب

ج

امتیاز

1

 

 

 

 

31

 

 

 

 

2

 

 

 

 

32

 

 

 

 

3

 

 

 

 

33

 

 

 

 

4

 

 

 

 

34

 

 

 

 

5

 

 

 

 

35

 

 

 

 

6

 

 

 

 

36

 

 

 

 

7

 

 

 

 

37

 

 

 

 

8

 

 

 

 

38

 

 

 

 

9

 

 

 

 

39

 

 

 

 

10

 

 

 

 

40

 

 

 

 

11

 

 

 

 

41

 

 

 

 

12

 

 

 

 

42

 

 

 

 

13

 

 

 

 

43

 

 

 

 

14

 

 

 

 

44

 

 

 

 

15

 

 

 

 

45

 

 

 

 

16

 

 

 

 

46

 

 

 

 

17

 

 

 

 

47

 

 

 

 

18

 

 

 

 

48

 

 

 

 

19

 

 

 

 

49

 

 

 

 

20

 

 

 

 

50

 

 

 

 

21

 

 

 

 

51

 

 

 

 

22

 

 

 

 

52

 

 

 

 

23

 

 

 

 

53

 

 

 

 

24

 

 

 

 

54

 

 

 

 

25

 

 

 

 

55

 

 

 

 

26

 

 

 

 

56

 

 

 

 

27

 

 

 

 

57

 

 

 

 

28

 

 

 

 

58

 

 

 

 

29

 

 

 

 

59

 

 

 

 

30

 

 

 

 

60

 

 

 

 

      جمع نمرات ستون اول =

     جمع نمرات ستون دوم=

                                             جمع کل دو ستون=

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



1 Fisher

2 Eugene  & Rodney

3 Gardner

4 Marzano

 

 

1 Kobasa

2 Bandura

3 Maddi & Kohn

4 Ghorbani, Watson & Morris

5 Elliot

 

 

 

 

1 Achievement motivation                       

2 Murray

3 Mcclelland 

4 John Atkinson                                                                                                                 

5  Zimbardo

6 Tucher-Ladd 

 

 

 

1 Critical thinking                                                                                                                

2 Andolina

1 Hardiness

2 Brooks

3 Achievement motivation

 4 Colman                

 

 

1 Creativity

 

1 John Dewey

2 Instrumentalism

3 Gestalt

4 imagination

 

 

1 memory

2 conceptualization

3 Problem solving

4 Long .p .j  

 

 

 

1 Chet Meyers

2 Achiness

1 Colet, Erasmus & More

2  Bacon

3 Decarte  

4 Rules for the direction of the mind

5 Machiavilli

6 The princo

 

 

 

 

 

 

 

1 Locke

2 Hobbes

3 Robert boyle

4 Isuac Newton

5 Copernicus; Galilee & Kapler

6 Wealth of nation

7 Kempt & Spenser

8 Carl Marks

9 Descent of man   

 

 

 

 

 

 

 

 

1 withed

2 William summer

3 Sternberg

4 malcolm  Nulls

 

 

 

 

1 Lidice, Ting stine

1 Paul & Elder

2 Heritage

3 Nichols

 

 

 

1 Simpson

2 Hahper

3 Adsit

 

 

1 N0rris &  Ennis

2  Johnson

3 Paul

4 Lipman

 

 

 

 

 

 

1 reason

2 justification

3 appraisal

4 self-regulation

5 interpretation

6 appetites

7 truth seeking

8 Systematicity

9 critical thinking-self-cofidence

10 Facione

11 Facion &  Facion

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 How we Think

2 suspend judy ement

3 sound suspection

4 Fisher

 

 

 

 

1 Ennis

2 Paulo

3 Johnson

1 Reichen bach

1 cohen

2 Anderson

3 Keating

4 Facione

5 Leppa

 

 

 

 

 

 

 

 1 Richard & Linda Elder

1 Zechmeister & johanson

2 Bean

3 Ferret

 

 

 

1 Nichols

2 Wade

3 strum & Bakus

4 point of view

 

 

1 Mingers

2 poin of view

3 The critique of tradition

 

 

 

 

 

 

 

Mc murray 1

Franzoi 2

Thomas 3

Sifert 4

Dambo 5

                                                                                                                                                                                   

 

  

Smithh 1

1 Marzano

 

 

 

Cobern 1

2 Zahorik

3 self-regulation

conditional    4

 

 

 

 

1 Mazano

2 Brown

3 Kobasa

4 Maddi

5 Schmied & Lawler

 

 

 

 

 

 

1 Holahan &  mos

2 independene

3 Howard, Cunningham & Rechnitz

4 autonomy

5 Butel

6 Atella

 

 

 

 

1 courington

 

1 Kobasa Maddi & Kahn

2 Kobasa & Puccetti

1 Friedmen-Rozenman

1 General Adapaion syndrome

 

1 Atkinson

2 Mcclelland

1 Maehr

1 Wilde

2 Kurman

 

1 jenkins

 

1 Ames & Ames

2Hansford & Hattie

3 Eccles

4weiner

5 Heckhausen

 

 

 

 

 

 

 

1 Stipek

2 Waterman

1 aspiration level

2 Heckhausen

3 Poker

4 assignment tension

 

 

1 time perspective

 

1 Turban & keon

2 Wilder

1 need of achievement

  1 thematic a pperception test (TAT)

1 Tendency to achieve

 

 

1 subjective probability of success

2 Hope for success

3 Anticipatedsitive effects of success

4 The expected amount of pleasure

5 Avoidace motive

6 Negative effects of falure

7 Resltant motivational tendency

  

 

 

 

 

Heller  1  

  &  Entin Reinor 2

3 ability

4 effort

 

 

 

1 luck

2 task difficulty

1 Guilford

1 Newness

2 initiative

3 originality

4 usefulness

5 pieron

6  Vernon

 

 

 

 

 

1 Getzel

2 Tony proctor

3 Verthimer

4 Breaking down

5 Restructuring

6 Kelly

7 Rogers 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 levels of creativity

2 primary creativity

3 pavadigm

 

 

 

 

1 New discovery

2 secondary creativity

3 major creativity

4 Everyday creativity

5 innovative creativity

 

 

 

 

1 inventive creativity

1 Asch

2 Richard paul  

 

1 H.c.lehman

1 Kerka

1 Ferquency

2 recency

 

 

 

1 Anderson, How, Christine & Sodden

2 Carr &  Alan

1 Shachtel

1 Kevin &  Gary

 2 Angeli & Valadis

 

1 Philip, Bernard  & Riddell

2  Lewittes

3 Danial

 

 

1  Anderson, How & Sodden

2  Jin, Bierma & Brodbear

3 Islami, Shekarabi, Behbabani &  Jamshidi

4 Miller

 

 

 

1 Griffin & Everet

2 King & Shell

3 Staib

4 Bekie , Lowarg  &  Barnet

 

 

 

 

 

 

1 Thomas

2 Sediak & Daley

3 Manning

4 Erwin & Winferd 

 

 

 

1 Bergeman & Wallace

2 Huang

3 Amerikaner, Monks, Wolfe & Thomas

 

 

 

1 shepperd & Kashani

 2 Wiebe

3 Lee

4 Adier & Smith

 

 

1 Shmicd & Lowler

2 Bigbee

 

 

1 Joachim &  Rambow

2 Ruhland, Martin and Feld

3 Krumboltz

 

1 Slavin

2 Akanezusho, pintrich & cortiona

3Festco & Mcclure

4 Angelika

5 Eugene, fodor & Rodney  

 

 

 

 

 

1 Zampetakis, Leonidas , Bourand, Nancy,Moustakis & Vassilis

2 Gilson & Madjar

3 Niu & Liu

4 Silvia

 

 

 

 

1 Nielsen, Pickett & Simontan

2 Thomas

3 Ching & Chaun

4 Zhang

5 Batastini

6 Pinccinnin & Mccarrey

 

 

 

 

 

1 California critical Thinking skills Test (CCTST)

2Facion & Facion

3 Reliabititr

4 Ralidity

 

 

 

 

 

1 Psychometric properties

2 Internal consistency

 

1 Test-retest Reliability

2 Achievement motivation

 

 

1 Enter

1 Stepwise

  نظرات ()
به پرشین بلاگ خوش آمدید نویسنده: پرشین بلاگ - یکشنبه ۸ آبان ،۱۳٩٠
بنام خدا

كاربر گرامي

با سلام و احترام

پيوستن شما را به خانواده بزرگ وبلاگنويسان فارسي خوش آمد ميگوييم.
شما ميتوانيد براي آشنايي بيشتر با خدمات سايت به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:

http://help.persianblog.ir براي راهنمايي و آموزش
http://news.persianblog.ir اخبار سايت براي اطلاع از
http://fans.persianblog.ir براي همكاري داوطلبانه در وبلاگستان
http://persianblog.ir/ourteam.aspx اسامي و لينك وبلاگ هاي تيم مديران سايت

در صورت بروز هر گونه مشكل در استفاده از خدمات سايت ميتوانيد با پست الكترونيكي :
support[at]persianblog.ir

و در صورت مشاهده تخلف با آدرس الكترونيكي
abuse[at]persianblog.ir
تماس حاصل فرماييد.

همچنين پيشنهاد ميكنيم با عضويت در جامعه مجازي ماي پرديس از خدمات اين سايت ارزشمند استفاده كنيد:
http://mypardis.com


با تشكر

مدير گروه سايتهاي پرشين بلاگ
مهدي بوترابي

http://ariagostar.com
  نظرات ()
مطالب اخیر یکشنبه فیلترشکن posts this میخواستم ترین for زند فیلتر You Undo دانلود this فیلت this ثبت برنامه Translate پاسخ this آتی this پیدا this سایت گزارش Translate page You سایت 2011، Invaders 1390ساعت شکن اراک سلام جولای سرعت this sia02 الصَّلاه pu ساعت نخست Translate جدید this 276 فیلتر page فیلتر publicly جدیدرادیو جدید page سلم search برنامه بره مقام UltraSurf یار aol جدیدترین سرعت جدید page this این ای لیستی برای فیلترشکن ریاضی89دانشگاه this فیلتر شکن شکن 030923 دانلود صفحه this 2 فرمایید AOL میخاد فیلتر Patranella girl site You publicly this فیلترشکن Undo عبو طرزاستفادهازفیلترشکن مقایسه ی تفکر انتقادی، سخت کوشی، انگیزه پیشرفت و خلاقیت در دانشجویان دختر و پسر